r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij M Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Europese kunstmatige intelligentie

Robot in de toekomst

Tijdens de Europese Raad van oktober 2017 stelden EU-regeringsleiders dat de Europese Unie met meer urgentie moet werken aan een plan voor kunstmatige intelligentie (KI). Van KI is sprake bij machines en systemen die menselijk denkvermogen nabootsen, bijvoorbeeld zelfrijdende auto's. 24 EU-lidstaten en Noorwegen besloten in april 2018 om samen te gaan werken op het gebied van KI. In diezelfde maand nog, kwam de Europese Commissie met een mededeling waarin zij liet weten dat er op Europees niveau een gecoördineerd plan voor kunstmatige intelligentie komt. In deze mededeling benadrukte de Commissie dat Europa moet voortbouwen op haar wetenschappelijke en industriële krachten om koploper te zijn in de ontwikkeling van KI technologieën.

Hoewel kunstmatige intelligentie grote voordelen kan hebben, brengen de veranderingen door KI ook zorgen met zich mee. Zo zullen mensen bang zijn om door automatisering hun baan te verliezen, vragen consumenten zich af wie verantwoordelijk is wanneer een verkeerde beslissing wordt genomen door een KI-gebaseerd systeem, weten kleine bedrijven niet hoe ze KI moeten toepassen binnen hun organisatie en krijgt Europa te maken met een moordende internationale concurrentie. Om deze uitdagingen aan te pakken en de kansen van KI te grijpen, stelt de Commissie een aanpak voor waarin de mens bij de ontwikkeling van KI centraal staat. Een Commissiemededeling met daarin haar gecoördineerd plan voor kunstmatige intelligentie, verscheen in december 2018.

Begin 2020 presenteerde de Europese Commissie een zogenoemd witboek over KI. In het document schetst de Commissie een kader voor KI, dat uitgaat van excellentie en vertrouwen. Voor de toepassing van KI in sectoren met een 'hoog risico' moet strenge wetgeving komen. Alle KI-toepassingen zijn welkom op de Europese interne markt, mits zij aan de EU regels voldoen.

Inhoud

1.

Gecoördineerd plan inzake kunstmatige intelligentie

Omdat KI in de toekomst steeds belangrijker wordt, wil de Commissie dat de EU hierin vooroploopt. Om dit te bereiken heeft de Commissie in april 2018 de mededeling 'Kunstmatige intelligentie voor Europa' uitgebracht. Hierin werd in navolging van landen als Japan, China en Canada een EU-initiatief op het gebied van KI aangekondigd.

Dit EU-initiatief kwam er in december 2018 in de vorm van de mededeling 'Gecoördineerd plan inzake kunstmatige intelligentie'. Hierin staat dat de EU wereldleider kan worden op het gebied van KI als er aan deze voorwaarden voldaan wordt:

  • meer geld voor start-ups en vernieuwende kleine en middelgrote bedrijven
  • meer samenwerking tussen Europese bedrijven en overheden op het gebied van KI
  • verbeteren en verspreiden van goede KI-technologieën
  • samenleving beter op KI voorbereiden door onderwijs aan te passen
  • Europese data verzamelen om te gebruiken voor KI
  • ethische standaard en rechtskader opstellen
  • veiligheid van KI garanderen

Vooral het opstellen van een ethische standaard voor KI wordt door de Commissie gezien als een van de kansen voor de EU om koploper te worden op dit gebied. Landen die al meer met KI bezig zijn leggen namelijk minder nadruk op de ethiek. Hieraan verbonden is de veiligheid van KI, wat ook een belangrijk punt is voor de Commissie.

Zeven hoofdpunten

In april 2019 presenteerde de Europese Commissie zeven hoofdpunten voor betrouwbare KI:

  • Invloed en toezicht door mensen: KI mag de autonomie van mensen niet beperken of misbruiken
  • Robuustheid en veiligheid: er moeten algoritmen beschikbaar zijn die fouten in KI-systemen kunnen opsporen en aanpakken.
  • Privacy en data-governance: burgers moeten controle hebben over hun eigen gegevens
  • Transparantie: KI-systemen moeten traceerbaar zijn
  • Diversiteit, non-discriminatie en billijkheid: KI moet toegankelijk zijn voor iedereen
  • Maatschappelijk en ecologisch welzijn: KI-systemen moeten zorgen voor positieve maatschappelijke veranderingen en duurzaamheid bevorderen
  • Verantwoordingsplicht: er moet een mechanisme zijn dat vaststelt wie verantwoordelijk is voor een KI-systeem

Naast de concurrentiepositie van de EU zijn de volgende beleidsdoelen ook redenen om KI te ontwikkelen:

  • het bestrijden van klimaatverandering
  • het voorkomen van cyberdreigingen
  • het terugdringen van het aantal verkeersdoden

In februari 2019 heeft de Raad Concurrentievermogen laten weten het gecoördineerde plan voor kunstmatige intelligentie te steunen. De Raad benadrukt dat de ontwikkeling en het gebruik van kunstmatige intelligentie in Europa moet worden bevorderd door het verhogen van de investeringen.

2.

Nederland en Europa

Nederlandse positie

In juni 2020 reageerde de Nederlandse regering in een kabinetsappreciatie op het witboek 'Kunstmatige Intelligentie', dat de Europese Commissie in februari 2020 uitbracht. Dit plan van de Commissie is gebouwd op twee 'ecosystemen', een van excellentie en een van vertrouwen. Het uitgangspunt van de Nederlandse regering is dat deze beide ecosystemen nauw met elkaar verbonden zijn en ook niet zonder elkaar kunnen bestaan.

De regering ziet KI als kansrijk in het bieden van antwoorden op economische en maatschappelijke vraagstukken. Zo ziet zij Europese samenwerking op dit gebied als waardevol voor onder meer de zorgsector. Nederland vindt het opzetten van KI-centra en kennisinstellingen een belangrijk onderdeel van het plan van de Commissie en benadrukt het belang van een coherent Europees netwerk. Ook stelt de regering dat ontwikkeling van KI in kaart moet worden gebracht om te zien waar problemen ontstaan rondom zowel ontwikkeling als acceptatie van KI.

Bij de ontwikkeling en inzet van KI zet de Nederlandse regering in op een ethische en mensgerichte benadering. Daarom steunt zij het plan van de Commissie voor een risico-benadering, waarbij verschil wordt gemaakt tussen KI-toepassingen met een hoog en laag risico. Wel vindt de regering het van belang dat deze benadering verder wordt uitgewerkt, waarbij de Europese waarden en normen moeten worden gewaarborgd en moet worden aangesloten bij bestaande wettelijke kaders.

3.

Besluitvorming

De Commissie wil dat de Europese Raad het plan goedkeurt en dat de lidstaten het uitvoeren. De Commissie wilde oorspronkelijk dat de lidstaten uiterlijk halverwege 2019 een nationale strategie zouden hebben hebben. Nog niet alle lidstaten hebben een dergelijke strategie opgesteld.

4.

Meer informatie

Terug naar boven