r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

COM - documenten - Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad Verslag over de uitvoering van de nationale strategieën voor integratie van de Roma - 2019

Delen

Inhoud

1.

Tekst

EUROPESE COMMISSIE

Brussel, 5.9.2019 COM(2019) 406 final

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE

RAAD

Verslag over de uitvoering van de nationale strategieën voor integratie van de Roma –

2019

{SWD(2019) 320 final}

NL NL

INLEIDING

De Europese Commissie heeft op 4 december 2018 een evaluatie gepubliceerd van het EU-kader

voor de nationale strategieën voor integratie van de Roma tot 2020 1 . Bij de evaluatie werd

gekeken naar het EU-kader en naar de wijze waarop daarmee andere Europese beleids-, rechts- en

financieringsinstrumenten voor integratie van de Roma werden gemobiliseerd 2 . Om het beeld te

vervolledigen, richt dit verslag voor 2019 zich op de nationale maatregelen voor integratie van de Roma.

De belangrijkste bij de beoordeling gebruikte bronnen zijn:

  • • 
    verslagen van nationale Romacontactpunten (NRCP’s) 3 ;
  • • 
    verslagen van maatschappelijke organisaties in het kader van het EP-proefproject Roma Civil Monitor 4 ;
  • • 
    gegevens over de situatie van de Roma, verstrekt door het Bureau van de Europese Unie voor

    de grondrechten (FRA) 5 ;

  • • 
    meta-evaluatie over maatregelen voor inclusie van de Roma 6 .

In dit verslag wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste ontwikkelingen, waarbij het accent ligt op de vier beleidsterreinen van het EU-kader voor de nationale strategieën voor integratie van de Roma (onderwijs, werkgelegenheid, gezondheid, huisvesting), en op de bestrijding van discriminatie en zigeunerhaat. In het verslag komt op elk van de gebieden aan de orde: de situatie van de Roma; een overzicht van de belangrijkste soorten inclusiemaatregelen, de

resultaten en de uitdagingen van de uitvoering ervan (zoals gemeld door de NRCP’s); en de

formulering van beleidsleren waarin aandacht wordt gevestigd op veelbelovende benaderingen en

aan te pakken prioriteiten (op basis van reeds verrichte evaluaties 7 , feedback van maatschappelijke organisaties en de NRCP’s).

  • I. 
    B ELANGRIJKE BELEIDSGEBIEDEN

Dit verslag behandelt de maatregelen die zijn genomen in het kader van de aanbeveling van de Raad

over doeltreffende maatregelen voor integratie van de Roma 8 . Het aantal gemelde maatregelen geeft

niet noodzakelijkerwijs de ambitie of de doeltreffendheid van de inspanningen weer. In het onderwijs en bij de strijd tegen discriminatie en zigeunerhaat zijn de meeste maatregelen specifiek voor de Roma bedoeld. Op het gebied van huisvesting is er een evenwicht tussen gerichte maatregelen voor de Roma en algemene beleidsmaatregelen, dat wil zeggen maatregelen die op alle bevolkingsgroepen gericht zijn. Op de arbeidsmarkt, en in mindere mate in de gezondheidszorg, maken de lidstaten voornamelijk gebruik van algemene maatregelen om ook de inclusie van de Roma te bevorderen.

1

COM(2011) 173. In overeenstemming met de conclusies van de Raad (EPSCO 106665/11) waarbij het kader werd bekrachtigd,

werden alle lidstaten ertoe opgeroepen “nationale strategieën voor integratie van de Roma of geïntegreerde pakketten

beleidsmaatregelen in het kader van hun bredere beleid inzake sociale integratie […] te ontwikkelen”. Met “nationale strategieën

voor integratie van de Roma” en “strategie” worden eveneens geïntegreerde pakketten beleidsmaatregelen bedoeld.

2 COM(2018) 785. De term “Roma” verwijst naar een aantal verschillende groepen (waaronder Roma, Sinti, Kale, Zigeuners, Romanichels, Boyash, Ashkali, “Egyptenaren” (Egipćani, Eđupci of Đupci), Jenische, Dom, Lom, Rom en Abdal), maar ook naar

travellers (woonwagenbewoners), zonder dat hiermee de specifieke kenmerken van deze groepen worden ontkend.

3 Zie www.ec.europa.eu/eurostat voor de landcodes. Alle lidstaten behalve DK, FI en IE (alsmede MT, dat geen

Romagemeenschap heeft) hebben in 2018 verslag uitgebracht. Het verslag van DE werd te laat ingediend, waardoor het alleen in bijlage 1 (landenoverzichten) kon worden opgenomen, maar niet in aanmerking werd genomen in de thematische analyse die in de mededeling en het werkdocument van de diensten van de Commissie werd beschreven.

4

Bijlage 1.

5

Werkdocument van de diensten van de Commissie. Meta-evaluatie van maatregelen voor inclusie van de Roma, Europese Commissie, Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek; te publiceren in 2019.

7

Ibidem.

8

2013/C 378/01 (PB C van 24.12.2013, blz. 1).

  • 1. 
    O NDERWIJS

Situatie van de Roma in het onderwijs (2016)

Hoogst bereikte onderwijsniveau (leeftijden 16 jaar en ouder)

o hoger secundair onderwijs, beroepsonderwijs, postsecundair onderwijs: 18% o lager secundair onderwijs: 38% o basisonderwijs: 29% o basisonderwijs niet voltooid: 14%

Percentage Romakinderen die bij hun leeftijd passend onderwijs volgen*:

o basisonderwijs of lager secundair onderwijs: 86% o hoger secundair onderwijs: 30% o postsecundair en tertiair onderwijs: 2%

Segregatie in het onderwijs (leeftijden 6–15)

o bezoekt school waar alle (13%) of de meeste (33%) leerlingen Roma zijn o zit in een klas waar alle (13%) of de meeste (31%) leerlingen Roma zijn

  • * 
    Romakinderen van de leeftijd die in het land overeenstemt met een bepaald onderwijsniveau, die daadwerkelijk op dat niveau onderwijs volgen, als percentage van alle Romakinderen van die leeftijd

1.1. Focus van de maatregelen

De meeste lidstaten investeren in maatregelen om het aantal voortijdige schoolverlaters terug te dringen (18 lidstaten). De volgende maatregelen komen daarna het meest voor: rekening houden met de behoeften van individuele leerlingen, in samenwerking met hun families (14 lidstaten); verbetering van de toegang tot en de kwaliteit van onderwijs en opvang voor jonge kinderen (13 lidstaten); aanmoedigen dat Roma secundair en tertiair onderwijs volgen en afmaken (11 lidstaten); bestrijding van segregatie in het onderwijs; gebruik van inclusieve onderwijsmethoden; en ontwikkeling van vaardigheden die beantwoorden aan de behoeften van de arbeidsmarkt (12 lidstaten elk).

Distributie van onderwijsmaatregelen wat betreft relevantie voor de respectieve subgebieden van de aanbeveling van de Raad

Thematisch subgebied Lidstaten Aantal Uitbreidingslanden Aantal

maatregelen maatregelen Bestrijding vroegtijdig AT, BE, BG, CY, ES, EL, HU, HR, 66 AL, BiH, KOS, ME, 25 schoolverlaten IT, LV, LT, LU, NL, PT, RO, SE, MK, RS, TR

SK, UK Rekening houden met de behoeften AT, CY, CZ, ES, HU, IT, LV, LT, 35 AL, BiH, KOS, ME, 26 van elke leerling LU, PT, RO, SE, SI, UK MK, RS Roma aanmoedigen secundair en 21

tertiair onderwijs te volgen en te AT, BG, HR, CZ, ES, HU, LV, LT,

35 AL, BiH, ME, MK,

voltooien PT, RO, SK

RS, TR

Verbetering van de toegang tot en 16

de kwaliteit van onderwijs en AT, BG, HR, CY, CZ, ES, HU, IT,

34 AL, BiH, ME, MK,

opvang voor jonge kinderen LU, NL, RO, SI, SK

RS

Een eind maken aan gesegregeerd AT, BE, BG, CZ, EL, ES, HR, IT, 27 AL, ME, MK, RS 6

onderwijs LU, NL, RO, SK

Inclusieve en gepersonaliseerde AT, BG, HR, CY, CZ, LT, LU, NL, 23 AL, KOS, ME, MK, 15

onderwijs- en leermethoden RO, SI, SK, UK RS, TR

Steun voor de verwerving van de 22 AL, MK 5

vaardigheden die de arbeidsmarkt AT, BG, CZ, EL, ES, LT, LU, NL,

vraagt PT, RO, SI, SK

Steun voor doorstroming naar AT, BG, CZ, ES, HU, HR, IT, LU, 21 AL, BiH, KOS, ME, 15

andere onderwijsniveaus NL, PT, RO, SK MK, RS

Aanmoedigen van ouderparticipatie AT, BE, BG, CY, ES, HR, LV, LT, 18 AL, KOS, ME, MK, 11

