r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Vragen en antwoorden: Spotlight-initiatief van de EU en de VN tegen geweld tegen en vrouwen en meisjes

Met dank overgenomen van Europese Commissie (EC), gepubliceerd op donderdag 26 september 2019.

logo
Bron: Europese Commissie: Rapid persberichten

Wat houdt het Spotlight-initiatief van de EU en de VN voor het uitbannen van geweld tegen vrouwen en meisjes in?

In september 2017 hebben de EU en de VN een ambitieus partnerschap opgezet om wereldwijd een einde te maken aan alle vormen van geweld tegen vrouwen en meisjes. Het moet ervoor zorgen dat politieke leiders zich inzetten voor en bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling (SDG's), en meer specifiek SDG 5 inzake gendergelijkheid en SDG 16 inzake inclusieve en vreedzame samenlevingen. Dat gebeurt door nieuwe partnerschappen met meerdere belanghebbenden te vormen en grootschalige gerichte ondersteuning te bieden, waarvoor de EU een initiële financiële bijdrage van 500 miljoen euro ter beschikking stelt.

Dit initiatief moet een einde maken aan alle vormen van geweld tegen vrouwen en meisjes, en met name die vormen die het meest voorkomen en die bijdragen tot de genderongelijkheid in de wereld.

Het Spotlight-initiatief zal zorgen voor gerichte en grootschalige investeringen in Azië, Afrika, Latijns-Amerika, het gebied van de Stille Oceaan en het Caribisch gebied om het leven van vrouwen en meisjes aanzienlijk te verbeteren.

Welke landen en welke vormen van geweld vallen onder het Spotlight-initiatief?

In Afrika beoogt Spotlight een einde te maken aan seksueel en gendergerelateerd geweld, met inbegrip van schadelijke gebruiken. Het programma ten belope van 250 miljoen euro wordt uitgevoerd in Liberia, Malawi, Mali, Mozambique, Niger, Nigeria, Uganda en Zimbabwe. Het omvat ook een regionale component om bestaande initiatieven ter bestrijding van genitale verminking van vrouwen en kindhuwelijken uit te breiden, evenals gezamenlijke activiteiten met de Afrikaanse Unie.

In Azië staat het Spotlight-initiatief in het teken van het uitbannen van vrouwenhandel en arbeidsuitbuiting. Het programma “Safe and fair”, waarmee 25 miljoen euro is gemoeid en dat wordt uitgevoerd via de Internationale Arbeidsorganisatie en UN Women, beoogt te waarborgen dat arbeidsmigratie voor alle vrouwen in de ASEAN-regio veilig en billijk verloopt. Het is zowel gericht op landen van herkomst (Cambodja, Indonesië, Laos, Myanmar, Filipijnen, Vietnam) als op landen van bestemming (Brunei, Maleisië, Singapore en Thailand).

Daarnaast is 32 miljoen euro uitgetrokken voor projecten ter bestrijding van gendergerelateerd geweld bij “vergeten crises”. Dit initiatief wordt nu operationeel en omvat activiteiten in Jemen, Irak, Palestina, Bangladesh, Kameroen, Sudan, Tsjaad, Ghana, Liberia en Mali.

In Latijns-Amerika is een programma van 50 miljoen euro gericht op het uitbannen van feminicide in Argentinië, El Salvador, Guatemala, Honduras en Mexico en op de versterking van regionale netwerken.

Het regionale Spotlight-programma in het gebied van de Stille Oceaan is in maart gestart met een begroting van 50 miljoen euro en is gericht op het uitbannen van huiselijk geweld in de regio.

Nadien komen er ook acties tegen geweld binnen het gezin in het Caribisch gebied; hiervoor is 50 miljoen euro uitgetrokken. De geselecteerde landen zijn Haïti, Jamaica, Grenada, Belize, Guyana en Trinidad en Tobago.

Waarom is het Spotlight-initiatief vandaag gericht op het gebied van de Stille Oceaan en op huiselijk geweld?

