r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij M Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Digitale toekomst van de EU

code op laptop

Eén van de zes beleids­prioriteiten van de Commissie Von der Leyen is 'Een Europa dat klaar is voor het digitale tijdperk'. De Europese Unie moet wereldleider worden in de toekomstige digitale samenleving. Vice­voorzitter Margrethe Vestager is verantwoordelijk voor de uitvoering.

Op 19 februari 2020 presenteerde Eurocommissaris Vestager de nieuwe digitale strategie. De doelen voor de de komende vijf jaar zijn:

  • technologie die werkt voor mensen
  • een eerlijke en concurrerende economie
  • een open, democratische en duurzame samenleving

Meer concreet presenteerde de Commissie een datastrategie en een witboek over Kunstmatige Intelligentie. Met de nieuwe plannen wil de Commissie Von der Leyen het vermogen van de EU versterken om rechtstreeks te concurreren met de Verenigde Staten en China. Europa moet technologisch 'soeverein' worden ten opzichte van buitenlandse concurrenten. Verder werkt de Commissie aan een nieuwe wet digitale diensten (digital services act), een wet die de regels vaststelt voor bedrijven die de digitale interne markt van de EU willen betreden. Ook zal de eIDAS regulation (Verordening over elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de interne markt) worden herzien. Dat maakt het mogelijk voor EU-burgers om een veilige online-identiteit aan te maken.

Betere bescherming van de privacy van Europese burgers wil de Commissie vastleggen in de verordening 'datagovernance'. Deze verordening moet burgers de controle geven over onder wat voor voorwaarden zij data met publieke organisaties willen delen. Dit is in zekere zin een aanvulling op de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

In december 2020 kwam de Europese Commissie met een groot pakket aan regels om te voorkomen dat techreuzen te groot worden. Grote internetbedrijven moeten hun macht delen met gebruikers en kleine concurrenten. De lidstaten en het Europees Parlement moeten zich nog over deze plannen, Nederlands staatssectaris Mona Keijzer reageerde positief.

Inhoud

1.

Probleemstelling

De totale hoeveelheid data die in de wereld wordt geproduceerd groeit hard. Van 33 zettabyte (1.000.000.000.000 gigabyte) in 2018 naar 175 zettabyte in 2025. Momenteel bezit een klein aantal Big Tech-bedrijven zoals Facebook en Google een groot deel van de data in de wereld. De EU loopt achter op het gebied van data, concurrenten China en de Verenigde Staten innoveren snel en investeren veel geld in de data-sector. Op het gebied van kunstmatige intelligentie (KI) loopt Europa ook achter. In 2016 werd er in Europa €3.2 miljard in KI geïnvesteerd, terwijl in Noord-Amerika en Azië respectievelijk €12.1 miljard en €6.5 miljard werd geïnvesteerd.

Nauw verweven met de zakelijke belangen is de kritische houding van de Europese Unie ten opzichte van hoe bedrijven en landen buiten de Unie omgaan met data, en vooral privacygevoelige data. Uitgangspunt moet zijn dat data van burgers niet misbruikt wordt.

2.

Maatregelen

De Commissie heeft in het voorjaar van 2020 een datastrategie en een digitale strategie gepresenteerd. Belangrijke maatregelen zijn:

  • de oprichting van een Europese Cybersecurity Unit
  • een programma om Europese burgers digitaal vaardiger te maken
  • investeren in digitale vaardigheden om een antwoord te geven op de veranderende behoeftes op de arbeidsmarkt
  • een Europese variant van het elektronisch patiëntendossier
  • alle Europese burgers moeten in 2025 toegang hebben tot internet met een snelheid van minimaal 100mbps
  • eind 2020 komt de Commissie met een 'Europees Democratisch Actieplan' om de dreiging van externe beïnvloeding van Europese verkiezingen aan te pakken
  • Europese regels voor het gebruik en toegang tot data. In haar voorstel voor een datagovernance verordening wil de Commissie de rechten van burgers over hun data en hun mogelijkheden deze te delen vastleggen
  • de oprichting van Europese 'data spaces' waar Europese bedrijven data kunnen delen en gebruiken. In deze Europese dataruimte moeten de strenge en veilige Europese normen gelden
  • tussen 2021 en 2027 wil de Commissie 4 tot 6 miljard euro in een 'groot data-project' steken
  • strenge wetgeving voor toepassingen van kunstmatige intelligentie in sectoren met een 'hoog risico' (o.a. transport, gezondheidszorg en strafrecht)

De Europese Commissie kijkt naar hoe zaken als copyrights en patenten beschermd kunnen worden in de digitale ruimte, zonder teveel barrières op te werpen voor innovatie. Dat doet ze via een een apart actieplan over intellectueel eigendom.

In december 2020 presenteerde de Commissie een groot pakket aan regels om te voorkomen dat techreuzen te groot worden. Hieronder vallen de volgende maatregelen:

  • Platforms als Google en Facebook moeten uitleg geven hoe ze te werk gaan en gebruikers moeten zich daaraan kunnen onttrekken
  • Platforms moeten meer werk maken van de strijd tegen online haat, kinderporno en ander wangedrag
  • Grote platforms worden aangewezen als 'poortwachters': zij mogen het consumenten niet onmogelijk maken om andere software van het bedrijf te verwijderen en informatie moet uitgewisseld kunnen worden met concurrenten
  • 'Poortwachters' die de fout ingaan krijgen mogelijk een hoge boete opgelegd

3.

Nederland en Europa

De Nederlandse regering heeft nog geen BNC-fiche over het onderwerp gepubliceerd. In de 'Staat van de Europese Unie 2020' zei de regering uit te kijken naar de datastrategie en het witboek over KI. Tevens verwelkomt het kabinet de plannen van de Commissie om te investeren in digitale vaardigheden.

4.

Besluitvorming

Als vicevoorzitter is Margrethe Vestager (digitalisering) in de eerste plaats verantwoordelijk. Daarnaast zijn de volgende vier eurocommissarissen betrokken:

De voorgestelde maatregelen volgen de gewone wetgevingsprocedure. Het voorstel moet door het Europees Parlement en de Raad van ministers worden goedgekeurd.

5.

Europees Parlement

Europarlementariër Paul Tang van de Partij van de Arbeid is positief over de plannen maar vindt dat de commissie "de commerciële roof van onze data

moet stoppen." Volgens Tang moet de EU een zorg- een transparantieplicht voor digitale bedrijven en hun algoritmes instellen. Europarlementariër Jeroen Lenaers (CDA) is 'voorzichtig positief' maar wil dat er een strak moreel kader voor nieuwe KI-technieken komt.

6.

Meer informatie

Terug naar boven