LU, RO, SK TR

Verbetering van de AT, BG, CY, CZ, ES, LT, RO, SE, 18 AL, MK, RS 4

lerarenopleiding SI, SK

Bevorderen van buitenschoolse AT, BG, CZ, EL, ES, LT, LU, NL, 15 AL, KOS, ME, MK, 11

activiteiten PT, RO, SI, SK RS, TR

Verbreding van toegang tot het

tweedekansonderwijs en AT, BG, CY, CZ, EL, ES, HR, LT,

14 AL, ME, MK, RS 9

volwassenenonderwijs LU, UK

Bestrijding van analfabetisme AT, BG, CY, HU, ES, HR, NL, RO 11 AL, ME, MK, RS 6

in het speciale onderwijs AT, CZ, ES, HR, RO, SK

terechtkomen

Bron: EC (2018): verslag van de NRCP’s over de in 2017 uitgevoerde maatregelen voor de integratie van de Roma.

2

Hoe zit het met de inhoudelijke focus van maatregelen die verder gaan dan de bovengenoemde doelstellingen? De lidstaten blijken het vaakst te kiezen voor maatregelen om het opleidingsniveau te verbeteren: bestrijding van schooluitval; aanmoedigen van doorstroming naar (en afronding van) secundair en tertiair onderwijs ; of steunverlening om lacunes in het onderwijs of materiële achterstand te compenseren. Hieronder valt 36% van alle onderwijsmaatregelen. Andere belangrijke groepen maatregelen zijn gericht op: doorstroming van onderwijs naar werk door ondersteuning van beroepsonderwijs; loopbaanontwikkeling en een leven lang leren; en capaciteitsopbouw voor professionals (9-11%). Minder wijdverbreide maatregelen zijn gericht op geïntegreerde inclusiemaatregelen en opneming van geschiedenis en cultuur van de Roma in de curricula (6-6%).

1.2. Resultaten en uitdagingen

Bemiddeling is het meest verspreide resultaat dat door de NRCP’s wordt genoemd 9 . Andere resultaten zijn: ontwikkeling van capaciteit in het kleuteronderwijs 10 ; betere ondersteuning van de bestrijding van en het toezicht op voortijdig schoolverlaten 11 ; en opneming van onderwerpen in

verband met de integratie van de Roma en het bestrijden van discriminatie in de

lerarenopleidingen of de nationale curricula 12 .

De belangrijkste uitdagingen die door de NRCP’s worden genoemd, zijn onder meer:

schooldeelname, schoolverzuim, voortijdig schoolverlaten, doorstroming van primair naar

secundair onderwijs en voltooiing van secundair onderwijs 13 . Andere uitdagingen zijn onder meer: bestrijding van segregatie 14 ; waarborgen en ontwikkelen van menselijke capaciteiten 15 ; samenwerking tussen belanghebbenden 16 ; bevordering van onderwijs en opvang voor jonge kinderen 17 ; volwassenenonderwijs en tweedekansonderwijs 18 ; en beschikbaarheid van gegevens 19 .

1.3. Beleidsleren

Onderwijs is het gebied met het grootste aantal interventies en evaluaties. Het is dus ook een gebied met relatief het grootste aantal veelbelovende benaderingen en beleidslessen in verschillende landen. Enkele belangrijke beleidslessen op dit gebied zijn: het belang van vroegtijdige interventie en preventie; de noodzaak om de participatie van de Romaouders te waarborgen en hun positie te versterken (cruciaal voor de ondersteuning van de kinderen in elke fase van het onderwijs); de rol die buitenschoolse activiteiten spelen bij de versterking van de identiteit en de sociale netwerken van Romakinderen; de relevantie van doorlopende complexe steunmaatregelen (tutoring, gecombineerd met studiebeurzen en het wegnemen van andere kostendrempels) voor het bevorderen van de doorstroming tussen onderwijsniveaus en naar de arbeidsmarkt. Hoewel positieve actie heeft bijgedragen aan de verbetering van de onderwijsparticipatie van de Roma, is het belangrijk te voorkomen dat specifieke plaatsen worden gereserveerd voor Roma die voor reguliere toelating in aanmerking zouden komen.

Met name in lidstaten met een hoog aandeel Romaleerlingen is een systematische, complexe en op de lange termijn gerichte aanpak nodig om segregatie op school- en klasniveau te voorkomen,

9

AT, FR, EL, ES, IT, LV, RO

10 O.a. CZ, SK

11 O.a. HU, ES, LV

12 O.a. AT, ES, IT, PT

13 AT, CY, EE, EL, ES, FR, HR, LT, NL

14 EL, ES, HR, RO

15 EL, LV, SE, SK

16 ES, LT, LV, PL

17 BG, EL, ES

18 AT, BG, EL

19 HR, IT, PT aangezien dit nog steeds een nijpend probleem is dat het succes van andere inclusiemaatregelen ondermijnt. Belangrijke aspecten van deze aanpak zijn: zorgen voor vroegtijdige en gratis toegang tot hoogwaardig inclusief onderwijs en opvang voor jonge kinderen in een geïntegreerde omgeving (zowel als voorbereidende fase voor Romakinderen als om vooroordelen bij Roma- en niet-Romakinderen en ouders te overwinnen, zodat latere segregatie kan worden voorkomen); Romaouders ondersteunen bij de schoolkeuze; gesegregeerde scholen door de onderwijsautoriteiten geleidelijk laten sluiten; en Romakinderen over verschillende scholen verdelen (door reorganisatie van de verzorgingsgebieden van de scholen). Deze actieve desegregatiemaatregelen moeten vergezeld gaan van aanvullende financiële en professionele steun ter bevordering van de sociale en academische integratie van Romakinderen in reguliere scholen, zoals: vergoeding van de kosten van vervoer, schoolmateriaal, maaltijden, buitenschoolse activiteiten, aanvullende klassen; opleiding van (onderwijzend) personeel in het kleuteronderwijs op het gebied van nieuwe methoden voor onderwijs in geïntegreerde scholen (ook om stereotypen te overwinnen); facilitering van de communicatie tussen ouders en scholen; voorlichting aan de ouders over de voordelen van geïntegreerd onderwijs; mentoring voor leerlingen, naschoolse opvang voor Romakinderen, aanstelling van onderwijsassistenten; maatregelen om het publiek voor te lichten over het belang van inclusief en intercultureel onderwijs voor de betrekkingen

tussen de gemeenschappen, door middel van campagnes en de media 20 .