Uit de "Family Health and Safety Studies" die het Bevolkingsfonds van de VN (UNFPA) in elf landen in het gebied van de Stille Oceaan heeft uitgevoerd, blijkt dat vrouwen en meisjes in de regio veelvuldig met geweld te maken hebben. Zo krijgt 68 % van de vrouwen in Kiribati en 64 % van de vrouwen in Fiji en op de Salomonseilanden gedurende hun leven te maken met fysiek of seksueel geweld door een partner. In Oost-Timor wees een prevalentiestudie uit 2016 van de Asia Foundation uit dat 59 % van de vrouwen gedurende hun leven te maken krijgen met fysiek of seksueel geweld door een partner[1]. Op de Salomonseilanden meldde 37 % van de vrouwen dat zij vóór hun vijftiende seksueel zijn misbruikt. De daders waren meestal de vriend (36 %), een vreemde (24 %), een familielid (20 %) of een mannelijke vriend van de familie (16 %). In veel gevallen van seksueel geweld gaat het om jonge meisjes en kinderen die bij familie wonen en bijzonder kwetsbaar zijn voor seksueel misbruik, bv. kinderen van perifere eilanden die naar de stad worden gestuurd om hun middelbare school af te maken.

Het is dan daarom de bedoeling om de onderliggende oorzaken van genderongelijkheid en geweld aan te pakken en zo geweld tegen vrouwen en meisjes te voorkomen. Daartoe wordt aangedrongen op hervormingen van het beleid en de wetgeving waar nodig, en op rechtshandhaving. Er wordt ook gewerkt aan preventie door middel van formeel en informeel onderwijs, dialogen en initiatieven binnen de gemeenschap, het bevorderen van de betrokkenheid van mannen, met name traditionele leiders en kerkgenootschappen, goede hulp voor de slachtoffers (gezondheidszorg, sociale diensten, politie en justitie), opleiding en capaciteitsopbouw voor leraren, advocaten, maatschappelijk werkers, politiediensten, ambtenaren, en een mediacampagne om de perceptie te veranderen.

Voor het programma wordt 50 miljoen euro uitgetrokken.

Waarom is het Spotlight-initiatief gericht op Afrika en op genitale verminking en kindhuwelijken?

In Afrika hebben genitale verminking en kindhuwelijken epidemische niveaus bereikt. Genitale verminking van vrouwen is vastgesteld in 30 landen, voornamelijk in Afrika. Op basis van een strenge evaluatie van de criteria werden de volgende landen geselecteerd in het kader van het Spotlight-initiatief: Liberia, Malawi, Mali, Mozambique, Niger, Nigeria, Uganda en Zimbabwe.

Waarom is het Spotlight-initiatief gericht op feminicide in Latijns-Amerika?

Feminicide heeft in Latijns-Amerika een epidemische omvang bereikt. De regio telt 14 van de 25 landen met de hoogste percentages van feminicide ter wereld. Gemiddeld worden er elke dag 12 vrouwen vermoord.

Het Spotlight-initiatief in Latijns-Amerika is gericht op de strijd tegen feminicide in vijf landen: Argentinië, El Salvador, Guatemala, Honduras en Mexico. Deze landen zijn geselecteerd op basis van overeengekomen criteria, zoals de mate waarin feminicide voorkomt in het land, en secundaire criteria, aan de hand waarvan wordt beoordeeld hoezeer de regering zich voor het probleem inzet en of de omstandigheden gunstig zijn voor optreden door het maatschappelijk middenveld, de nationale instanties en partnerorganisaties.

In 2016 waren er 254 gevallen van feminicide in Argentinië, 349 in El Salvador, 211 in Guatemala, 466 in Honduras en 2 813 in Mexico.

Het is dan ook de regio waar feminicide het meest voorkomt. 98 % van de feminicidegevallen wordt er niet vervolgd.

Wat is genitale verminking?

Genitale verminking van vrouwen omvat de gedeeltelijke of volledige verwijdering van de externe geslachtsorganen van de vrouw en het zonder medische redenen toebrengen van andere verwondingen aan de vrouwelijke geslachtsorganen. De EU draagt bij aan de wereldwijde uitbanning van genitale verminking/besnijdenis bij vrouwen

De EU heeft actief deelgenomen aan internationale samenwerking om genitale verminking/besnijdenis bij vrouwen uit te bannen. Genitale verminking/besnijdenis bij vrouwen wordt aan de orde gesteld in de dialogen over mensenrechten en beleid met partnerlanden en in de jaarlijkse dialogen met maatschappelijke organisaties.

