r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Europese Green Deal

Windmolen

De Green Deal is het klimaataanpak-programma van de Commissie Von der Leyen. Met deze Green Deal moet Europa het eerste klimaatneutrale continent worden: voor 2050 dient de Europese Unie niet meer bij te dragen aan de opwarming van de aarde door de uitstoot van broeikasgassen. Eerste vicevoorzitter Frans Timmermans staat aan is verantwoordelijk hiervoor.

Om Europa voor 2050 klimaatneutraal te maken, is er een routekaart uitgestippeld met een hele reeks aan maatregelen. Commissievoorzitter Von der Leyen noemde de op 11 december 2019 gepresenteerde plannen dan ook niet voor niets Europa's 'man-op-de-maanmoment'. De Europese Green Deal bestrijkt alle sectoren van de economie, met name vervoer, energie, landbouw en gebouwen, maar ook bijvoorbeeld de ICT. Om de doelstellingen te halen, zijn grote investeringen nodig. Jaarlijks zal er naar schatting 260 miljard euro extra geïnvesteerd moeten worden. Het zal een grote uitdaging worden om alle lidstaten hierin mee te krijgen, zowel qua inhoud van de maatregelen, als de bekostiging.

Vlak na de presentatie waren de eerste tekenen van verzet al zichtbaar. Zo bleek er in een vergadering van de EU-ambassadeurs onvoldoende steun voor een Europees stelsel voor groene beleggingen. Kolenprojecten zouden hierin geen ecovriendelijk label krijgen, terwijl veel Oost-Europese economieën daar juist op draaien. Om de Europese bevolking mee te krijgen in de klimaatplannen zal de Commissie in maart 2020 een klimaatpact lanceren. Hiermee moeten burgers een stem en een rol in de nieuwe maatregelen krijgen, kan informatie worden gedeeld en worden lokale initiatieven bevorderd.

Inhoud

1.

Probleemstelling

Het overgrote gedeelte van de gebruikte energie in de Europese Unie is afkomstig uit aardgas en aardolie. De koolstof die in deze fossiele brandstoffen is opgeslagen onder de grond, komt bij verbranding in de vorm van CO2 vrij in de atmosfeer. Door de uitstoot van broeikasgassen warmt de aarde sneller op en komen extreme weersomstandigheden vaker voor. Hierdoor worden veel gebieden op aarde minder leefbaar en komen natuur en landbouw onder druk te staan. Om deze klimaatverandering tegen te gaan, moet de uitstoot van CO2 beperkt worden. Hierover zijn op de klimaatconferentie van Parijs in 2015 internationale afspraken gemaakt om klimaatverandering tegen te gaan.

Daarnaast heeft de Europese Unie klimaatdoelen voor 2020, 2030 en 2050 opgesteld. In december 2013 bleek echter uit een rapport van de Commissie dat die doelen met de huidige aanpak bij lange na niet behaald zouden worden. Daarom werden in de aanloop naar de klimaatconferentie van 2018 in Katowice nieuwe Europese plannen gemaakt. Hierbij werd voor het eerst het doel gesteld om Europa in 2050 klimaatneutraal te maken. De Green Deal borduurt hier dus op voort.

2.

Maatregelen

De op 11 december 2019 gepresenteerde plannen raken aan veel verschillende onderwerpen, waaronder transport, landbouw en energie. Dit sluit aan op het feit dat er maar liefst vijf Eurocommissarissen onder de hoede van Timmermans vallen. De belangrijkste maatregelen op een rijtje:

  • De lucht- en schaapvaart moeten belasting op brandstof gaan betalen, wat in het kader van internationale verdragen eerder niet het geval was
  • De uitstoot van lucht- en scheepvaart wordt onderdeel van het emissiehandelssysteem
  • Driekwart van het transport van goederen over de weg moet naar spoor en waterwegen verplaatst worden
  • Er komen meer kilometer- en tolheffingen voor weggebruik
  • Er wordt geïnvesteerd in een miljoen laadpunten voor elektrische auto's, waarbij de Commissie vooral in dunbevolkte regio's sterk bijdraagt aan de financiering
  • Tegen 2030 moeten alle verpakkingen recyclebaar zijn
  • Tegen 2030 moet de staalproductie CO2-neutraal zijn
  • De textiel- en plasticsector mogen vanaf 2030 geen gebruik meer maken van microplastics
  • Consumenten moeten een 'recht op reparatie' krijgen: er moeten minder producten geproduceerd worden die snel kapot gaan
  • Er moet meer biologisch voedsel verbouwd worden
  • Het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen moet drastisch omlaag
  • Een nieuw subsidiestelsel moet zorgen dat huizen, scholen en andere gebouwen vaker gerenoveerd worden, in plaats van gesloopt voor nieuwbouw
  • Bedrijven moeten beboet worden als zij zich onterecht profileren als 'groen'
  • Er moet een CO2-belasting aan de EU-grens ingevoerd worden, om oneerlijke concurrentie met minder duurzame geproduceerde producten te voorkomen

Aangezien landen en regio's niet allemaal op gelijke voet starten, heeft de Commissie ook een mechanisme voorgesteld voor een rechtvaardige transitie. Voor dit zogenaamde 'Just Transition Fund' is €100 miljard uitgetrokken. Het fonds moet regio's steunen die zwaar afhankelijk zijn van koolstofintensieve activiteiten. Daarbij moeten vooral de meest kwetsbare burgers bescherming, omscholing en arbeidskansen krijgen in nieuwe economische sectoren.

Om de Green Deal te financieren wil de Europese Commissie in tien jaar 1000 miljard euro uitgeven. Dit geld moet zowel van overheden als private investeerders komen. Ongeveer de helft van het geld zou via verschillende programma's uit de EU begroting moeten komen. Omdat het geld uit de EU begroting moet komen zorgt dit voor een medefinanciering van 114 miljard door de lidstaten. Verder wordt er 100 miljard uit het bovengenoemde transitiefonds gebruikt. Via het InvestEU en EU-emissiehandelssysteem verwacht de EU nog eens 300 miljard aan private en overheidsinvesteringen.

3.

Nederland en Europa

In een verklaring naar aanleiding van de presentatie van de Green Deal gaf premier Mark Rutte aan er begrip voor te hebben dat EU-landen elkaar moeten helpen bij de omschakeling naar een klimaatneutraal Europa, maar dat er wel grenzen zitten aan de bekostiging hiervan. Nederland is niet bereid om meer dan nu bij te dragen aan de EU-begroting.

4.

Besluitvorming

Frans Timmermans is als eerste vicevoorzitter in de eerste plaats verantwoordelijk voor de Green Deal. Daarnaast zijn de andere commissarissen in zijn team verantwoordelijk voor verschillende de verschillende onderwerpen die een rol spelen binnen de Deal. Dit zijn:

Europees Parlement

Het Europees Parlement steunt de Green Deal, maar benadrukt ook de noodzaak van een rechtvaardige en inclusieve transitie. Er moet een

transitiefonds komen voor regio's die extra hulp nodig hebben bij het behalen van de klimaatdoelen. Tevens wil het parlement dat er hogere ambities

worden vastgelegd, namelijk 55% reductie van CO2 in 2030 (ten opzichte van 1990) in plaats van "ten minste 50% tot 55%" zoals de commissie

voorstelde. Verder wil het EP een tussentijds streefdoel voor 2040 instellen om te verzekeren dat de EU in 2050 volledig klimaatneutraal is.

5.

Meer informatie

Terug naar boven