Veelbelovende benaderingen: Prioriteiten:

٠ BG, CZ, DK, EL, FI, FR, HR, HU, LT, PL, SK: ٠ ondersteuning van thuisopvoeding en voorschoolse educatie in invoering of uitbreiding van de verplichte (gratis) het kader van uitgebreide programma’s voor vroegtijdige

voorschoolse educatie, door de Europese interventie en preventie

structuur- en investeringsfondsen gefinancierde ٠ invoering of uitbreiding van kwalitatief, inclusief, gratis en ontwikkeling van kleuterscholen, opleiding van verplicht voorschools onderwijs en wegneming van financiële leerkrachten in het kleuteronderwijs en niet-financiële toegangsbelemmeringen

٠ CY, EL, ES, IE, IT, HR, HU, LT, LV, NL, PL, ٠ bevordering van kwaliteit, inclusiviteit en resultaten in het

PT, RO, SE, SI: programma’s om voortijdig onderwijs door middel van stimulansen (financiering en schoolverlaten van Roma (-meisjes) te voorkomen hervorming van de lerarenopleiding), waarbij de beste door middel van naschoolse ondersteuning, leerkrachten worden aangetrokken voor kansarme studiebegeleiding, beurzen, mentoring, scholen/regio’s

bemiddeling, assistenten, tweedekansonderwijs,

lerarenopleiding, ondersteuning van gezinnen ٠ systematische monitoring en bestrijding van segregatie in

٠ AT, CY, FI, HU, IE, IT, PT, RO: opneming van scholen en klassen, aan de hand van brede voorbereidende en begeleidende langetermijnmaatregelen ter ondersteuning van

de geschiedenis en/of de cultuur van de Roma Romagezinnen

(met inbegrip van de Holocaust) in de nationale

curricula ٠ opbouw van publiek draagvlak en medewerking van alle

٠ IE, HR, RO: toewijzing van plaatsen aan Roma in belanghebbenden, als aanvulling op expliciete actieve desegregatiemaatregelen

het secundair en tertiair onderwijs ٠ voortijdig schoolverlaten voorkomen en de doorstroming naar

٠ LT: netwerk van scholen die worden bezocht door de volgende fase van het onderwijs bevorderen door middel van

Romakinderen en die in aanmerking komen voor

capaciteitsopbouw en competentieontwikkeling een combinatie van studiebeurzen, begeleiding en buitenschoolse activiteiten

٠ SE: lerarenopleiding (universiteit van Södertörn) ٠ genderstereotypen bestrijden en het aantal vroegtijdige

en volwassenenonderwijs op secundair niveau in schoolverlaters terugdringen, met name gericht op het Romani Romameisjes, hun ouders en leerkrachten

٠ de doorstroming naar (en de voltooiing van) het hoger

secundair en tertiair onderwijs bevorderen, onder meer door middel van loopbaanbegeleiding voor Romastudenten en hun families

20 http://www.romaeducationfund.org/sites/default/files/publications/desegregation_toolkit__2015_web.pdf

  • 2. 
    W ERKGELEGENHEID

    Situatie van de Roma op de arbeidsmarkt (2016) Percentage Roma met betaald werk (leeftijd 20–64 jaar): 43% (vrouwen: 29%, mannen: 56%)

Percentage Romajongeren die geen onderwijs of opleiding volgen en geen baan hebben (leeftijd 16–24 jaar): 63% (vrouwen: 72%, mannen: 55%)

Romavrouwen die geen baan hebben en geen werk zoeken omdat zij voor kinderen of bejaarde of zieke familieleden zorgen (leeftijd 16–64 jaar): 40%

2.1. Focus van de maatregelen

De twee grootste groepen maatregelen die in de meeste lidstaten worden uitgevoerd, zijn gericht op het wegnemen van belemmeringen voor de toegang tot de arbeidsmarkt (15 lidstaten) en geïndividualiseerde ondersteuning voor werkzoekenden (13 lidstaten). Een kleiner, maar nog steeds aanzienlijk aantal landen investeert in beroepsopleiding (9 lidstaten), een leven lang leren en de ontwikkeling van vaardigheden (10 lidstaten) en arbeid als zelfstandige en ondernemerschap (8 lidstaten). Gezien de stijgende percentages Romajongeren die geen onderwijs of opleiding volgen en geen baan hebben, moeten zeker meer inspanningen worden geleverd om de eerste werkervaring te ondersteunen (10 lidstaten). Twee gebieden die eveneens prioriteit moeten krijgen, zijn: waarborgen en individuele dienstverlening om ervoor te zorgen dat de algemene openbare diensten voor arbeidsvoorziening daadwerkelijk kansarme werkzoekende Roma bereiken; en positieve actie ter bevordering van de werkgelegenheid voor de Roma bij de overheid.

Distributie van werkgelegenheidsmaatregelen wat betreft relevantie voor de respectieve subgebieden van de aanbeveling van de

Raad

Thematisch subgebied Lidstaten Aantal Uitbreidingslanden Aantal

maatregelen maatregelen

Wegwerken van belemmeringen 49 AL, KOS, ME, MK, 24

voor de toegang tot de AT, BE, BG, CY, CZ, EL, ES, HR, RS, TR

arbeidsmarkt, waaronder HU, LT, LU, NL, PT, RO, SK

discriminatie

Gepersonaliseerde begeleiding voor AT, BG, CZ, EL, ES, HU, HR, LV, 41 AL, ME, MK, RS, TR 11

individuele werkzoekenden LU, NL, RO, SI, SK

Ondersteuning van het AT, BG, CY, ES, LV, LU, NL, RO, 20 AL, KOS, ME, MK, 8

beroepsonderwijs SK RS, TR

Ondersteuning van een leven lang

leren en ontwikkeling van AT, BG, ES, HR, HU, LV, LT, LU,

18 AL, ME, MK, RS 7

vaardigheden NL, PT

Ondersteuning van arbeid als

zelfstandige en ondernemerschap AT, BG, HR, CZ, EL, ES, HU, LT

18 AL, BiH, KOS, ME, 11 MK, RS, TR

Ondersteuning van de eerste AT, BG, CY, CZ, EL, ES, HR, LU, 16 AL, KOS, ME, MK, 9

werkervaring RO, SK RS

Ondersteuning van opleiding op de AL, KOS, MK, RS 4

werkplek BG, CZ, ES, HU, LV, LU, SK

14

Gelijke toegang tot algemene 13 AL, KOS, ME, MK, 16

openbare diensten voor BG, HR, CZ, HU, LV, SK, ES, UK RS

arbeidsvoorziening

Bevordering van werkgelegenheid 8 AL, ME, RS 5

bij de overheid EL, HU, NL, SK

Hoe zit het met de inhoudelijke focus van de maatregelen? De lidstaten blijken het vaakst te kiezen voor individueel gerichte vormen van ondersteuning, zoals subsidiëring van de werkgelegenheid, andere vormen van kostendeling, ondersteuning van loopbaanontwikkeling (mentoring, coaching) en beroepsopleiding (in totaal 35% van alle maatregelen). Meer algemene maatregelen ter bevordering van sociale inclusie, gemeenschapsontwikkeling, volwasseneneducatie en wegwerken van leerachterstanden maken 8–9% van de maatregelen uit. Slechts een vijfde van de maatregelen is duidelijk gericht op jongeren, wat duidelijk onvoldoende is, gezien de uitdagingen voor de Romajongeren op de arbeidsmarkt.

2.2. Resultaten en uitdagingen

Verschillende NRCP’s wezen in hun verslag over 2017 op de positieve effecten van de economische groei op de vooruitzichten voor de werkgelegenheid voor de Roma 21 . Nog meer NRCP’s verwezen echter naar gerichte maatregelen, zoals regionale werkgelegenheidsprogramma’s (loopbaanadvies, beroepsopleiding of opleiding op de werkplek en specifieke op Roma of kwetsbare werkzoekenden gerichte afstemming op de arbeidsmarkt) 22 . Dergelijke

maatregelen zijn des te effectiever wanneer Roma erbij betrokken zijn als bemiddelaars, maatschappelijk werkers of andere dienstverleners.

De NRCP’s wijzen vooral op drie belangrijke soorten uitdagingen: de capaciteit van de uitvoerende organisaties 23 ; tegen de Roma gerichte discriminatie 24 ; en attitudes en vertrouwen bij de Roma zelf 25 .

2.3. Beleidsleren

De meest kritieke punten op het gebied van de werkgelegenheid zijn waarschijnlijk: het waarborgen van een doeltreffende doorstroming vanuit het onderwijs naar de open arbeidsmarkt, het aanpakken van discriminatie door werkgevers en het waarborgen dat het aanbod van arbeidskrachten is afgestemd op de vraag (met name onder Romajongeren die geen onderwijs of opleiding volgen en geen baan hebben). Om de arbeidsparticipatiekloof tussen mannen en vrouwen en het percentage Roma dat geen onderwijs of opleiding volgt en geen baan heeft, terug te dringen, is het essentieel stimulansen te geven aan particuliere werkgevers en nauw met hen samen te werken, en het algemene beleid ook uitdrukkelijk op Romajongeren en -vrouwen te richten (in plaats van parallelle werkgelegenheidsstructuren in het leven te roepen). Verbetering van de inzetbaarheid van de Roma moet ook het ontwikkelen van vaardigheden op het gebied van IT en vreemde talen omvatten. Om voor werkgelegenheid te zorgen, moeten echter ook andere belemmeringen worden aangepakt, met name discriminatie door werkgevers, de omstandigheid dat werkzoekende Roma een beperkt sociaal netwerk hebben, en de traditionele genderrollen in de Romagemeenschappen. Een combinatie van opleidingen, ondersteunde stages en maatregelen tegen discriminatie door werkgevers kan hier een belangrijke rol spelen.

