r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Nederlandse Partijen in de Fracties van het Europees Parlement

In het Europees Parlement (EP) verenigen de parlementariërs zich niet op basis van nationaliteit, maar op basis van politieke overtuiging. De honderden nationale politieke partijen hebben zich aangesloten bij acht verschillende EP-fracties. Een deel van de parlementariërs is niet aangesloten bij een fractie en vallen onder de niet-ingeschrevenen. De politieke voorkeur van een fractie heeft een partij-overstijgend karakter. Zo zitten het CDA en de ChristenUnie samen in de EVP-fractie en zijn de VVD en D66 verbonden aan de Renew Europe-fractie.

De fracties spelen een essentiële rol in het functioneren van het Europees Parlement. Zij bepalen welke onderwerpen tijdens een plenaire vergadering worden besproken en zij kunnen amendementen indienen op wetsvoorstellen. Ook leveren zij in praktijk kandidaten voor belangrijke posities. Doorgaans stemmen de leden van een EP-fractie volgens het door de fractie vastgestelde standpunt, maar dit is niet verplicht. Om inzicht te krijgen in het stemgedrag van Europarlementariërs wordt op VoteWatch het stemgedrag op basis van zowel fractie- als ook nationale partijstandpunten bijgehouden en geanalyseerd.

Hieronder volgt (per fractie) een historische ontwikkeling van de aansluiting van Nederlandse partijen bij de desbetreffende Europese fracties. Hoewel de politieke groepen al bestaan sinds het begin van het Europees Parlement, begint deze uiteenzetting in 1979. In dit jaar werden voor het eerst directe verkiezingen voor het Europees Parlement gehouden. Verder wordt er ingegaan op de (huidige) insteek en positie van de Nederlandse partijen in deze Europese fracties.

Inhoud

1.

CDA (EVP)

Het CDA is aangesloten bij de Europese Volkspartij (EVP). De EVP is van oorsprong een christendemocratische partij waarvan internationale samenwerking al teruggaat naar de jaren 1950. Hoewel de EVP een christendemocratische grondslag heeft, zijn er inmiddels ook niet-christendemocratische partijen bij de fractie aangesloten. Hierdoor is er voor de naam ‘Volkspartij’ gekozen. Het CDA is hierbinnen één van de twaalf nationale christendemocratische partijen, en werkt in de fractie samen met zusterpartijen zoals het Duitse CDU/CSU en de Vlaamse CD&V.

In de huidige zittingstermijn zetelt het CDA in commissies die gaan over het klimaat, migratie, veiligheid, landbouw en industrie, zoals ENVI, ITRE, PECH en AGRI. Deze commissies zijn voor het CDA strategische posten om de agrarische achterban te vertegenwoordigen. Daarnaast is het CDA ook vertegenwoordigd in de commissies betreffende Regionale Ontwikkeling, Economische en Monetaire zaken, Internationale Handel, Transport en Werkgelegenheid en Sociale Zaken.

2.

ChristenUnie (EVP) & de SGP (ECR)

Hoewel de ChristenUnie en de SGP op het moment niet in dezelfde fractie zetelen, is hun geschiedenis in het Europees Parlement met elkaar verbonden. In 1984 deden de SGP en de voorlopers van de ChristenUnie gezamenlijk mee aan de Europese Verkiezingen en haalden daarbij één zetel. In de periode 1984 tot 1994 sloten de partijen zich niet aan bij een fractie, waardoor de afgevaardigde Europarlementariër een niet-fractiegebonden lid was. In 1994 kwam daar verandering in: tot 2009 sloten de SGP en de (voorlopers) van de ChristenUnie zich aan bij dezelfde fractie, respectievelijk de fractie Europa van Nationale Staten (1994-1999), de fractie Europa van Democratieën in Diversiteit (1999-2004) en de fractie van Onafhankelijkheid / Democratie (2004-2009).

