r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij M Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Gezamenlijke verklaring van de EU-ministers van Binnenlandse Zaken over de recente terroristische aanslagen in Europa

Met dank overgenomen van Raad van de Europese Unie (Raad), gepubliceerd op vrijdag 13 november 2020.

Wij bevestigen onze onwankelbare eenheid in de strijd tegen elke vorm van terrorisme.

Wij zijn diep geschokt door de gruwelijke terroristische aanslagen die de afgelopen weken hebben plaatsgevonden in Parijs, Dresden, Conflans-Saint-Honorine, Nice, Wenen en op andere plaatsen, en wij veroordelen deze barbaarse daden in de krachtigste bewoordingen. Onze gedachten zijn op dit moment bij de slachtoffers, maar ook bij hun familieleden en vrienden, aan wie wij ons diepste medeleven betuigen. Wij brengen ook hulde aan de Oostenrijkse politieman die tijdens de uitoefening van zijn functie ernstig gewond raakte. Wij beloven onze steun aan en solidariteit met de getroffen landen en hun bevolking, en de steden waar de aanslagen plaatsvonden. Wij zullen ons vastberaden gezamenlijk blijven inzetten om terrorisme te bestrijden en zullen geen duimbreed afwijken van ons gedeelde geloof in menselijke waardigheid, verdraagzaamheid, democratie, rechtvaardigheid en vrijheid, waaronder de vrijheid van meningsuiting.

Vandaag 13 november 2020, exact vijf jaar na de verwoestende terroristische aanslagen in Parijs, in de concertzaal Bataclan en bij het Stade de France, zijn onze gedachten nog steeds bij de slachtoffers van deze aanslagen, evenals alle slachtoffers van terrorisme in de loop der jaren.

Wij wijzen erop dat terreurslachtoffers de doelwitten zijn van een aanslag die de grondbeginselen van de Unie op de meest fundamentele manier aantast. Democratische samenlevingen in het algemeen en de EU-lidstaten in het bijzonder moeten daarom integraal voorzien in de behoeften van deze slachtoffers, onder meer door het nemen van beschermings-, ondersteunings- en bijstandsmaatregelen.

De aanslagen waarmee wij, niet alleen in de afgelopen weken, geconfronteerd zijn, tonen aan hoe groot de dreiging van alle vormen van terrorisme is. Alleen samen kunnen wij de terroristen en hun medestanders een halt toeroepen.

Gelet op het transnationale karakter van terroristische netwerken zien wij duidelijk dat maatregelen op Europees niveau uiterst belangrijk en noodzakelijk zijn.

Vastberaden optreden om de vrijheid te beschermen

Wij zijn vastbesloten om de Europese samenlevingen en haar burgers te beschermen. Wij zullen onze gemeenschappelijke waarden en onze Europese manier van leven hooghouden. Wij zullen onze pluralistische samenlevingen verdedigen en ons vastberaden blijven verzetten tegen elke vorm van geweld tegen mensen op basis van hun feitelijke of vermeende etnische afkomst, religieuze overtuiging of welk soort vooroordeel dan ook.

Wij bevestigen alles in het werk te zullen stellen om deze barbaarse terreur integraal te bestrijden, met alle middelen die wij tot onze beschikking hebben, met volledige inachtneming van alle waarborgen van de rechtsstaat en de fundamentele vrijheden. Het Europese fundament zal niet worden aangetast door de plaag van gewelddadig extremisme en terrorisme. De terroristen mogen hun strijd niet winnen. Wij zullen maatregelen nemen tegen de dreiging van polarisatie.

Europees kader voor terrorismebestrijdingDe afgelopen twee decennia hebben wij de veiligheidsstructuren en het wetgevingskader in de lidstaten en op het niveau van de Europese Unie gestaag versterkt. Wij hebben Europol, Eurojust[1] en Frontex een nog grotere rol toegekend. Wij hebben de uitwisseling van informatie en het gebruik van Europese databanken en informatiesystemen verbeterd, en wij hebben de politiële en justitiële samenwerking verdiept. De Europese Unie heeft onlangs krachtige wetgevingsinstrumenten vastgesteld, onder andere op het gebied van vuurwapens[2], terrorismefinanciering[3] en strafrecht[4]. Er zijn extra inspanningen en middelen nodig om de aangenomen wetgeving volledig uit te voeren en hetgeen tot dusver is overeengekomen toe te passen.