Veelbelovende benaderingen: Prioriteiten:

٠ BG, CY, ES, IT, LV, NL, PT, SI: regionale of lokale ٠ de openbare diensten voor arbeidsvoorziening in staat werkgelegenheidsprogramma’s (geïndividualiseerde stellen om de integratie van werkzoekende Roma op

begeleiding) om te bevorderen dat actief een baan of arbeid de primaire arbeidsmarkt doeltreffend te ondersteunen

als zelfstandige wordt gezocht ٠ Roma- en jongerenmentoren en -bemiddelaars

٠ HU, EL, ES, FR: gerichte programma’s ter verbetering van (blijven) opleiden ter ondersteuning van de

de inzetbaarheid van Romavrouwen (in de sociale sector) doorstroming binnen het onderwijs en naar de

٠ IT, LT, HU: voorbeelden van samenwerking met arbeidsmarkt

werkgevers op het gebied van arbeidsbemiddeling voor ٠ Roma (jongeren en vrouwen) doelgerichter benaderen

Roma en bestrijding van stereotypen met een actief arbeidsmarktbeleid, met inbegrip van

٠ SK: wijziging van de Wet inzake openbare diensten voor de jongerengarantie arbeidsvoorziening om een individueel actieplan ter ٠ werkgevers bewust maken en stimuleren om Roma in

ondersteuning van integratie op de arbeidsmarkt op te dienst te nemen

zetten, dat bindend is voor de werkzoekende en het ٠ discriminatie bij de toegang tot de arbeidsmarkt en op

arbeidsbureau de werkplek systematisch monitoren en bestrijden

٠ BE: sinds 2016 hebben Roma toegang tot het ٠ ondersteuning bij het vinden van een baan (stage) “inburgeringstraject” dat voor mensen van buitenlandse combineren met IT- en taalopleidingen, en

afkomst in Wallonië is opgezet (Franse taallessen, samenwerken met werkgevers

21 BG, ES, HR

22 AT, BG, CZ, ES, FR, HR, HU, LV, NL, SK

23 AT, EL, PL, PT, SK

24 EE, ES, LT, LV, NL, PT, RO

25 BG, EE, FR, NL, PT basiskennis van de samenleving, steun bij het vinden van ٠ meer prioriteit geven aan (re-)integratie op de

werk en scholing voor kinderen). Gemeenten zetten primaire arbeidsmarkt dan aan parallelle systemen Romabemiddelaars in bij de openbare centra voor (bv. werk bij de overheid of informeel werk)

maatschappelijk welzijn, preventie of buurtdiensten ٠ werken aan geïntegreerde oplossingen om de

٠ HR: het bureau van de ombudsman geeft ambtenaren voor kwetsbare situatie van niet-sedentaire Roma zonder

arbeidsbemiddeling en andere ambtenaren een opleiding op papieren aan te pakken, onder meer door transhet gebied van discriminatiebestrijding nationale samenwerking

٠ VK: audit van raciale en etnische diversiteit en website

voor het verzamelen en verspreiden van informatie over discriminatie op de arbeidsmarkt

  • 3. 
    G EZONDHEID

Situatie van de Roma op gezondheidsgebied (2016)

Percentage Roma die onder het nationale basiszorgverzekeringsstelsel vallen: 76%

Percentage Roma die hun gezondheid in het algemeen als goed of zeer goed beoordelen: 68%

Percentage Roma die zich wegens hun gezondheid beperkt achten in hun activiteiten: 28%

Percentage Roma met een langdurige ziekte of langdurige gezondheidsproblemen: 22%

3.1. Focus van de maatregelen

De twee belangrijkste soorten maatregelen die door een meerderheid van de lidstaten zijn gemeld, zijn gericht op het wegnemen van algemene belemmeringen voor de toegang tot gezondheidszorg en op het bevorderen van het gezondheidsbewustzijn (13-14 lidstaten), wat neerkomt op een evenwicht tussen interventies aan vraag- en aanbodzijde. Andere relevante maatregelen zijn

gerichte vaccinatieprogramma’s en toegang tot gespecialiseerde gezondheidszorg (6-7 lidstaten).

Distributie van gezondheidszorgmaatregelen wat betreft relevantie voor de respectieve subgebieden van de aanbeveling van de

Raad

Thematisch subgebied Lidstaten Aantal Uitbreidingslanden Aantal

maatregelen maatregelen Wegnemen van belemmeringen 45 AL, BiH, KOS, ME, 15

voor de toegang tot AT, BE, BG, CZ, EL, ES, HR, HU, MK, RS

gezondheidszorg IT, RO, SE, SK, VK

Bevorderen van het AT, BG, CZ, EL, ES, HR, HU, IT, 41 AL, BiH, KOS, ME, 17

gezondheidsbewustzijn LV, NL, SE, SI, SK, UK MK, RS, TR

Betere toegang tot gratis 11 AL, KOS, ME, MK, 14

vaccinatieprogramma’s voor AT, BG, EL, HR, HU, SK, UK RS, TR

kinderen en risicogroepen

Betere toegang tot medisch 11 AL, BiH, KOS, ME, 13

onderzoek, pre- en postnatale zorg AT, ES, HU, SI, SK, UK MK, RS, TR

en gezinsplanning

Hoe zit het met de inhoudelijke focus van de maatregelen? De lidstaten blijken het vaakst te kiezen voor maatregelen voor verbetering aan de aanbodzijde (zorgverleners, voorzieningen) van de gezondheidszorg (26% van de maatregelen). Er is ook aandacht voor de vraagzijde door bewustmakings- en voorlichtingscampagnes (21%). Andere belangrijke groepen maatregelen betreffen onder meer verbetering van de infrastructuur voor gezondheidszorg en sanitaire voorzieningen op lokaal niveau, en preventieve voorzieningen (16-17%). Een aantal zeer belangrijke maatregelen (zorgverzekeringen voor de Roma en antidiscriminatiecampagnes gericht op zorgverleners) komt veel minder voor (6-7%).

3.2. Resultaten en uitdagingen

De resultaten die het vaakst door de NRCP’s worden vermeld, zijn: vaccinatiecampagnes 26 ; andere preventie- en opsporingsprogramma’s 27 ; betere hygiëne, gezondheidstoestand en toegang tot gezondheidszorg 28 ; bewustmaking 29 ; gezondheidsbemiddeling 30 ; en samenwerking tussen de

verschillende belanghebbenden, met betrokkenheid van nationale en lokale autoriteiten en

maatschappelijke organisaties 31 . Er werd opvallend weinig verwezen naar inspanningen ter

bestrijding van discriminatie, verbetering van hygiëne in het dagelijks leven en toegang tot gezonde voeding.

De gemelde uitdagingen zijn onder meer: gebrek aan coördinatie en doeltreffende communicatie tussen nationale en plaatselijke overheid; behoud van passende (nationale of Europese)

financiering en van personeel 32 ; gebrek aan zelfbewustzijn op het gebied van gezondheid 33 ; onvoldoende dekking door ziekteverzekeringen bij de Roma 34 ; onvoldoende kennis bij zorgverleners over de Romaproblematiek 35 . Ook werd bezorgdheid gemeld over de lage

vaccinatiegraad onder de Roma, die volgens sommige landen ook bijdraagt tot een hogere

vervroegde sterfte en morbiditeit 36 . Deelname van de Roma aan en versterking van hun positie in

initiatieven op het gebied van gezondheidszorg wordt problematisch gevonden, ook als gevolg van

lage alfabetiseringsgraad en taalbarrières 37 .

3.3. Beleidsleren

Er is op het gebied van gezondheid (en huisvesting) gebrek aan zowel maatregelen als evaluaties, waardoor de mogelijkheden voor beleidsleren en beleidsoverdracht beperkt zijn. Er zijn enkele veelbelovende praktijken, waarvan de vaakst gebruikte gericht zijn op preventie via vaccinatiecampagnes alsmede opleiding en indienstneming van Roma-gezondheidsbemiddelaars. Het is echter van belang dat met gerichte ondersteunende diensten actief wordt gestreefd naar verbetering van het gezondheidsbewustzijn, gedragsverandering, opbouw van zelfredzaamheid op lange termijn en versterking van het vermogen van de Roma om samen te werken met de reguliere instellingen, in plaats van langdurig afhankelijk te blijven van permanente bemiddelaars en parallelle structuren. Prioriteit moet worden gegeven aan op zorgverleners gerichte maatregelen ter bestrijding van discriminatie.