Kindhuwelijken

Op dit moment zijn er ongeveer 700 miljoen meisjes en vrouwen die als kind gehuwd zijn, en nog eens 280 miljoen meisjes zullen huwen voor ze 18 worden als er niet dringend actie wordt ondernomen. Dit is een van de redenen waarom de aanpak van gedwongen kindhuwelijken is opgenomen in de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling (SDG's). Het betreft SDG 5 inzake gendergelijkheid, waarvan de EU samen met veel internationale partners een vurig voorvechter is.

Wat is feminicide?

Er is sprake van feminicide wanneer een vrouw of een meisje enkel wegens haar geslacht wordt aangevallen en daarbij om het leven komt. Feminicide is geworteld in de genderongelijkheid in de hand werkende sociale, culturele of religieuze normen en attitudes in traditionele samenlevingen.

Wat doet de Europese Unie concreet tegen gendergerelateerd geweld in de ontwikkelingslanden?

Gendergelijkheid, empowerment van vrouwen van alle leeftijden en de uitbanning van alle vormen van geweld tegen vrouwen en meisjes in de wereld liggen de EU na aan het hart. In de Europese consensus inzake ontwikkeling wordt vastgesteld dat gendergelijkheid en empowerment van vrouwen een cruciaal horizontaal thema is in de ontwikkelingssamenwerking van de EU. De Agenda 2030 stelt gendergelijkheid en empowerment van vrouwen centraal in de SDG's, niet alleen via de op zichzelf staande doelstellingen SDG 5 inzake gendergelijkheid en SDG 16 inzake vreedzame samenlevingen, maar ook als horizontaal element dat bij het verwezenlijken van alle 17 SDG's centraal staat. Het werk van de EU staat in het teken van de belangrijkste doelstellingen in de integrale strategie van de EU voor het buitenlands en veiligheidsbeleid, de nieuwe Europese consensus inzake ontwikkeling en het EU-genderactieplan II.

Het EU-genderactieplan 2016-2020 bevat de ambitieuze doelstelling om tegen 2020 in 85 % van alle nieuwe EU-initiatieven genderacties te mainstreamen. Er is al aanzienlijke vooruitgang geboekt:

92 % van alle nieuwe initiatieven die zijn aangenomen op het gebied van het buitenlands beleid van de EU en ongeveer 60 % van alle nieuwe initiatieven van de EU op het gebied van internationale samenwerking en ontwikkeling zijn hoofdzakelijk of sterk gericht op het bevorderen van gendergelijkheid en/of empowerment van vrouwen.

Tot de acties die wereldwijd worden ondersteund door de EU behoren onder meer:

  • steun voor het gezamenlijk programma van UNFPA/UNICEF voor het uitbannen van genitale verminking van vrouwen in 16 landen ten zuiden van de Sahara, met als doel het maatschappelijk middenveld, mannen en jongens, traditionele leiders enz. te mobiliseren, teneinde de sociale normen op basis waarvan verminking zo ruim wordt toegepast, te wijzigen (12 miljoen euro);
  • in Zambia, een programma ter versterking van de institutionele capaciteit van de nationale autoriteiten voor de strijd tegen en de preventie van seksueel en gendergerelateerd geweld, voor het veranderen van de sociale normen en mentaliteit die tot discriminatie en geweld leiden, en voor de verbetering van de toegang tot uitgebreide diensten voor slachtoffers (25 miljoen euro);
  • de EU heeft onlangs financiële steun van 5 miljoen euro aangekondigd voor de winnaars van de Nobelprijs voor de vrede 2018, Nadia Murad en dr. Denis Mukwege voor concrete projecten ten behoeve van vrouwen die het slachtoffer zijn van seksueel geweld. Vijf projecten ter bestrijding van seksueel en gendergerelateerd geweld in de meest afgelegen gebieden en in vergeten crises werden in december 2018 aanbesteed in het kader van het programma voor mondiale collectieve goederen en uitdagingen (32 miljoen euro in totaal). De projectactiviteite vinden plaats in Bangladesh, Irak, Palestina en Jemen, Kameroen, Tsjaad, Ghana, Liberia, Mali en Sudan;
  • In de regio van de Stille Oceaan, een regionaal programma ter bestrijding van huiselijk geweld (13 miljoen euro);
  • in Latijns-Amerika lopen twee regionale vlaggenschipprogramma's inzake empowerment van vrouwen en de uitbanning van geweld tegen vrouwen en meisjes; zij worden van cruciaal belang geacht voor de inclusieve en duurzame ontwikkeling van de regio (in het kader van de programma's Eurosocial+ en Al Invest 5.0 (2016-2021, 32 miljoen euro);
  • in Uruguay, een programma om systemen voor vroegtijdige waarschuwing bij risico van geweld tegen vrouwen op te zetten en de rol van vrouwelijke politieagenten te versterken;
  • in Argentinië zijn de programma's gericht op het vaststellen van instrumenten om gendergerelateerde misdrijven te voorkomen;
  • in Chili, programma's om de opleiding voor ambtenaren te versterken en te controleren, om de perceptie van geweld tegen vrouwen en meisjes als geweld binnen het gezin, die wijdverbreid is en wordt getolereerd, te veranderen;
  • in Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua, Panama, een programma ter ondersteuning van een permanent regionaal plan ter bestrijding van gendergerelateerd geweld dat wordt opgesteld door de Raad van ministers en de commissie Democratische Veiligheid van het Centraal-Amerikaans Integratiesysteem ter bestrijding van gendergeweld;
  • in Peru, een programma om het nationale observatorium en de regionale observatoria voor geweld tegen vrouwen op te richten en in werking te stellen.