Begin december zullen wij tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken alomvattende conclusies over interne veiligheid en een Europees politiepartnerschap presenteren. In deze conclusies zal ook aandacht worden besteed aan de preventie van gewelddadig extremisme en het bestrijden van terrorisme. Wij onderstrepen ook het belang van de functie van EU-coördinator voor terrorismebestrijding.

Sommige acties kunnen nu al worden belicht:

Godsdienstvrijheid

Europa heeft een harde en pijnlijke weg afgelegd om het beginsel van godsdienstvrijheid te omarmen. Vrijheid van geweten en godsdienst betekent de vrijheid om een godsdienst wel of niet aan te hangen. Wij eisen wederzijds respect, ook binnen religieuze gemeenschappen en ook voor mensen met seculiere levensbeschouwingen. Wij hechten in Europa dan ook aan de bescherming van religieuze uitingen die zowel vreedzaam als respectvol zijn ten aanzien van de door onze lidstaten aangenomen wetten. Dit geldt voor alle godsdiensten. Wij moeten mensen in Europa beschermen tegen het instrumentaliseren of herformuleren van religieuze tradities voor extremistische doeleinden en tegen extremistische interpretaties die tot geweld leiden. Extremistische ijver die tot doel heeft de vrije sociale orde te vernietigen, zal door de rechtsstaat krachtig en consequent de kop in worden gedrukt. Deze strijd tegen extremisme mag echter niet leiden tot de uitsluiting en stigmatisering van religieuze groeperingen. Onze strijd tegen terrorisme is niet gericht tegen welke religieuze of politieke overtuiging dan ook, maar tegen fanatiek en gewelddadig extremisme.

Wij verzoeken de Europese Commissie actief steun te verlenen aan initiatieven in de hele EU die tot doel hebben een beter inzicht te krijgen in de onderliggende oorzaken, de doelstellingen en de verspreiding van extremistische ideologieën in Europa. Ons doel is om de vele verschillende stemmen die integraal deel uitmaken van onze pluralistische, open en liberale Europese samenleving de ruimte te geven en duidelijk te maken dat wij ons door geen enkele vorm van extremisme uit elkaar laten drijven. Wij moeten ervoor zorgen dat godsdienstonderwijs - bij voorkeur binnen de EU - in overeenstemming is met de Europese grondrechten en waarden.

Sociale cohesie

Een gevoel van saamhorigheid en gelijkheid is onontbeerlijk voor de sociale cohesie in onze moderne, pluralistische en open samenlevingen. Succesvolle integratie is in dit verband van cruciaal belang. Integratie is tweerichtingsverkeer. Dit betekent dat van migranten wordt verwacht dat zij zich actief inspannen om te integreren en dat hulp op dit gebied belangrijk is. Dat migranten met een verblijfsvergunning kansen krijgen om deel te nemen aan alle aspecten van de samenleving is net zo belangrijk als het feit dat iedereen de gemeenschappelijke regels en waarden van de EU als basis voor een succesvolle integratie erkent en naleeft - conform de geldende wetgeving. Schendingen van de democratische orde en waarden van de Europese lidstaten of van hun nationale wetten mogen niet worden gebagatelliseerd of getolereerd, ongeacht de beweegreden. Organisaties die zich niet aan de geldende wetgeving houden en inhoud ondersteunen die in strijd is met de grondrechten en fundamentele vrijheden, mogen niet met overheidsmiddelen worden gefinancierd, noch op nationaal, noch op Europees niveau. Ook moet de ongewenste buitenlandse beïnvloeding van nationale maatschappelijke en religieuze organisaties door middel van niet-transparante financiering worden tegengegaan.

De veiligheid van een goed functionerend Schengengebied verbeteren

Wij hebben de plicht om de veiligheid van de Europese bevolking zo veel mogelijk te waarborgen. Het is belangrijk om de rechtshandhavingsinstanties met alle mogelijke middelen te ondersteunen bij hun strijd tegen het terrorisme. Om de werking van Schengen in stand te houden en te verbeteren en onze buitengrenzen te versterken, moeten wij doorgaan met de uitvoering van Europese wetgeving inzake de nieuwe databanken en de interoperabiliteit van onze databanken.

