r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij M Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Europese maatregelen coronavirus

Corona

De uitbraak en de verspreiding van het coronavirus dwingen de Europese landen tot het nemen van maatregelen. De Europese Unie ondersteunt de lidstaten op een aantal manieren. Allereerst gaat het om het onderling coördineren van de aanpak van het virus en maatregelen op het gebied van de volksgezondheid. Daarnaast speelt de EU een rol bij het opvangen van de economische gevolgen die het indammen van de verspreiding van het virus met zich mee brengt.

Inhoud

1.

Volksgezondheid

Volksgezondheid is in eerste instantie een zaak van de lidstaten. De Europese Unie geeft waar mogelijk ondersteuning. Daarbij wordt geld uitgetrokken voor onderzoek naar de bestrijding van het coronavirus en houdt de Commissie bij welke voorraden medicijnen en medische hulpmiddelen voor handen zijn in de EU.

De Commissie gaat de gezondheidsstelsels van de EU-lidstaten ondersteunen door het opzetten van een voorraad aan medisch materiaal in het kader van RescEU, het EU-financieringsmechanisme voor 'civiele rampen'. De voorraad houdt materialen in als ventilatoren voor intensive care-afdelingen, mondkapjes, vaccins en voorraden voor laboratoria. Deze materialen zullen voor 90% worden gefinancierd door de Europese Commissie. Hier werd in eerste instantie 50 miljoen miljoenen euro voor vrijgemaakt, en dat bedrag is lopende de crisis verder opgelopen. De voorraad wordt opgeslagen in een lidstaat en de verdeling zal beheerd worden door het Coördinatiecentrum voor respons in noodsituaties (ERCC).

De Europese regeringsleiders verzochten de Commissie 26 maart om deze inspanningen verder op te voeren en ervoor te zorgen dat er voldoende medische benodigdheden in de EU voor handen zijn en dat het goed verdeeld wordt over de lidstaten.

De Europese Commissie en de ministers van Volksgezondheid en Binnenlandse Zaken overleggen dagelijks over de genomen en te nemen maatregelen.

2.

Schengen

Een aantal EU-landen controleren extra aan de grenzen met andere lidstaten, of hebben het vliegverkeer van en naar andere lidstaten verboden. Toen een reeks lidstaten de grenzen voor personen van buiten de EU sloten hebben EU leiders op 18 maart besloten dat Schengen-breed in te voeren. Reizigers van buiten de EU worden niet meer toegelaten in de Schengenzone. De landen hebben zelf de mogelijkheid om te bepalen hoe ze deze richtlijn zullen invoeren. De maatregelen gelden in eerste instantie voor 30 dagen. Ook werd besloten om samen te werken om in het buitenland gestrande EU-burgers terug te halen, waarbij het meestal gaat om vakantiegangers. De Europese Commissie trekt daar enkele tientallen miljoenen euro's voor uit.

Als reactie op de grenssluitingen, heeft de EU ook richtlijnen aangenomen om het vrije verkeer van grensarbeiders, goederen en essentiële diensten te waarborgen. Daarbij gaat het om arbeiders in de gezondheidszorg en voedingsindustrie, maar ook in andere sectoren, zoals de bij nutsbedrijven en overheidsdiensten. Door deze richtlijnen wil de EU voorkomen dat er tekorten ontstaan aan medisch materiaal of voedsel.

3.

Ondersteunen economie

De Commissie wil met een speciaal investeringsfonds (het Corona Response Investment Initiative, afgekort als CRII) de hardst getroffen plekken in de economie met miljarden ondersteunen. De Commissie maakte bekend om hierin 37 miljard euro van het regionaal beleid in te stoppen om de gevolgen van het coronavirus op te vangen. Het gaat om getroffen bedrijven en werknemers maar bijvoorbeeld ook om de gezondheidszorg waar veel extra kosten gemaakt worden.

Dit investeringsfonds moet worden gevuld met eerder niet uitgegeven geld uit de EU begroting. Elke lidstaat moet wel voor iedere euro die de Commissie in dat kader specifiek uitkeert, zelf voor een minstens zo groot bedrag bijdragen. Het voorstel dat de Commissie heeft gedaan voor het investeringsfonds is vrijwel unaniem goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad.