In 2009 gingen de partijen ieder hun eigen weg. Na de verkiezingen sloot de ChristenUnie zich aan bij de fractie Europese Conservatieven en Hervormers (ECR), terwijl de SGP zich aansloot bij de fractie Europa van Vrijheid en Democratie (EFD). De Europarlementariër van de SGP had noodgedwongen zijn toevlucht gezocht bij deze fractie waar ook Lega Nord (Italië) en de UK Independence Party (Verenigd Koninkrijk) deel van waren. De ECR, waar de ChristenUnie zich bij aangesloten had, weigerde de SGP op te nemen vanwege het vrouwenstandpunt van de partij. Toen zowel de Hoge Raad der Nederlanden als ook het Europees Hof van de Rechten voor de Mens oordeelde dat de SGP vrouwen het passief kiesrecht niet mocht onthouden, trad ook de SGP toe tot de ECR. Van 2014 tot 2019 zaten de ChristenUnie en de SGP samen in de ECR-fractie.

In 2019 stonden de SGP en de ChristenUnie samen op de Europese verkiezingslijst maar na de verkiezingen besloot de ChristenUnie de ECR te verlaten vanwege de toetreding van Forum van Democratie bij deze fractie. In eerste instantie voerde de ChristenUnie gesprekken met de Italiaanse Vijfsterrenbeweging en de Vlaams-nationalisten voor een nieuwe fractie, maar uiteindelijk sloot de ChristenUnie zich aan bij de EVP, de fractie van het CDA. De ChristenUnie had zich het liefst aangesloten bij een fractie met een helder christelijk-sociaal profiel maar zag echter dat een dergelijke fractie niet te realiseren was. De ChristenUnie koos daarom voor de EVP, aangezien deze fractie de joods-christelijke waarden als basis verdedigt.

De SGP bleef wel bij de ECR-fractie, omdat de partij hier relatief veel vrijheid geniet om naar eigen inzicht te kunnen stemmen. Daarbij komt dat de SGP erg kritisch is op zowel verdere uitbreiding van de EU als op de huidige koers van de EU. De SGP wil juist meer ruimte voor de nationale lidstaten. Dit sluit beter aan bij de standpunten van de ECR-fractie dan die van de EVP-fractie.

De Europarlementariër van de SGP, Bert-Jan Ruissen, zetelt onder andere in de commissie Landbouw en Plattelandsontwikkeling waar hij zich inzet voor inkomenssteun en subsidies voor innovatie. Ook neemt de SGP plaats in de commissie Visserij en Buitenlandse Zaken. De Europarlementariër van de ChristenUnie Peter van Dalen zetelt, voor een tweede maal, ook in de Visserijcommissie. Als eerst ondervoorzitter zet hij zich in voor een goede, eerlijke en innovatieve visserij. De Visserijcommissie is zowel voor de SGP als de ChristenUnie een belangrijke portefeuille voor de achterban. Het huidige visserijbeleid wordt grotendeels in Brussel besloten.

3.

D66 & VVD (Renew Europe)

D66 en de VVD zijn beiden al vanaf 1979 vertegenwoordigd in het Europees Parlement. Sinds 1989 zitten de partijen samen in dezelfde fractie, maar doen ze niet mee met een gezamenlijke lijst zoals de ChristenUnie en de SGP. Van 1989 tot 1994 waren ze lid van de Liberale en Democratische fractie, van 1994 tot 1999 van de fractie van de Europese Liberale en Democratische Partij en van 2004 tot 2019 van de fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa (ALDE). Sinds 2019 is de fractie verder gegaan als Renew Europe waardoor het woord liberaal niet meer voorkomt in de naam. De fractie is nu een bredere alliantie van liberalen, progressieven, en democraten.

Binnen de fractie is er een duidelijke scheiding tussen de verschillende liberale Europese partijen. De D66 werkt voornamelijk samen met zusterpartijen en geestverwanten zoals de Oostenrijkse, Deense en Zweedse sociaalliberalen. Daarnaast was D66 in de periodes 2009-2014 en 2014-2019 meer in lijn met de ALDE standpunten dan de VVD. Aansluiting bij deze fractie is voor de VVD wellicht een strategisch keuze gebaseerd op de grootte en daarmee de invloed van de fractie.

De Europarlementariërs voor de VVD zijn vertegenwoordigd in verschillende commissies die gaan over veiligheid, justitie, transport, handel en milieu, zoals LIBE, TRAN, JURE en ENVI. In deze commissies worden volgens de VVD belangrijke onderwerpen besproken die grensoverschrijdende samenwerking vereist om problemen in Nederland te kunnen oplossen.