Schengen maakt onlosmakelijk deel uit van de Europese samenwerking en integratie doordat het het vrije verkeer van personen tussen de lidstaten garandeert en tegelijk een hoog niveau van veiligheid waarborgt. De bevoegde instanties moeten weten wie het Schengengebied binnenkomt en wie binnen het Schengengebied reist. Wij moeten onze buitengrenzen doeltreffend controleren, digitaal registreren wie het Schengengebied binnenkomt en verlaat, en nauwer samenwerken met derde landen om terroristische dreigingen te bestrijden. Reisbewegingen van personen die een terroristische of gewelddadige extremistische dreiging (Gefährder) vormen, zijn een grote uitdaging voor de veiligheidsdiensten. Zoals in het verdrag is vastgelegd, ligt de verantwoordelijkheid voor de handhaving van de openbare orde en de bescherming van de binnenlandse veiligheid bij de lidstaten. Wij willen de opties voor veiligheidsmaatregelen binnen het Schengengebied en instrumenten voor grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van rechtshandhaving versterken en verder ontwikkelen. Als de situatie daar in uitzonderlijke gevallen om vraagt, behouden de lidstaten de mogelijkheid om zelf te besluiten tijdelijke controles aan de binnengrenzen in te voeren en deze te verlengen overeenkomstig de Schengengrenscode.

Even belangrijk is het versterken van de betrekkingen met derde landen, met name met het oog op de uitzetting van criminelen en personen die een terroristische of gewelddadige extremistische dreiging vormen (Gefährder). Wij roepen de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden op meer steun te verstrekken ten behoeve van een vlottere uitzetting.

Veiligheid waarborgen

Wij zijn ingenomen met het initiatief voor een Europees politiepartnerschap en zullen onze politiewerkzaamheden in de geest van dit partnerschap intensiveren. Het is van cruciaal belang dat politiefunctionarissen in Europa toegang hebben tot de informatie die zij nodig hebben om hun werk te doen, met eerbiediging van de grondrechten. Bestaande instrumenten moeten consequenter worden toegepast, zodat beter gebruik kan worden gemaakt van bestaande kennis en zodat nieuwe methoden, zoals artificiële intelligentie, kunnen worden ingezet voor politiewerk. Wij onderstrepen het belang van gegevensbewaring, gegevensverzameling, -uitwisseling en -analyse, altijd met inachtneming van de grondrechten en de relevante jurisprudentie.

Toegang tot digitale informatie wordt steeds belangrijker - of het nu gaat om verkeersgegevens of, in sommige gevallen, inhoudelijke gegevens - en de mobiliteit van deze gegevens vergt doeltreffende grensoverschrijdende instrumenten, omdat terroristische netwerken de met het onderzoek belaste autoriteiten anders in veel gevallen een stap voor zullen zijn. De toegang van de bevoegde instanties tot de digitale informatie, die essentieel is om terroristische acties te voorkomen en uit te bannen, moet - met inachtneming van de grondrechten - worden gewaarborgd en versterkt, met name door de huidige werkzaamheden op het gebied van de grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijsmateriaal af te ronden en door het uitstippelen van de koers voor gegevensbewaring ten behoeve van misdaadbestrijding.

Uitgaande van de gezamenlijke verklaring van de ministers van Binnenlandse Zaken van de EU van 21 oktober 2020 over de toekomst van Europol, verzoeken wij de Commissie een voorstel in te dienen tot herziening van het mandaat van Europol met een sterke rechtsgrondslag voor de verwerking van grote datasets. Europol en met name het Europees Centrum voor terrorismebestrijding (ECTC) zijn van fundamenteel belang om de lidstaten op doeltreffende wijze te ondersteunen bij het voorkomen en vervolgen van terroristische misdrijven, en moeten dan ook worden versterkt. Tegelijkertijd moet Europol over voldoende financiële en personele middelen beschikken. Ook willen we de samenwerking tussen de speciale interventie-eenheden van de EU-lidstaten verder uitbreiden, bijvoorbeeld als onderdeel van het Atlasnetwerk. Daarnaast willen wij de grensoverschrijdende inzet van politiefunctionarissen op basis van onderlinge overeenstemming faciliteren.

