r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Europees elektronisch medisch dossier (EMD)

man ligt in ziekenhuis

In Europa hebben burgers het recht hun eigen medische gegevens in te zien. Bovendien zijn er regels die ervoor zorgen dat medische data niet zomaar aan anderen verstrekt mogen worden. De Europese Commissie wil nu een nieuwe stap zetten in de toegankelijkheid van medische gegevens voor ziekenhuizen en burgers. Als een EU-burger nu in een ander EU-land in het ziekenhuis terecht komt, beschikken artsen daar niet over iemands medische gegevens en geschiedenis. Een Europees elektronisch medisch dossier (EMD) moet er volgens de Commissie voor zorgen dat dit in de toekomst wel mogelijk is.

Het EMD is niet boven alle twijfel verheven, omdat er ook gevaren aan zitten. Een grensoverschrijdend patiëntendossier zorgt ervoor dat privacygevoelige gegevens in andere landen bekend zijn. Daar is veel oppositie tegen, omdat verschillende EU-landen geen waterdichte privacywetgeving hebben. Bovendien moet het systeem waterdicht zijn, zodat medische gegevens op een veilige manier bewaard blijven.

Over het EMD heeft de Europese Commissie in februari 2019 een aanbeveling gedaan. De Europese Commissie zal hier de komende maanden over in discussie gaan met de lidstaten. Lidstaten hebben vaak al een nationaal patiëntendossier en het zal nog moeten blijken of zij het idee van de Europese Commissie steunen. Dat is nog niet duidelijk.

1.

Open grenzen en stijgende zorgkosten

Het EMD moet een oplossing geven voor twee problemen die spelen in de Europese Unie. Ten eerste moet het voorzien in een grensoverschrijdende informatievoorziening. De pijlers van de Europese Unie - het vrije verkeer van personen, goederen, kapitaal en diensten - zorgen voor veel personenverkeer tussen lidstaten. Mensen gaan wonen, werken en op vakantie in andere EU-landen, maar lopen ook het risico daar in een ziekenhuis of bij een dokter terecht te komen. Op dit moment weet een arts in een ander EU-land niks van de medische geschiedenis van zo iemand met een andere nationaliteit. Dat wil de Europese Commissie oplossen via het EMD.

Ten tweede moet het EMD een deel van de oplossing bieden voor de almaar stijgend zorgkosten in de Europese Unie. In 2017 ging 9,6 procent van het Bruto Binnenlands Product van de Europese lidstaten op aan zorgkosten. Dat is een stijging van zo'n 10 procent ten opzichte van 2008. Diverse onderzoeken laten tegelijk zien dat 20 procent van de zorgkosten verspilling is en een groot deel daarvan gaat op aan onnodige testjes en behandelingen. Door de medische geschiedenis van patiënten binnen Europa met elkaar te delen, zouden veel van die onnodige uitgaven overbodig worden. Volgens de Europese Commissie is die winst groter dan de kosten van de invoering van een EMD.

2.

Aanbeveling Europese Commissie

De Europese Commissie heeft via een aanbeveling het initiatief genomen voor zo'n EMD. Momenteel kennen veel EU-lidstaten al het elektronische medische dossier, maar die is in elk land verschillend opgebouwd.

Er is al wel enkele Europese wet- en regelgeving op het gebied van het elektronisch voorschrijven van geneesmiddelen. Het is volgens Europese regels al mogelijk geneesmiddelen in een ander EU-land op te halen, omdat een recept digitaal doorgestuurd kan worden naar een ziekenhuis in een ander EU-land. De facto staat dit nog in de steigers: in 2021 is dit in achttien Europese landen mogelijk.

Deze transfer van medicijnvoorschriften bestaat dus al. De aanbeveling van de Europese Commissie bestaat concreet gezien daaruit, dat het EMD hier drie elementen aan toe gaat voegen. Dat zijn:

  • 1. 
    Laboratoriumtests
  • 2. 
    Medische (ontslag)verslagen
  • 3. 
    Medische beeldvorming

Een probleem waar het idee van een EMD tegenaan loopt, is de Europese algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Deze verordening werkt rechtstreeks door in de lidstaten en elke transfer van medische gegevens moet binnen het kader van die verordening passen. De Europese Commissie geeft in de aanbeveling voor het EMD aan dat die AVG hoe dan ook nageleefd zal worden. Volgens de Commissie is het met de huidige toestand van digitale toepassingen mogelijk om binnen de grenzen van de AVG te blijven.

3.

Nederland en Europa

Door verschillende oorzaken, zoals taalverschillen, is het op dit moment nog niet mogelijk om de diverse nationale zorgsystemen met elkaar te koppelen. De koppeling van die nationale systemen, ook wel interoperabiliteit genoemd, is een van de problemen van een mogelijk EMD waar Nederland zich al sinds 2011 mee bezig houdt. De minister zal daarom in de EU pleiten voor het belang van de patiënt, standaardisering door middel van eenheid van taal en proberen een groep gelijkgezinden te vinden om de samenwerking spoedig te bevorderen. Daarnaast zal Nederland ook nationaal stappen nemen om de belemmeringen bij elektronische gegevensuitwisseling tegen te gaan.

Nederland zegt zich te kunnen vinden in de voorstellen van de Europese Commissie en is zich tegelijkertijd bewust van de geschetste problemen die een EMD voorlopig in de weg staan. Aangezien de te gebruiken standaardmodellen (het zogenaamde Uitwisselingsformaat), nog ontwikkeld moeten worden, zal Nederland invloed uit proberen te oefenen om dit systeem zoveel mogelijk aan te laten sluiten op het huidige Nederlandse praktijk. Daarnaast is Nederland voorstander van het voorstel van de Commissie om de nadere uitwerking van het EMD in samenwerking met de lidstaten te ontwikkelen. Wel is Nederland terughoudend in het delen van data als het gaat om maatregelen wanneer deze niet uitsluitend worden gebruikt voor het bevorderen van expertise.

Ook ten aanzien van de subsidiariteit en proportionaliteit van het Commissievoorstel is Nederland positief.

4.

Besluitvorming

De Europese Raad, de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement hebben nog geen officieel standpunt bepaald over deze aanbeveling. De besluitvorming moet dan ook nog worden opgestart naar aanleiding van de aanbeveling van de Europese Commissie. Ook het standpunt van de Nederlandse regering is nog niet bekend.

5.

Meer informatie

Op Europa-Nu

Externe websites

Terug naar boven