D66 is in Europa vertegenwoordigd in de commissies betreffende Handel, Justitie, Sociale Zaken, Werkgelegenheid als ook Vrouwenrechten en Gendergelijkheid. Voor D66 is een sterk, sociaal en veilig Europa van belang. De twee Europarlementariërs strijden beiden tegen discriminatie en maken zich hard voor kansengelijkheid.

4.

Forum voor Democratie (ECR)

In 2019 kwam Forum voor Democratie (FvD) met drie zetels in het Europees Parlement en sloot zich daarna aan bij de Europese Conservatieven en Hervormers (ECR). De ChristenUnie en de SGP waren sinds 2014 als één partij lid van deze fractie, maar in 2019 besloot de ChristenUnie mede vanwege de toetreding van FvD deze fractie te verlaten.

De Europarlementariërs van FvD zijn onder andere lid van commissies voor Economische en Monetaire Zaken en Budget. Met name het verzet tegen de Euro is een van de speerpunten van de partij. Ook zitten de FvD-europarlementariërs in de commissies betreffende milieu, industrie en justitie, waarin ze zich verzetten tegen de regeldruk van Europa.

5.

GroenLinks (Groenen/EVA)

De voorlopers van GroenLinks waren vanaf 1984 vertegenwoordigd in het Europees parlement door deel te nemen met een gemeenschappelijke lijst. Van 1984 tot 1989 waren zij lid van de Regenboogfractie. In 1990 fuseerden de partijen tot het huidige GroenLinks. Van 1989 tot 2004 sloten zij zich aan bij de fractie voor de Groenen. In 2004 richtten 32 groene partijen uit 29 landen de Europese Groene Partij (EGP) op. Groenlinks, de Belgische Groenen de Duitse Die Grünen en de Franse Europe Écologie zijn lid van de EGP. In het Europees Parlement heeft de EGP zich aangesloten bij de Groene fractie.

De drie Europarlementariërs voor GroenLinks hebben onder andere een zetel gekregen in de voor de partij belangrijke klimaat commissie ENVI. Hier zetten ze zich in voor het aanscherpen van de Europese klimaatdoelen en het versnellen van de transitie naar duurzame energie. Ook binnen commissies met een economische raakvlak, zoals die van de interne markt IMCO en ECON, zetten de parlementariërs zich in op het vergroenen en verduurzamen van de interne markt. Daarnaast zetelen ze nog in commissies betreffende Sociale Zaken en Burgerlijke Vrijheden, waarbinnen ze zich inzetten voor een rechtvaardig en sociaal Europa.

6.

Partij voor de Dieren & SP (GUE/NGL)

Van 1999 tot 2019 zetelde de SP in het Europees Parlement en maakten de Europarlementariërs deel uit van de fractie Europees Unitair Links/Noord Groen Links (GUE/NGL). De fractie is ontstaan uit (voormalig) communistische, links-populistische en groene eurosceptische partijen. In 2014 kreeg de Partij voor de Dieren (PvdD) een zetel in het Europees Parlement. Zij sloten zich aan bij dezelfde fractie als de SP, vanwege het confederale karakter van deze fractie. GUE/NGL kent geen centrale beleidslijn of fractiediscipline waardoor de PvdD vrijheid in haar stemgedrag geniet. Daarnaast zijn de SP en de PvdD in de Tweede Kamer meestal gelijkgestemd wanneer het over landbouwbeleid gaat. In 2019 verdween de SP uit het Europees Parlement waardoor de PvdD als enige Nederlandse partij in de GUE/NGL fractie vertegenwoordigd is.

De Partij voor de Dieren werkt in het parlement nauw samen met de Duitse zusterpartij Partei Mensch Umwelt en de Portugese Pessoas-Animais-Natureza, hoewel de drie partijen niet in dezelfde fractie zitten. De Duitse en Nederlandse dierenpartijen zijn aangesloten bij GUE/NGL terwijl de Portugese partij lid is van de Groene fractie. GUE/NGL lijkt voor de PvdD een strategische keuze. De Groene fractie zet zich voornamelijk in voor duurzame ontwikkeling en richt zich met name op milieu, omgeving en culturele en democratische rechten, waardoor commissies zoals AGRI, ENVI en PECH binnen de groene fractie begerenswaardig zijn. De PvdD wil binnen deze commissies echter met name het dierenwelzijn accentueren. In de periode 2014-2019 kon de Europarlementariër voor de PvdD, door de lagere concurrentie in de GUE/NGL-fractie voor deze commissies, zitting nemen in de commissie landbouw en plattelandsontwikkeling en de tijdelijke commissie EU-vergunningsprocedure voor pesticiden.