Voorkomen van radicalisering - zowel online als offline

Wij willen systematisch actie ondernemen om radicalisering in Europa te voorkomen. Wij zullen ons blijven inspannen om alle soorten extremistische propaganda, het aanzetten tot geweld en de financiering van haat en gewelddadig extremisme te voorkomen. Dit is een gemeenschappelijke zaak voor Europa, die zijn weerslag heeft op onze gemeenschappelijke diplomatieke betrekkingen met derde landen buiten de Europese Unie. Er zal prioriteit worden gegeven aan dialogen over deze kwesties. De risico's die gepaard gaan met radicalisering in gevangenissen die tot gewelddadig extremisme en terrorisme leidt, en de vrijlating van geradicaliseerde personen en personen die veroordeeld zijn voor terrorisme, vereisen efficiëntere maatregelen.

De islamistische aanslag op een leraar in Frankrijk toont eens te meer aan hoe belangrijk het is om online illegale inhoud, terroristische propaganda, haatzaaiende uitlatingen en desinformatie te bestrijden. Meer in het algemeen hebben sociale media en andere aanbieders van hostingdiensten de verantwoordelijkheid om er, met volledige inachtneming van de grondrechten, waaronder de vrijheid van meningsuiting en de persoonlijke levenssfeer, voor te zorgen dat hun diensten niet worden gebruikt voor illegale activiteiten die criminaliteit, terrorisme of haat in de hand werken. Daarom streven wij ernaar de onderhandelingen over de verordening betreffende terroristische online-inhoud tegen het eind van het jaar met succes af te ronden, zonder afbreuk te doen aan onze ambitie om een nieuw en doeltreffend operationeel instrument te creëren voor de grensoverschrijdende uitbanning van terroristische inhoud. Het doel is de uitvaardiging van verwijderingsbevelen met grensoverschrijdende werking mogelijk te maken, zodat er een nieuw, snel en doeltreffend instrument ontstaat om terroristische online-inhoud binnen een uur na de melding te verwijderen, zonder dat afbreuk wordt gedaan aan doeltreffende waarborgen voor de bescherming van de grondrechten.

Gezien het belang van onlineradicalisering moet het EU-internetforum zich ook gaan buigen over onlinekansspelen en algoritmische amplificatie.

Wij verzoeken de Commissie tevens een ambitieuze wet inzake digitale diensten (DSA) voor te stellen ter versterking van de verantwoordelijkheid van internetbedrijven om illegale inhoud en algoritmische amplificatie te bestrijden, en nieuwe sancties en andere geschikte maatregelen in te voeren. In deze nieuwe verordening moeten passende voorschriften worden vastgesteld voor het verwijderen van illegale inhoud, met inachtneming van de grondrechten, waaronder de vrijheid van mening en meningsuiting.

Wij kijken ook met belangstelling uit naar het aangekondigde voorstel van de Commissie om haatzaaiende uitlatingen, haatmisdrijven en aanzetten tot haat aan te merken als strafbare feiten die onder het recht van de Europese Unie vallen.

Evenzo moet de Raad het onderwerp van de gegevensversleuteling bespreken, zodat digitaal bewijsmateriaal door de bevoegde instanties op rechtmatige wijze kan worden verzameld en gebruikt zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de betrouwbaarheid van de op gegevensversleuteling gebaseerde producten en diensten.

De aangekondigde herziening van het kader voor gegevensuitwisseling in geval van grensoverschrijdende criminaliteit in terrorismezaken is ook van belang voor de verdere versterking van onze samenwerking op dit gebied.