Veelbelovende benaderingen: Prioriteiten:

٠ BG, CZ, DK, EL, FR, HU, PL, PT, RO, SE, SI, SK: opleiding en ٠ uitbreiding van de dekking van

indienstneming van Roma-gezondheidsbemiddelaars (assistenten, ziekteverzekeringen, opvullen van bezoekers, bruggenbouwers) om de toegang van Roma tot lacunes bij de verstrekking van gezondheidszorg te bevorderen primaire en gespecialiseerde zorg, met

٠ AT, BG, EL, FR, HU, HR, PL, SK, UK: op Roma (meisjes, vrouwen) en inbegrip van reproductieve en seksuele in probleemgebieden wonende personen gerichte vaccinatiecampagnes gezondheid in probleemgebieden

٠ CZ, IT, RO, SI, SK: langlopende nationale programma’s, actieplannen en ٠ intensivering van de inspanningen ter

strategieën op gezondheidsgebied voorkoming en bestrijding van

٠ ES: deelname van Roma en maatschappelijke organisaties aan het drugsverslaving, roken, hiv, hepatitis,

opzetten van preventie- en opleidingsprogramma’s op gezondheidsgebied tuberculose, harten vaatziekten,

26 EL, FR, HU, HR

27 HU, PL, SI

28 AT, HU, RO

29 CZ, HU, LT, SI

30 FR, RO, SE, SK

31 BG, RO

32 EL, HU, LT, SE, RO

33 BG, CZ, EL, HR

34 BG, ES, HR, RO

35 AT, CZ,

36 ES, EL

37 BG, PL, SK.

voor sociale dienstverleners vroeggeboorte

٠ FI: studie van het Instituut voor Gezondheid en Welzijn (Terveyden ja ٠ monitoren en bestrijden van

hyvinvoinnin laitos) over welzijn bij de Roma discriminatie bij de toegang tot

٠ PT: empirisch onderbouwde planning van maatregelen ter bestrijding van gezondheidszorg, en zorgverleners gezondheidsongelijkheid onder de Roma, met inbegrip van informatie- en bewust maken van de behoeften van de voorlichtingsmateriaal over tienerzwangerschappen, pediatrische follow Roma

up en gezonde eetgewoonten ٠ ervoor zorgen dat Roma٠ LT: seminars voor gezondheidsbewustzijn op het gebied van preventieve gezondheidsbemiddelaars bijdragen

zorg, seksuele en reproductieve gezondheid en kinderzorg voor aan versterking van de zelfredzaamheid

Romavrouwen en -jongeren van de Roma op de lange termijn

٠ verbetering van de voeding en

bestrijding van ongezonde leefomstandigheden, met als doelgroep Romavrouwen en Romagezinnen met

kinderen

  • 4. 
    H UISVESTING

Situatie van de Roma op huisvestingsgebied (2016)

Percentage Roma die in een buurt wonen waar alle of de meeste buurtbewoners Roma zijn: 67%

Percentage Roma in woningen met:

o stromend water (binnenshuis): 70% o inpandig toilet (met spoeling): 55% o douche of badkamer binnenshuis: 60%

Percentage Roma in woningen met:

o lekkend dak, vochtige muren/vloeren/fundering of rot in raamkozijnen of vloer: 32% o verontreiniging, vuilafzetting of andere milieugerelateerde problemen: 25% o criminaliteit, geweld en vandalisme in de buurt: 23%

Percentage Roma in overvolle woningen (Eurostat-definitie): 78%

4.1. Focus van de maatregelen

De maatregelen die lidstaten het vaakst melden, zijn gericht op: toegang tot openbare nutsvoorzieningen (water, elektriciteit, gas) en woninginfrastructuur; ondersteuning van desegregatie; niet-discriminerende toegang tot sociale huisvesting (10 tot 12 lidstaten). Slechts een minderheid van de lidstaten investeert in geïntegreerde huisvestingsprojecten voor gemarginaliseerde gemeenschappen in het kader van lokale stadsvernieuwingsprojecten (7 lidstaten) of gebruik van de ESIF voor door de gemeenschap aangestuurde lokale ontwikkeling of geïntegreerde territoriale investeringen (4 lidstaten). Slechts 2 lidstaten maken melding van het aanbieden van verblijfslocaties voor niet-sedentaire Roma.

Distributie van huisvestingsmaatregelen wat betreft relevantie voor de respectieve subgebieden van de aanbeveling van de Raad

Thematisch subgebied Lidstaten Aantal Uitbreidingslanden Aantal maatregelen maatregelen

Toegang tot openbare

nutsvoorzieningen en BE, BG, CY, EL, ES, HR, RO, SI,

26 AL, BiH, KOS, ME, 9

woninginfrastructuur SK, UK

MK, RS

Beëindiging van ruimtelijke AL, ME 3

segregatie en bevordering van AT, BE, BG, EL, ES, HU, IT, LT,

25

desegregatie RO, SK,UK

Bevordering van nietdiscriminerende

toegang tot sociale AT, CZ, EL, ES, HU, IT, LT, LV,

22 AL, ME, KOS, MK, 11

huisvesting RO, SI, SK, UK

RS

Zorgen voor 12 AL, BiH 2 stadsvernieuwingsprojecten met geïntegreerde huisvestingsprojecten BE, BG, ES, HR, HU, IT, SK voor gemarginaliseerde gemeenschappen Bevordering van lokale, door de 9 MK, RS 2 gemeenschap aangestuurde ontwikkeling en/of geïntegreerde ES, HR, HU, IT territoriale investeringen, ondersteund door de ESIF Inrichting van verblijfslocaties voor 5 0

niet-sedentaire Roma AT, UK

Hoe zit het met de inhoudelijke focus van de maatregelen? De lidstaten blijken zich het vaakst te richten op onderhoud, terbeschikkingstelling en reparatie van gemeentelijke en sociale woningen (27%), infrastructuur in Romanederzettingen (16%) en wetgevende maatregelen, bouwvergunningen of legalisatie van informele woningen (13%). Veel minder aandacht is er voor expliciete actieve desegregatie, krotopruiming en geïntegreerde territoriale maatregelen of sociale/infrastructurele ondersteuning voor daklozen (elk 7%).

4.2. Resultaten en uitdagingen

De NRCP’s meldden dat de belangrijkste resultaten bereikt zijn op het gebied van de toegang tot sociale huisvesting 38 . Andere belangrijke resultaten die door verschillende NRCP’s werden genoemd, waren het opruimen van sloppenwijken en het beëindigen van ruimtelijke segregatie 39 . De NRCP’s maakten ook melding van resultaten bij het aanbieden van verblijfslocaties 40 , de

toegang tot openbare nutsvoorzieningen (zoals water, elektriciteit en gas) en

woninginfrastructuur 41 , de legalisatie van woningen 42 en stadsvernieuwing 43 .

Gemelde uitdagingen zijn onder meer: ruimtelijke segregatie 44 , belemmeringen voor de toegang van Roma tot huisvesting in de particuliere sector 45 en overheidssteun voor en wetgeving inzake

46

toegang tot sociale huisvesting .

4.3. Beleidsleren

Huisvesting is het beleidsgebied waarop er het minst vaak sprake is van veelbelovende benaderingen die verschillende landen gemeen hebben. Het is ook een gebied waar een geïntegreerde, langlopende en alomvattende aanpak van kritiek belang is gebleken, onder meer wat de volgende aspecten betreft: aanvulling van de terbeschikkingstelling van huisvesting met begeleidende steun op het gebied van zowel werkgelegenheid, onderwijs en gezondheidszorg als gemeenschapsontwikkeling; en inbedding van maatregelen in het bredere nationale beleid en de wetgeving inzake ruimtelijke ordening en sociale huisvesting. Het bevorderen van ruimtelijke desegregatie vereist een gericht, gecoördineerd en participatief proces: de tot de Romagemeenschap behorende begunstigden moeten worden betrokken bij het ontwerp en de uitvoering van gemeenschaps- en individuele huisvesting; investeringen in infrastructuur en menselijk kapitaal moeten worden gecombineerd en door middel van voorlichting moet ervoor worden gezorgd dat etnische spanningen verminderen en tegenstand bij de meerderheidsbevolking wordt overwonnen. Andere gebieden die prioriteit moeten krijgen, zijn: uitbreiding van de sociale woningvoorraad met het oog op een betere toegang voor de Roma; voorkoming van gedwongen uitzettingen in het kader van een brede aanpak op het gebied van huisvesting met participatie van meerdere belanghebbenden; terbeschikkingstelling van voldoende, cultureel geschikte verblijfslocaties voor niet-sedentaire Roma.