Wat doet de VN om geweld tegen vrouwen en meisjes te beëindigen en te voorkomen?

  • De VN-organisaties blijven de lidstaten van de VN steunen om het wereldwijde juridische en beleidskader te verbeteren om geweld tegen vrouwen en meisjes aan te pakken.
  • Het UN Trust Fund to End Violence against Women, dat namens het VN-stelsel door UN Women wordt beheerd, geeft steun aan innovatieve benaderingen om de pandemie van geweld in te dammen en te voorkomen. Het fonds heeft sinds zijn oprichting subsidies verstrekt aan 426 initiatieven in 136 landen, met een totale waarde van 116 miljoen dollar.
  • De campagne UNiTE to End Violence Against Women van de secretaris-generaal van de VN, in het kader waarvan ook Orange Day is ingevoerd, roept elke 25e van de maand uit tot dag van bewustmaking. De campagne kan rekenen op steun voor andere vooraanstaande initiatieven van beroemdheden, zoals sporthelden in Europa, om aan het probleem meer zichtbaarheid te geven.

Is 500 miljoen euro voldoende om een einde te maken aan geweld tegen vrouwen en meisjes in de wereld?

Nee. De initiële investering van de EU voor een bedrag van 500 miljoen euro (de grootste afzonderlijke toezegging om een einde te maken aan geweld tegen vrouwen tot nu toe) zal dienen als startkapitaal voor de financiering van innovatieve en transformatieve programma's. Andere donoren en actoren zullen zich bij het Spotlight-initiatief moeten aansluiten om het SDG 5-doel te kunnen verwezenlijken. De EU richt samen met de VN een uitgebreide campagne op andere potentiële donoren om zich aan te sluiten en aanvullende financiële middelen te verstrekken om meer landen en regio's in het initiatief op te nemen.

Hoeveel vrouwen en meisjes zijn het slachtoffer van geweld?

Geweld tegen vrouwen en meisjes is een van de meest systematische en wijdverspreide vormen van mensenrechtenschendingen wereldwijd. Wereldwijd krijgt naar schatting 35 % van de vrouwen op een bepaald moment in hun leven te maken met fysiek en/of seksueel partnergeweld of met seksueel geweld door iemand anders dan de partner. In sommige landen loopt dat cijfer op tot 70 %.

Vandaag zijn er in verschillende delen van de wereld meer dan 700 miljoen vrouwen die als kind getrouwd zijn. Meer dan 1 op 3 daarvan, zo'n 250 miljoen, was gehuwd voor de leeftijd van 15 jaar.

Ongeveer 70 % van alle opgespoorde slachtoffers van mensenhandel wereldwijd zijn vrouwen en meisjes.

Vandaag hebben minstens 200 miljoen vrouwen en meisjes in 30 landen genitale verminking ondergaan.

Ongeveer 120 miljoen meisjes wereldwijd (meer dan 1 op 10) zijn gedwongen tot seks of andere seksuele handelingen. Seksueel geweld tegen meisjes wordt voornamelijk gepleegd door hun huidige of voormalige echtgenoot, partner of vriend.

Wat zijn de gevolgen van het geweld tegen vrouwen en meisjes?

