r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij M Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Sociale pijler van Europa

Valdis Dombrovskis at the rostrum
Bron: European Commission

Het doel van de sociale pijler van Europa is was om de rechten van burgers op het gebied van werkgelegenheid en sociale zekerheid te versterken. Ook beoogt de pijler de regelgeving in verschillende lidstaten op dit beleidsterrein beter op elkaar af te stemmen. De sociale pijler moet bovendien bijdragen aan de overgang naar een duurzame economie. De pijler is bedoeld voor landen in de Eurozone, maar andere EU-lidstaten kunnen ook deelnemen, mochten ze dat willen.

Sociaal beleid valt historisch gezien buiten het toepassingsbeleid van de EU. Veel lidstaten hadden aanvankelijk dan ook kritiek op het plan. De sociale pijler kan daarom ook als een initiatief worden gezien om de prestaties op het gebied van werkgelegenheid en sociale zekerheid van de lidstaten met elkaar te kunnen vergelijken. Dit zou dan weer lidstaten moeten stimuleren de sociale rechten in eigen land te versterken.

De sociale pijler werd door de Commissie-Juncker geïntroduceerd in november 2017. Met de aanstelling van de Commissie-Von der Leyen is de transitie naar een duurzame economie toegevoegd aan de sociale pijler. De pijler is daarmee ook van belang in het kader van de Green Deal. Hierbij staat centraal dat de transitie naar een duurzame economie op een rechtvaardige manier plaatsvindt.

Inhoud

1.

Drie Hoofdproblemen

De sociale pijler is ontworpen met het idee dat er in de Europese samenleving grote veranderingen plaatsvinden. Het doel van de pijler is deze veranderingen voor iedereen toegankelijk te maken.De sociale pijler richt zich op het bestrijden van drie hoofdproblemen:

  • ongelijke kansen op de arbeidsmarkt,
  • slechte arbeidsomstandigheden en
  • een gebrek aan sociale bescherming en integratie

2.

Gelijke kansen en toegang tot de arbeidsmarkt

De Commissie-Juncker legde de nadruk op gelijkheid tussen man en vrouw en stelde een minimum voor voor de duur van het vader- en ouderschapsverlof. De Raad en het Europees Parlement zijn hiermee akkoord gegaan en nu moeten de lidstaten deze richtlijn voor 2022 om hebben gezet naar nationale regelgeving. Om de gelijkheid tussen man en vrouw verder te ontwikkelen is door de Commissie-Von der Leyen de Richtlijn Balans werk-leven verder uitgewerkt.

3.

Billijke arbeidsvoorwaarden

In het pakket Sociale Rechtvaardigheid heeft de Commissie-Juncker de nadruk gelegd op eerlijke arbeidsmobiliteit. Het pakket bestaat uit drie onderdelen:

  • de oprichting van een arbeidsautoriteit,
  • de ontwikkeling van een richtlijn over transparante arbeidsvoorwaarden en
  • de ontwikkeling van een richtlijn voor sociale bescherming van zelfstandigen en oproepkrachten.

Het belangrijkste resultaat dat hier geboekt is, is de oprichting van de Europese Arbeidsautoriteit (EAA). De EAA is opgericht om de eerlijke arbeidsmobiliteit binnen de EU te bevorderen. De autoriteit houdt toezicht op de handhaving van Europese regels voor grensoverschrijdende arbeid. Hiermee wil de EU oneerlijke concurrentie, uitbuiting en fraude tegengaan. Verder stimuleert de EAA betere samenwerking tussen nationale arbeidsinspecties. In geval van grensoverschrijdende geschillen bemiddelt de EAA tussen nationale autoriteiten.

Op 31 juli 2019 trad de richtlijn met betrekking tot transparante arbeidsvoorwaarden in werking. Werknemers kunnen hierdoor onder andere makkelijker toegang tot informatie over hun arbeidsvoorwaarden krijgen.