Als onderdeel van de gecoördineerde reactie wil de Commissie het bovendien mogelijk maken dat het Solidariteitsfonds wordt ingezet om getroffen lidstaten te ondersteunen. Momenteel is het Solidariteitsfonds met name gericht op de ondersteuning van lidstaten na natuurrampen. De Commissie stelt daarom voor om het toepassingsgebied van het Solidariteitsfonds uit te breiden, zodat het ook grootschalige gezondheidscrises omvat. Hierbij zou het in eerste instantie gaan om zo'n 800 miljoen euro. Dit initiatief is eveneens vrijwel unaniem goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad.

De lidstaten hebben ook afgesproken dat extra steunmaatregelen buiten de regels van het begrotingspact vallen. Lidstaten kunnen dus overheidstekorten laten oplopen als dat nodig is. Het zwaar getroffen Italië kondigde al maatregelen aan die het overheidstekort waarschijnlijk boven de EU-begrotingsnorm van drie procent laten uitkomen. Dat wordt nu dus toegestaan.

De Commissie zal de strenge regels voor staatssteun veel soepeler hanteren bij Europese of nationale steun aan bedrijven die in de problemen zijn gekomen door de uitbraak van het coronavirus. Vooral de vervoerssector en de toeristische industrie kunnen rekenen op begrip. De Commissie maakte bekend de regels voor de 'slots' in de luchtvaart te versoepelen of tot nader order op te schorten. Dat betekent dat vliegtuigmaatschappijen die minder vliegen, de start- en landingsrechten op luchthavens niet verliezen. Het Europees Parlement heeft dit voorstel ook goedgekeurd en het voorstel zal de hele zomerperiode van 29 maart tot 24 oktober 2020 lopen.

De Commissie benadrukte dat de interne markt moest blijven functioneren om zo het coronavirus te bestrijden. Er moet dus geen eenzijdige actie worden ondernomen door lidstaten. De Commissie refereerde hier aan het exportverbod van mondkapjes door Duitsland en Frankrijk. De nadruk werd hierbij vooral gelegd op het verzekeren dat essentiële medische middelen de getroffen gebieden kunnen bereiken. De Europese Raad van 26 maart heeft dit nog eens benadrukt.

Om de gevolgen van de corona-uitbraak op te vangen wil de Commissie ook de meerjarenbegroting 2021-2027 (MFK) verhogen en het aandeel voor regionaal beleid hierin vergroten. Zo zouden rijkere lidstaten de armere lidstaten te hulp kunnen komen.

4.

Wie doet wat?

De Commissie heeft voor de aanpak van het coronavirus een responsteam samengesteld. Deze bestaat uit de commissarissen voor de beleidsterreinen die het meest bij de crisis betrokken zijn. Dit zijn:

  • De voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen;
  • de vice-commissaris van de Europese Commissie Margrethe Vestager;
  • de commissaris van een economie die werkt voor de mensen Valdis Dombrovskis;
  • de commissaris voor macro-economische aspecten Paolo Gentiloni;
  • de commissaris voor de interne markt Thierry Breton;
  • de commissaris voor alle gezondheidsaspecten Stella Kyriakides. Zij zal het Europees team van wetenschappelijke deskundigen in de strijd tegen het coronavirus samen met Ursula von der Leyen voorzitten.
  • de commissaris voor crisisbeheer Janez Lenarcic. Hij zit ook het Crisiscoördinatiecomité voor. Dit Comité komt regelmatig bijeen om het werk van de betrokken afdelingen van de Commissie en de EU agentschappen op elkaar af te stemmen.
  • de commissaris voor grenskwesties Ylva Johansson. Zij zal voornamelijk belast zijn met het sluiten van de Schengen-buitengrens.
  • de commissaris voor mobiliteit Adina Valean. Zij is voornamelijk belast met de gevolgen van het coronavirus voor de luchtvaartindustrie. Zo heeft zij al bepaald om de 'slots' in de luchtvaart op te schorten.

De meest betrokken instituties zijn:

  • het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC). Dit EU agentschap zet zich in om Europa beter tegen infectieziekten te beschermen. In verband met het coronavirus zorgen de ECDC en de Europese Commissie voor risicobeoordelingen en dagelijkse epidemiologische updates van de wereldwijde situatie. Daarnaast voert het ECDC veldonderzoeken uit om zo toepasselijke maatregelen te plannen. Hieronder valt ook het geven van reisadviezen.
  • het Europees Geneesmiddelen Agentschap (EMA) geeft advies en steunt onderzoeken naar een vaccin voor het coronavirus.
  • het Europees Grenswachtschap (Frontex) komt minstens één keer per week bijeen met de Schengen lidstaten om de aanpak van de coronacrisis te bespreken.

5.

Meer informatie

Terug naar boven