De impact van geweld varieert van onmiddellijke gevolgen tot langetermijngevolgen voor de fysieke, seksuele en geestelijke gezondheid van vrouwen en meisjes, en gaat soms tot de dood.

Het leidt over de hele wereld ook tot enorme persoonlijke, maatschappelijke en economische kosten. Daarbij gaat het om hogere kosten voor gezondheidszorg, juridische kosten en productiviteitsverlies.

Wat zijn de onderliggende oorzaken van geweld tegen vrouwen en meisjes?

Geweld tegen vrouwen en meisjes is een complexe zaak die geworteld is in genderongelijkheid en discriminatie, alsook in ongelijke machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen, die zich in alle gemeenschappen in de wereld in uiteenlopende mate voordoen.

Door de lage economische en sociale status van vrouwen lopen zij een hoger risico op geweld. Grotere economische onafhankelijkheid is van belang om de slachtoffers te helpen uit gewelddadige relaties te stappen.

Preventie moet de kern vormen van de aanpak van dit probleem. Maar ondanks een aantal veelbelovende praktijken, blijven preventieve interventies versnipperde en kleinschalige, op zichzelf staande activiteiten. Deze krijgen te weinig middelen en bovendien ontbreekt een effectbeoordeling.

Zijn er betrouwbare gegevens over de prevalentie van geweld tegen vrouwen en meisjes?

Inzicht in de omvang, de aard en de gevolgen van geweld tegen vrouwen en meisjes is belangrijke input voor wetgeving, beleid en programma's. De EU en de VN hebben daarom inspanningen geleverd om gegevens te verzamelen en statistieken op te stellen met betrekking tot de prevalentie van verschillende vormen van geweld tegen vrouwen en meisjes, in het bijzonder huiselijk geweld en partnergeweld.

De beschikbaarheid van gegevens over de prevalentie van geweld tegen vrouwen en meisjes varieert echter van land tot land en zelfs binnen landen. De kwaliteit, de betrouwbaarheid en de vergelijkbaarheid van de gegevens tussen en binnen landen blijven problematisch.

Zijn er wettelijke en beleidskaders om een eind te maken aan geweld tegen vrouwen en meisjes?

De beweging om alle vormen van geweld tegen vrouwen en meisjes te beëindigen en te voorkomen, wint aan kracht. Regeringen hebben internationale en regionale beleids- en juridische overeenkomsten gesloten, zoals het actieprogramma van Peking in 1995 en de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling.

Ten minste 119 landen hebben wetgeving aangenomen inzake huiselijk geweld, 125 landen hebben wetten inzake seksuele intimidatie en 52 landen hebben wetten over verkrachting tussen echtgenoten.

Het Spotlight-initiatief zal op de geboekte vooruitgang voortbouwen om geweld tegen vrouwen en meisjes uit te bannen.

Wat is er zo anders aan de Spotlight-programma's?

Studies hebben aangetoond dat goed doordachte en alomvattende programma's waarmee de meest gemarginaliseerde vrouwen en meisjes bereikt worden, effectief kunnen zijn om geweld uit te bannen. Elk landenprogramma van het Spotlight-initiatief is doelbewust ontworpen om lacunes in wetgeving en beleid te dichten, de instellingen te versterken, genderneutrale houding te bevorderen, hoogwaardige diensten voor nabestaanden en herstelbetalingen aan slachtoffers van geweld en hun familieleden aan te bieden, uitgesplitste gegevens op te leveren en vrouwenbewegingen meer slagkracht te bieden, zonder iemand aan zijn lot over te laten.

Meer informatie

Persbericht - Spotlight-initiatief van EU-UN ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en meisjes (Engels)

Persbericht - Spotlight-initiatief - De EU en de VN bestrijden huiselijk geweld in het gebied van de Stille Oceaan (Engels)

Persbericht - De Europese Unie en de Verenigde Naties bundelen hun krachten in het kader van het Spotlight-initiatief om een einde te maken aan feminicide in Latijns-Amerika

Spotlight-initiatief van de EU en de VN

Vragen en antwoorden over genitale verminking/besnijdenis van vrouwen (Engels)

[1] Asia Foundation, 2016: http://asiafoundation.org/wp-content/uploads/2016/05/nabilan-main-report-screen-2016-06-01.pdf

MEMO/18/5904

 

Contactpersoon voor de pers:

Voor het publiek: Europe Direct per telefoon 00 800 67 89 10 11 of e-mail


Terug naar boven