Veelbelovende benaderingen: Prioriteiten:

٠ ES: Plaatselijke en regionale overheden hebben met steun van ngo’s de ٠ Investeren in betaalbare en passende

afgelopen 15 jaar de omvang van sloppenwijken aanzienlijk verminderd. Dit sociale woningen in geïntegreerde heeft geleid tot desegregatie in het kader van een geïntegreerde aanpak met gebieden en ervoor zorgen dat de duurzame verbeteringen op het gebied van onderwijs, gezondheid en Roma aan de subsidiabiliteitscriteria werkgelegenheid kunnen voldoen

٠ CZ: met ESIF-steun zijn plaatselijke huisvestingsinitiatieven op grotere ٠ Bijstand voor huisvesting gericht op

schaal uitgevoerd, naar het model van succesvolle proefprojecten voor de meest kwetsbare mensen

sociale huisvesting door lokale overheden en sociale verhuur door ngo’s; ٠ Huisvesting

huisvesting in gesegregeerde gebieden is hiervan uitgesloten (de methode legaliseren en gedwongen uitzettingen voorkomen

voor het identificeren van residentiële segregatie is een proefproject van het

ministerie van Arbeid en 12 gemeenten). ٠ Duurzame volledige desegregatie

٠ EL: nieuwe regelgeving ter bevordering van herplaatsing vanuit kampen en combineren met voorbereidende en begeleidende maatregelen voor het

nederzettingen, verbetering van infrastructuur, opzet van systemen voor opbouwen van publieke steun en

38 AT, CZ, EL, HU, LV, LT, PT, RO

39 ES, FR, HU, IT, LT

40 FR, NL

41 SI

42 HR

43 BG

44 BG, CY, ES, SK

45 ES, LT, LV, NL

46 CZ, BG

zelfbestuur en bescherming van wooncomplexen en huursubsidie voor het interetnische betrekkingen en zorgen

vinden van een woning in een geïntegreerde omgeving voor de deelname van

٠ FR: brede multistakeholderaanpak van huisvesting in Toulouse om Roma te gemeenschappen aan ontwerp en helpen om zich vanuit kampen in geïntegreerde gebieden te vestigen, met uitvoering

sociale ondersteuning, alfabetisering en andere vormen van opleiding, ٠ Zorgen voor toegang tot schoon

toegang tot onderwijs, werkgelegenheid en gezondheidszorg water, basisvoorzieningen en

٠ SI: openbare aanbestedingen voor gemeentelijke basisinfrastructuur (water, essentiële openbare diensten voor elektriciteit, wegen) voor gemeenten waar Roma wonen iedereen, met expliciete waarborgen

٠ LT: desegregatieproces in de nederzetting Kirtimai in Vilnius door voor de Roma

herplaatsing in combinatie met de terbeschikkingstelling van sociale ٠ Bestrijding van discriminatie bij de

huisvesting met huursubsidie voor gezinnen met veel kinderen. toegang tot (sociale en particuliere)

٠ SE: begeleiding en training voor verhuurders om hun kennis over de Roma huisvesting

te vergroten en discriminatie van Roma te bestrijden ٠ Ervoor zorgen dat voor

woonwagenbewoners voldoende cultureel geschikte verblijfslocaties met de nodige voorzieningen ter beschikking worden gesteld

II. B ESTRIJDING VAN DISCRIMINATIE EN ZIGEUNERHAAT

Ervaringen van de Roma met discriminatie (2016)

Percentage Roma dat de afgelopen vijf jaar is geconfronteerd met discriminatie:

o Bij het contact met de school van hun kinderen: 12% o Bij het volgen van onderwijs: 12% o Bij het zoeken naar werk: 43% o Op het werk: 19% o Bij pogingen om een woning te huren of te kopen: 43% o Bij het betreden van een restaurant, nachtclub of hotel: 21% o Bij het betreden van een winkel: 17% o Bij contacten met de overheid: 16%

Percentage Roma die zich gediscrimineerd voelden en het incident meldden: 12%

Percentage Roma die tijdens het afgelopen jaar persoonlijk werden geïntimideerd in verband met Roma-achtergrond:

o Beledigende of bedreigende opmerkingen: 20% o Aanstootgevend of ongepast aanstaren: 23% o Persoonlijk bedreigd met geweld: 7% o Algemeen: 29%

Percentage Roma die:

o Gehoord hebben van de antidiscriminatie-instantie: 29% o Neigen tot vertrouwen in de politie: 37% o Neigen tot vertrouwen in het nationale rechtsstelsel: 29%

  • 1. 
    Focus van de maatregelen

De door de lidstaten het vaakst gemelde antidiscriminatiemaatregelen omvatten: bestrijding van zigeunerhaat door bewustmaking over de voordelen van inclusie van de Roma; voorlichting over diversiteit; en bestrijding van de anti-Romaretoriek en haatzaaiende uitingen tegen Roma (10- 12 lidstaten). Weinig lidstaten investeren in maatregelen om Roma-vrouwen en -kinderen te beschermen door bestrijding van meervoudige discriminatie, (huiselijk) geweld, kinderhuwelijken en gedwongen huwelijken (2-4 lidstaten). Slechts 4 lidstaten melden investeringen in maatregelen om doeltreffende handhaving van de richtlijn rassengelijkheid (2000/43/EG) te waarborgen. Nog minder lidstaten verwijzen naar plaatselijke of regionale desegregatiemaatregelen (3 lidstaten) of de bestrijding van mensenhandel (2 lidstaten). Slechts één lidstaat heeft maatregelen gemeld om onwettige uitzetting of bedelarij met kinderen te voorkomen en grensgrensoverschrijdende samenwerking te bevorderen.

Distributie van antidiscriminatiemaatregelen wat betreft relevantie voor de respectieve subgebieden van de aanbeveling van de

Raad

Thematisch subgebied Lidstaten Aantal Uitbreidingslanden Aantal maatregelen maatregelen

Bestrijding van zigeunerhaat door

bewustmaking over de voordelen van AT, BE, BG, CZ, ES, IT, LT,

35 AL, ME, MK, RS, TR 27

integratie van de Roma; LV, PT, SK, SE

Bestrijding van zigeunerhaat door AT, BE, BG, CZ, EE, ES, IT, 31 AL, ME, MK, RS, TR 28 voorlichting over diversiteit LT, LV, PT, SE, SK Bestrijding van zigeunerhaat door 27 ME, TR 6

bestrijding van anti-Romaretoriek en AT, BG, CZ, ES, HU, IT, LT, haatzaaiende uitingen tegen Roma LV, SK, UK

Bestrijding van geweld, inclusief 11 AL, RS, TR 4 huiselijk geweld, tegen vrouwen en AT, ES, IT, NL meisjes Bestrijding van (meervoudige) 8 AL, ME, MK, RS, TR 23 discriminatie van kinderen en vrouwen

waarbij alle relevante belanghebbenden AT, ES, IT, NL

betrokken zijn Bestrijding van kinderhuwelijken en RS 1

gedwongen huwelijken AT, NL

6

Zorgen voor doeltreffende handhaving

van Richtlijn 2000/43/EG CZ, HR, IT, LT

6 AL, ME, MK, RS, TR 24

Bestrijding van mensenhandel AT, HU 6 AL, MK, RS 8 Desegregatiemaatregelen regionaal en AL, ME, RS 14

lokaal toepassen HU, NL, UK

3

Ervoor zorgen dat uitzettingen volledig in 1 AL, MK, RS 3 overeenstemming zijn met het EU-recht

en de internationale verplichtingen op het IT

gebied van de mensenrechten Bestrijding van bedelarij met kinderen

door de handhaving van de wetgeving AT

1 AL, RS 3

Bevordering van samenwerking tussen de 1 0 lidstaten in situaties met een AT grensoverschrijdende dimensie

Hoe zit het met de inhoudelijke focus van de maatregelen? De lidstaten blijken het vaakst te investeren in promotie van de cultuur en het erfgoed van de Roma als middel om het bewustzijn te vergroten en zigeunerhaat indirect bij het publiek te bestrijden (22%). Iets minder maatregelen zijn gericht op bewustmaking om discriminatie en intolerantie rechtstreeks te bestrijden (18%). Andere maatregelen zijn gericht op capaciteitsopbouw bij instellingen (15%), maatschappelijke Romaorganisaties (12%) en mechanismen voor monitoring van mensenrechten (11%). Belangrijke gebieden die minder aandacht kregen, zijn verlening van rechtsbijstand, versterking van de positie van Romavrouwen en desegregatie (5-6%). Slechts 16% van de gemelde antidiscriminatiemaatregelen was uitdrukkelijk gericht op Romajongeren en 10% op Romavrouwen.