In 2019 werd de Europarlementariër van de PvdD benoemd als ondervoorzitter van de Milieucommissie, waardoor ze gevolgen van de klimaatcrisis voor dieren en planten hoog op de agenda kan zetten. Daarnaast is ze ook weer actief in de commissie Landbouw en Plattelandsontwikkeling en in de commissie Visserij.

7.

PvdA (S&D)

De PvdA zetelt sinds 1979 in het Europees Parlement. De partij heeft zich respectievelijk aangesloten bij de Socialistische fractie (1979-1994), de fractie van de partij van de Europese Sociaal Democraten (1999-2009) en de fractie van Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten (S&D) (2009-2024). Bij deze fractie zijn meerdere arbeiderspartijen en sociaaldemocratische partijen aangesloten, zoals de Duitse Sociaaldemocratische Partei (SPD).

In 2019 was Frans Timmermans spitzenkandidat voor de sociaal democratische fractie, maar hij greep naast het voorzitterschap van de Europese Commissie. In de Commissie Von der Leyen is hij eerste vicevoorzitter en verantwoordelijk voor de ‘European Green Deal.’ Volgens de PvdA is dit een belangrijke portefeuille om Europa eerlijker, socialer en duurzamer te maken, waar ook de Europarlementariërs van de PvdA zich voor inzetten. Met zes Europarlementariërs zetelt het PvdA in een breed en divers spectrum van commissies, zoals LIBE, AFET, REGI, INTA en CULT. De europarlementariërs zetten zich met name in voor samenwerking tussen lidstaten zodat Europa socialer, eerlijker en duurzamer wordt en leggen een focus op de bescherming van de belangen van burgers binnen de verschillende beleidsterreinen.

8.

PVV

Van 2009 tot 2019 nam de PVV zitting in het Europees Parlement. In 2009 stond Geert Wilders op de PVV-kandidatenlijst voor de Europese verkiezingen, maar volgens de Europese Regels is het niet mogelijk om het nationale Kamerlidmaatschap te combineren met dat van het Europees Parlement.

In de eerste zittingsperiode was de PVV fractieloos maar al snel bleek dat de partij tegen te werken. In 2014 begon de PVV echter toch weer fractieloos, omdat de partij er niet in was geslaagd om met Front National aan de vereisten van een fractie te voldoen. In 2015 lukte het alsnog om met het Belgische Vlaams Belang, het Franse Front National, de Italiaanse Lega Nord, de Oostenrijkse FPÖ, het Poolse Nieuw Rechts, en de Britse UK Independence Party de fractie Europa van Naties en Vrijheid (ENF) op te richten.

In 2019 verdween de PVV samen met de ENF-fractie uit het Europees Parlement. Wanneer Groot Brittannië uit de Europese Unie stapt, zal Nederland naar alle waarschijnlijkheid er drie zetels bij krijgen. Eén van deze zetels zal dan op basis van de verkiezingsuitslag alsnog aan de PVV toebehoren.

9.

50PLUS (EVP)

Sinds 2019 is 50PLUS vertegenwoordigd in het Europees Parlement door oud Europarlementariër van de VVD Toine Manders. Hoewel Manders zelf een voorkeur voor een liberale fractie had, koos het 50PLUS bestuur voor aansluiting bij de christendemocratische fractie. De EVP was in 2019 een grotere fractie dan de liberale fractie, en had tevens stemmen nodig voor Von der Leyen als commissievoorzitter. Binnen de EVP heeft de 50PLUS afgevaardigde een zetel in de commissie voor de Interne Markt en consumentbescherming, één van de speerpunten van de partij.

10.

Meer informatie

Op Europa Nu

Andere websites

Terug naar boven