Uitwisseling van informatie over personen die een terroristische of gewelddadige extremistische dreiging vormen (Gefährder)

Veel terroristen van de afgelopen jaren waren personen die reeds vóór hun terroristische daden bij de bevoegde instanties van de betrokken lidstaten bekend waren en waren aangemerkt als personen die een terroristische of anderszins gewelddadige extremistische dreiging vormden. In een Europa met open binnengrenzen en een grenzeloos internet moeten we er oog voor hebben dat dergelijke personen ook voor andere lidstaten een gevaar vormen. Daarom moeten wij, rekening houdend met de bevoegdheden van de lidstaten, de nationale rechtsstelsels en het recht van de Europese Unie, ten volle gebruikmaken van de bestaande instrumenten voor het delen van informatie en zorgen voor een snelle uitvoering van de verordening betreffende de interoperabiliteit van EU-informatiesystemen met het doel identiteitsfraude op te sporen. Informatie over deze personen moet snel worden ingevoerd in de relevante EU-databanken en informatiesystemen overeenkomstig de toepasselijke wetgeving. Daarnaast moeten we ons niveau van wederzijds begrip continu verbeteren met betrekking tot wat het in de praktijk betekent wanneer een lidstaat een persoon aanmerkt als een persoon die een terroristische of gewelddadige extremistische dreiging vormt.

Buitenlandse terroristische strijders

Onze bevoegde instanties moeten alles in het werk stellen om te voorkomen dat buitenlandse terroristische strijders, van wie er velen gevechtservaring hebben, ongemerkt het Schengengebied binnenkomen, ongeacht of zij burgers van een EU-lidstaat zijn of niet. Daarom blijven wij vastbesloten de bescherming van de buitengrenzen te versterken en iedereen systematisch te controleren. Dit is een basisvereiste voor een ruimte van vrij verkeer. Voor dit doel is het van essentieel belang dat alle relevante functies van het Schengeninformatiesysteem (SIS) systematisch worden gebruikt. Wij zullen ook streven naar een grotere capaciteit om biometrische controles van het SIS te verrichten, door ook vooraf, vóór aankomst, meer biometrische gegevens in het SIS in te voeren.

Wij willen, samen met Europol, een proces in gang zetten waarbij relevante informatie die door derde landen wordt doorgegeven, wordt beoordeeld, geanalyseerd en - voor zover dit wettelijk mogelijk is - door de nationale bevoegde instanties in het SIS wordt ingevoerd.

De vernieuwde EU-informatiearchitectuur

De implementatie van reeds geplande nieuwe instrumenten (Etias, EES) moet op consistente wijze worden voltooid en - vooral wanneer de noodzaak ervan reeds is vastgesteld - worden aangevuld met bijkomende rechtshandelingen (afronding van de VIS-trialoog, daaruit voortvloeiende wijzigingen in het Etias, presentatie van voorgestelde regelgeving voor het kader van Prüm en API). Een noodzakelijke voorwaarde voor de vernieuwde EU-informatiearchitectuur is dat eindgebruikers in alle lidstaten uitgebreid gebruik maken van de systemen en er hoogwaardige gegevens in invoeren.

Bescherming van openbare ruimten

Wij onderstrepen het belang van de bestaande maatregelen en initiatieven voor een betere bescherming van openbare ruimten, met inbegrip van gebedshuizen van alle geloofsovertuigingen, en wij raden aan deze inspanningen voort te zetten. Zoals vermeld in de EU-strategie voor de veiligheidsunie van de Europese Commissie, moet worden gezorgd voor een betere fysieke bescherming van dergelijke ruimten zonder dat de mensenrechten en fundamentele vrijheden van de bevolking worden ondermijnd. Hiervoor moeten aanvullende financieringsbronnen uit de regionale fondsen van de EU voor stedelijke ontwikkeling worden aangeboord.

Ook in moeilijke tijden zal Europa de handen ineenslaan om de dreiging van terrorisme tegen te gaan.

[1] Bijv. het gerechtelijk register voor terrorismebestrijding van Eurojust dat bedoeld is om de procedures in afzonderlijke lidstaten beter met elkaar te kunnen vergelijken.

[2] Richtlijn (EU) 2017/853 van 17 mei 2017 inzake de controle op de verwerving en het voorhanden hebben van wapens.

[3] Richtlijn (EU) 2018/1673 van 23 oktober 2018 inzake de strafrechtelijke bestrijding van het witwassen van geld.

[4] Richtlijn (EU) 2017/541 van 15 maart 2017 inzake terrorismebestrijding. Verordening (EU) 2018/1805 van 14 november 2018 inzake de wederzijdse erkenning van bevriezingsbevelen en confiscatiebevelen.

Naar de bladzijde "Vergaderingen"


Terug naar boven