  • 2. 
    Resultaten en uitdagingen

De resultaten die het vaakst door de NRCP’s werden vermeld, waren: verbetering van de omstandigheden van Romavrouwen en -kinderen 47 ; bestrijding van zigeunerhaat door het doorbreken van stereotypen of het promoten van de cultuur en de geschiedenis van de Roma 48 ; en

door betrokkenheid van alle relevante actoren (overheidsinstanties, maatschappelijk middenveld

en Romagemeenschappen) bij de inspanningen voor discriminatiebestrijding 49 .

Verschillende NRCP’s wezen op uitdagingen om de toegang tot rechtsbescherming en het bewustzijn van rechten te verbeteren 50 en problemen met bestrijding van stereotypen 51 en

47 BG, EE, ES, HU, HR, PT, SK

48 ES, FR, HU, LV

49 IT, ES, SI

50 AT, CZ, LT, PT

51 EE, ES, HR, LV

verbetering van de situatie van Romavrouwen en -kinderen 52 . Alleen al het feit dat verschillende lidstaten 53 — waaronder enkele met grote Romagemeenschappen en verscheidene lidstaten waar

zeer veel Roma zich gediscrimineerd voelen — geen maatregelen ter bestrijding van discriminatie hebben gemeld, wijst op de ernst van de uitdagingen op dit gebied.

  • 3. 
    Beleidsleren

De ervaring met maatregelen voor de inclusie van Roma toont aan dat het voor duurzame verandering op elk van de beleidsterreinen noodzakelijk is zigeunerhaat en discriminatie ten aanzien van de Roma aan te pakken en vertrouwen tussen de Roma en de niet Romagemeenschappen op te bouwen. Om de maatregelen voor de inclusie van Roma op alle beleidsterreinen te kunnen uitvoeren, moeten zij worden gekoppeld aan gemeenschappelijke waarden en moet het publiek bewust worden gemaakt van de problematiek. Om stereotypen, haatzaaiende uitingen en haatmisdrijven te bestrijden, is het noodzakelijk om in de reguliere samenleving een positief discours over de Roma tot stand te brengen en de identiteit van de Roma te versterken door middel van specifieke gerichte maatregelen tegen zigeunerhaat en ter bevordering van de erkenning van de geschiedenis van de Roma (met inbegrip van de Holocaust). De succesrijkste maatregelen sluiten niet alleen aan bij de algemene structuren en het algemene beleid, maar transformeren deze door vooroordelen en stereotypen te bestrijden en een positief beeld van de Roma te scheppen onder beleidsmakers en andere belanghebbenden.

Veelbelovende benaderingen: Prioriteiten:

٠ AT: als gevolg van een onlineraadpleging over de nationale strategieën voor ٠ Ontwikkeling van de verzameling van

integratie van de Roma zijn de inspanningen om zigeunerhaat aan te etnisch uitgesplitste (geanonimiseerde) pakken, geïntensiveerd. Bestrijding van zigeunerhaat is nu een prioriteit in gegevens voor het monitoren van het kader van de herziene strategie, en de focus van een specifiek evenement zigeunerhaat, discriminatie en de impact

van het Oostenrijkse voorzitterschap van de EU van het overheidsbeleid op de Roma.

٠ DE: er is een onafhankelijke commissie van deskundigen op het gebied van ٠ Ontwikkeling van maatregelen om

zigeunerhaat opgericht om de regering concrete aanbevelingen te doen met zigeunerhaat, haatmisdrijven en betrekking tot de geschiedenis van de Sinti en de Roma in Duitsland en hun haatzaaiende uitingen (gekoppeld aan vervolging en discriminatie, alsmede aanbevelingen om zigeunerhaat in het bredere anti-racismestrategieën) te heden aan te pakken. bestrijden, meer onder de aandacht te

٠ Erkenning van de Roma-Holocaust en oprichting van een commissie voor brengen, te monitoren en te bestraffen. de bestrijding van racisme waarin ook Roma zitting hebben (SK); De Roma moeten daarbij worden monumenten, tentoonstellingen en een onlineplatform ter nagedachtenis van betrokken, maar de maatregelen moeten de Roma die het slachtoffer zijn geworden van de Holocaust (NL); jaarlijkse zijn gericht op de hele samenleving.

herdenking van de Roma-Holocaust in het concentratiekamp Auschwitz٠ Zorgen voor het handhaven van de

Birkenau (PL); museum over de geschiedenis en de kunst van de Roma en gelijkheidswetgeving en het aanpakken schadeloosstelling van slachtoffers van dwangarbeid (LV) van discriminerende behandeling door

٠ CZ: de overheid heeft de varkensboerderij op de locatie van het voormalige rechtshandhavingsinstanties en andere concentratiekamp van Lety u Písku aangekocht. Er zal met subsidie van de overheidsinstanties, door middel van EER een monument voor de slachtoffers van de Roma-Holocaust worden grondig onderzoek, afschrikkende opgericht. sancties, sensibilisering en anti٠

SE: de werkzaamheden van de commissie tot bestrijding van zigeunerhaat discriminatietraining.

hebben geresulteerd in de erkenning van de zigeunerhaat in heden en ٠ Ondersteuning van de toegang van Roma

verleden; er zijn speciale politie-eenheden ter bestrijding van haatmisdrijven tot de rechter, met bijzondere aandacht opgericht die samenwerken met minderheden, waaronder Roma voor slachtoffers van meervoudige

٠ ES: er zijn campagnes gevoerd tegen stereotypen en voor de verspreiding discriminatie (vrouwen, lhbti’s, Roma van de Romacultuur, onder leiding van het Instituut voor Romacultuur en die geen Brits staatsburger zijn), en regionale regeringen en met betrokkenheid van maatschappelijke versterking van de capaciteit van organisaties voor Roma; er wordt gratis rechtsbijstand verleend aan instanties voor gelijke kansen om het slachtoffers van discriminatie en haatmisdrijven aan de balies van Madrid, hoofd te bieden aan de discriminatie van Barcelona, Málaga, Sevilla en Córdoba; er is een speciale openbaar Roma.

aanklager voor haatmisdrijven en discriminatie in de Spaanse provincies ٠ Opzetten van door Roma geleide

waarheids- en verzoeningsprocessen om

52 BG, ES, SK 53 CY, FR, EL, PL, RO

٠ IT: de antidiscriminatie-instantie heeft (samen met het NRCP) een tegen Roma gericht misbruik in het

contactcentrum voor klachten over haatmisdrijven opgericht dat slachtoffers verleden te onderzoeken, te ondersteuning en juridische bijstand biedt, alsmede een media- en documenteren en meer bekendheid te internetobservatorium dat jonge Roma en andere jongeren opleidt in het geven, en bevorderen van vertrouwen en

monitoren, verwijderen en melden van haatzaaiende uitingen. verzoening.