In de richtlijn voor sociale bescherming van zelfstandigen en oproepkrachten is vastgelegd dat werkgevers de zelfstandigen die zij aannemen voor korte opdrachten niet mogen belemmeren als zij ook bij een andere werkgever aan de slag willen. Verder moeten werkgevers afspraken maken met oproepkrachten over werktijden en mogen deze werknemers opdrachten weigeren die buiten de afgesproken uren vallen. In 2022 moeten de lidstaten de richtlijn hebben omgezet in nationale wetgeving.

4.

Sociale bescherming en inclusie

Coördinatie socialezekerheidsstelsels

Het vrije verkeer van personen in de EU maakt het voor burgers makkelijker om ergens anders in Europa te wonen, reizen of werken. Hierdoor is het volgens de Commissie-Juncker noodzakelijk dat overal in de EU dezelfde regels gelden wat betreft sociale zekerheid. De wetgeving wil ook de uitwassen van het vrije verkeer inperken, zoals bijvoorbeeld het uitkeringstoerisme. Om dit misbruik tegen te gaan is de Europese Commissie in december 2016 met een nieuw voorstel gekomen. Het belangrijkste onderdeel daarvan is de controversiële WW-export. Hierdoor is de stemming over het pakket aan maatregelen in het Europees Parlement meermaals uitgesteld. Op 20 maart 2019 is er een politieke overeenstemming bereikt over WW-export, maar deze moet nog formeel worden goedgekeurd.

Minimumloon

De Commissie wil ervoor zorgen dat minimumlonen in de lidstaten zelf op een passend niveau worden vastgesteld, waarbij collectieve onderhandelingen over loonvorming een sleutelrol spelen.

Werkloosheidsuitkeringen

In de zomer van 2019 heeft Commissievoorzitter Von der Leyen het plan gelanceerd om geld te lenen aan landen om zo werkloosheidsuitkeringen te kunnen financieren. In maart 2020, met de komst van de coronacrisis, is dit plan extra actueel geworden. De crisis leidde tot voorspelde een grote toename in het aantal werklozen in de EU. De Commissie wil dan ook, met ongebruikt geld uit het EU-budget als garantie, zelf geld te lenen op de kapitaalmarkt. Dit geld kan de Commissie dan tegen rente uitlenen aan EU-lidstaten waar de werkloosheidskosten het meest stijgen.

5.

Standpunt Nederland

Doordat het sociaal beleid traditioneel gezien niet onder het toepassingsgebied van de EU valt, heeft Nederland kritiek geleverd op sommige plannen. Dit betrof met name de geplande Europese regelgeving over vader- en ouderschapsverlof. Nederland heeft overwogen om de gele kaart procedure in te zetten. Een meerderheid van de Kamer vond namelijk dat het ouderschapsverlof een nationale kwestie is. Aangezien Nederland geen bijval kreeg van andere nationale parlementen, ging de behandeling van het wetsvoorstel gewoon door.

Ook het politieke akkoord over de WW-export heeft nogal wat kritiek te verduren gehad van Nederland en zeven andere lidstaten, waaronder Duitsland en Zweden. Nederland vreesde onder andere dat arbeidsmigranten het land met de hoogste uitkering zouden kiezen. Door deze kritiek is het officiële besluit uitgesteld en is er door de toenmalige EU-voorzitter Roemenië een werkgroep ingesteld die de vragen en kritiekpunten gaat onderzoeken. Op het moment is er nog geen officieel besluit genomen, maar Nederland staat nog steeds niet achter het politieke akkoord.

6.

Besluitvorming

De nieuwe Commissie wil voortbouwen op beginselen die de basis van de sociale pijler vormen, maar geeft ook aan dat er niet alleen op Europees niveau actie moet worden ondernomen. Daarom verzoekt de Commissie alle EU-landen, regio's en partners om hun mening te geven over welke doelstellingen in de pijler verwerkt moeten worden. Dit zal bijdragen aan de voorbereiding van een in 2021 te publiceren actieplan dat alle bijdragen moet weerspiegelen en dat zal worden voorgelegd op het hoogste politieke niveau.

 

7.

Meer informatie

Terug naar boven