r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Efficiëntere besluitvorming in buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU

Soldaat met geweer

Volgens de Europese Commissie is de besluitvorming op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid niet slagvaardig genoeg. Dit komt doordat de meeste EU-besluiten op dit beleidsterrein unaniem genomen moeten worden. Als dus minimaal één land tegen stemt, kan er geen besluit worden genomen. Daardoor kunnen de grote vraagstukken waar de EU mee te maken krijgt niet efficiënt opgelost worden. De Europese Commissie stelt voor om vaker met gekwalificeerde meerderheid besluiten te nemen.

Het belangrijkste discussiepunt is daarbij in welke mate de gekwalificeerde meerderheid wordt uitgebreid. Met andere woorden, hoeveel bevoegdheid zijn de EU-lidstaten bereid af te dragen aan de EU? Dit zal flink wat discussie opleveren aangezien het om de soevereiniteit van de lidstaten gaat.

De Europese Commissie heeft de mededeling uitgebracht om bij te dragen aan het debat over dit onderwerp in de Europese Raad. Dit debat wordt voortgezet op de bijeenkomst van de Europese Raad in Sibiu, Roemenië op 9 mei 2019. De Europese Commissie hoopt dat de Europese Raad tijdens deze bijeenkomst akkoord gaat met de voorstellen uit de mededeling. Omdat het een mededeling is, wordt er geen standaard besluitvormingsprocedure doorlopen.

Delen

Inhoud

1.

Efficiëntie van EU optreden in buitenlands en veiligheidsbeleid

De Europese Commissie schat in dat de volgende uitdagingen niet zullen verdwijnen of zelfs groter worden:

  • wereldwijde concurrentie
  • technologische verandering
  • geopolitieke instabiliteit
  • gevolgen van klimaatverandering
  • migratie naar de EU

De bovengenoemde uitdagingen vragen om een slagvaardige aanpak op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid

2.

Meer gekwalificeerde meerderheid als oplossing

Als oplossing stelt de Europese Commissie in een mededeling voor om gekwalificeerde meerderheid (qmv) als stemwijze uit te breiden tot meer gebieden:

  • 1. 
    mensenrechtenkwesties in internationale fora
  • 2. 
    sanctiebeleid
  • 3. 
    civiele missies in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid

De uitbreiding naar deze gebieden zorgt volgens de Europese Commissie voor een krachtigere en efficiëntere EU op het wereldtoneel. Dit is het geval omdat de krachten van de lidstaten gebundeld worden.

3.

Artikel 31

Artikel 31, lid 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) geeft aan dat uitbreiding van gekwalificeerde meerderheid als stemwijze binnen de Raad mogelijk is. Volgens de Europese Commissie hebben de lidstaten met dit artikel ingezien dat uitbreiding van gekwalificeerde meerderheid nodig is om de EU efficiënt te houden. De Europese Commissie gebruikt artikel 31, lid 3 van het VEU dus als basis van hun argument.

4.

Discussiepunt: bevoegdheid afdragen

Het belangrijkste discussiepunt gaat over het afdragen van bevoegdheid door de lidstaten aan de EU. Meer gekwalificeerde meerderheid betekent namelijk minder unanimiteit. De lidstaten kunnen bij unanimiteit in hun eentje een besluit tegenhouden en hebben dus meer invloed. Bij gekwalificeerde meerderheid zijn de lidstaten echter afhankelijk van elkaar. Ze kunnen dan niet meer alleen een veto uitspreken tegen beleid wat niet bevalt. Er is dus sprake van de klassieke tegenstelling tussen unanimiteit en gekwalificeerde meerderheid. Achter deze tegenstelling schuilt de vraag hoeveel bevoegdheid de lidstaten precies willen afdragen.

5.

Het Nederlandse standpunt

De Nederlandse regering is het met de Commissie eens dat besluitvorming op basis van unanimiteit snel en effectief optreden van de Unie soms in de weg heeft gezeten. Tegelijkertijd wil Nederland dat lidstaten hun sterke positie in het Buitenlands- en Veiligheidsbeleid behouden.

Voor het bepalen van de kaders van het beleid door de Europese Raad moet unanimiteit een vereiste blijven. Dat geldt ook voor beleid dat door de Raad Buitenlandse Zaken wordt uitgezet. Alleen voor zaken die passen binnen bestaand beleid wil Nederland overwegen dat er met gekwalificeerde meerderheid kan worden gestemd. Dat zal per terrein afzonderlijk moeten worden besloten.

Een voorbeeld is het instellen van civiele missies: Nederland wil dat de goedkeuring van missies met unanimiteit wordt besloten, waarna besluiten over de uitvoering ervan per gekwalificeerde meerderheid kunnen worden besloten. Nederland wil hierin niet zo ver gaan als de Commissie, die ook het instellen van een missie met qmv willen kunnen regelen.

Het voorstel is door de Eerste en Tweede Kamer als algemeen prioritair verklaard.

6.

Vervolgstappen

Omdat het een mededeling is (en geen richtlijn of verordening), wordt de gewone wetgevingsprocedure niet doorlopen. Wel heeft de Europese Commissie de mededeling uitgebracht in de hoop dat de Europese Raad tijdens de bijeenkomst in Sibiu, Roemenië op 9 mei 2019 akkoord gaat met de voorstellen uit de mededeling.

7.

Meer informatie

Delen

Terug naar boven