٠ FI: antidiscriminatiecampagnes tegen haatmisdrijven en haatzaaiende ٠ Roma in staat stellen volwaardig deel te uitingen, gevoerd door ngo’s, met betrokkenheid van de Roma; nemen aan het politieke, culturele en

bewustmaking van de Roma over genderrollen in het gezin; verplichte sociale leven en aan alle stadia van het

gelijkheidsplanning door gemeenten en grotere werkgevers, onder toezicht beleidsproces.

van het bureau van de ombudsman voor non-discriminatie ٠ Volgen van een holistische, gender- en

٠ IE: er is een gedragscode ingesteld voor de Ierse politie, waarin specifiek kindgevoelige aanpak; bestrijding van

wordt verwezen naar bestrijding van discriminatie van de kindermishandeling, kindhuwelijken, Travellergemeenschap; er zijn 277 etnische verbindingsofficieren benoemd bedelarij met kinderen (door handhaving voor het opbouwen van het vertrouwen tussen de Travellers en de politie van de wetgeving ter bescherming van de

٠ CZ, EL, HU SK, RO: sociaal uitgesloten gemeenschappen en rechten van kinderen) en geweld, met Romagemeenschappen worden in kaart gebracht als hulpmiddel bij het inbegrip van mensenhandel.

uitvoeren van de maatregelen die uit onder meer de ESIF worden ٠ Vermindering van de maatschappelijke

gefinancierd kosten van bedelarij, en behoud van de

٠ UK: er is een faciliteit opgezet voor het online melden van haatmisdrijven. menselijke waardigheid.

III. I NCLUSIE VAN DE R OMA IN DE UITBREIDINGSREGIO

De landen van de Westelijke Balkan hebben hun ambities sterker dan verwacht opgeschroefd, en

meer dan het mandaat voorschreef 54 . Thans worden dezelfde doelstellingen en werkmethoden voor de inclusie van de Roma 55 onderschreven als in de lidstaten. Om vooruitgang te boeken op de

weg naar het EU-lidmaatschap zijn solide en duurzame verbeteringen inzake integratie van de Roma noodzakelijk. Om rekening te houden met de gevolgen van eerdere toetredingen, met name op het gebied van het vrije verkeer van personen, is vooruitgang inzake integratie van de Roma voor het eerst opgenomen als volwaardig onderdeel van de onderhandelingen in het kader van het

toetredingsproces onder hoofdstuk 23 “Rechterlijke macht en grondrechten”. De resultaten van de

in 2017 uitgevoerde enquête over de sociaal-economische situatie van de Roma in de Westelijke Balkan hebben de partners in staat gesteld nieuwe uitdagingen in kaart te brengen, zoals meer steun voor een succesvolle re-integratie van repatrianten in de regio, en een solide basis te leggen voor het bepalen van de vereisten van het toekomstige Romabeleid. Voor het eerst wordt in een specifieke bijlage bij deze mededeling ingegaan op de inclusie van de Roma in de uitbreidingsregio, met gedetailleerde horizontale en landspecifieke informatie.

IV. C ONCLUSIES

Uit de evaluatie van de maatregelen voor de inclusie van de Roma blijkt duidelijk dat met actieve betrokkenheid van de Roma moet worden gewerkt aan de identificatie en ontwikkeling van maatregelen die: een respons bieden op en evenredig zijn met de omvang van de uitdagingen; meetbare resultaten bieden; en realistische opties omvatten om een draagvlak in de gehele samenleving te creëren. Voor de planning, uitvoering en monitoring van de maatregelen voor de inclusie van de Roma zijn de volgende succesfactoren geïdentificeerd:

٠ voldoende tijd voor niet alleen de uitvoering, maar ook de planning, raadpleging en

betrokkenheid van belanghebbenden, de opbouw van vertrouwen binnen de gemeenschappen en monitoring, evaluatie en beleidstoetsing;

54 Point 6: “Bevordering van de integratie van de Roma buiten de EU: de bijzondere situatie van de uitbreidingslanden”. Er werden

voor de uitbreidingslanden drie doelstellingen vastgesteld: beter gebruik van de steunverlening in het kader van het IPA; nauwlettender monitoring; nauwere samenwerking met het maatschappelijk middenveld.

55 Jaarlijkse rapportage over de tenuitvoerlegging; aangewezen nationale contactpunten voor de Roma; georganiseerde jaarlijkse

nationale platformen, met nauwe betrokkenheid van maatschappelijke organisaties; georganiseerde Romaseminars; rapportage over nakoming van hun verplichtingen in het kader van het uitbreidingspakket en de subcomités van de stabilisatie- en associatieovereenkomst.

٠ stelselmatige verzameling van solide gegevens, uitgesplitst naar gender en leeftijd, om de

behoeften en de contextanalyse te onderbouwen, de uitgangssituatie vast te stellen, streefdoelen op te stellen en resultaat- en impactindicatoren te bepalen;

٠ inbedden van gerichte interventies in het algemene beleids- en rechtskader om ervoor

te zorgen dat die interventies tijdelijk blijven en de effectieve gelijkwaardige toegang van Roma tot algemene diensten bevorderen, zodat geen permanente parallelle structuren

worden opgezet;

٠ inachtneming van een krachtig multistakeholderpartnerschap om te zorgen voor eigen inbreng, gedeelde verantwoordelijkheid en duurzaamheid 56 ;

٠ actieve deelname van de Roma en alle belanghebbenden in alle stadia (planning,

uitvoering, monitoring, evaluatie en beleidstoetsing);

٠ intersectionele, sectoroverschrijdende, geïntegreerde benaderingen om meervoudige

discriminatie en multidimensionale uitsluiting aan te pakken;

٠ gender- en kindgevoelige benadering: planning op basis van een analyse van de behoeften

van Romavrouwen en -kinderen; een brede aanpak waarbij continu steun wordt geboden,

in het bijzonder bij kritische transities;

٠ rekening houden met diversiteit onder de Roma: nadenken over de werkelijke behoeften;

zorgen dat te werk wordt gegaan met oog voor de plaatselijke context; en dat patronen van uitsluiting en discriminatie worden aangepakt waarmee specifieke Romagemeenschappen

te kampen hebben;

٠ bestrijding van extreme armoede met een combinatie van territoriale en

groepsgerichtheid in het kader van brede interventies ter bevordering van duurzame verandering;

٠ expliciete maar niet-exclusieve gerichtheid om ervoor te zorgen dat de bredere context in

acht wordt genomen en dat rancune bij andere achtergestelde groepen wordt voorkomen;

٠ prioritering van preventie en vroegtijdige interventie om kostenefficiëntie te waarborgen

en duurzame veranderingen op lange termijn te genereren;

٠ desegregatie (bij onderwijs en huisvesting) als prioriteit voor de lange termijn in plaats

van verbetering van kwaliteit in een gesegregeerde omgeving;

٠ erkenning van het bestaan van zigeunerhaat, om een krachtige aanpak van nondiscriminatie

bij de maatregelen voor de inclusie van de Roma op alle gebieden te

bevorderen 57 ; ٠ expertise om kwalitatieve, niet-discriminerende dienstverlening te waarborgen; ٠ capaciteitsopbouw bij maatschappelijke organisaties, de overheid en de Roma; ٠ zichtbare, duurzame politieke ondersteuning en toereikende financiële steun op de lange

termijn (met inbegrip van toewijzing uit de nationale begroting) om veelbelovende parktijken te institutionaliseren en duurzaamheid te verzekeren;

٠ flexibiliteit als waarborg voor succes, door beleidsleren en beleidsaanpassingen mogelijk

te maken;

٠ onafhankelijke kwantitatieve en kwalitatieve monitoring en evaluatie om de vooruitgang

te kunnen meten en het beleid te kunnen toetsen.

56 Dit houdt ook in dat nauw moet worden samengewerkt door belanghebbenden die met de Roma werken en belanghebbenden die

zich bezighouden met de ontwikkeling en uitvoering van het algemene overheidsbeleid, en dat plaatselijke openbare en particuliere dienstverleners nauw moeten samenwerken met maatschappelijke organisaties die nauwe banden hebben met de Romagemeenschappen.

57 Dit moet ook de erkenning omvatten van de specifieke kenmerken van zigeunerhaat, haatmisdrijven en anti-Romaretoriek,

alsmede van de uitdagingen waarmee Romaslachtoffers worden geconfronteerd wat betreft toegang tot de rechter, bescherming en ondersteuning (zoals onderrapportage, ook als gevolg van de angst voor discriminatie of represailles door de onderzoekende autoriteiten, het risico om opnieuw slachtoffer te worden, de invloed van een vooringenomen houding van de autoriteiten op de strafrechtelijke aanpak, enz.).


 
 
 

2.

Meer informatie

 

Delen

Terug naar boven