r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Vluchtelingendeal tussen EU en Turkije (2016)

Hoofdrolspelers vluchtelingendeal EU-Turkije geven persconferentie © Europese Unie 2016

Op 19 maart 2016 sloot de Europese Unie een vluchtelingendeal met Turkije. Die deal is een belangrijk onderdeel van de Europese aanpak van de vluchtelingencrisis, omdat veel vluchtelingen via Turkije naar de EU kwamen.

Afgesproken is dat Turkije meer migranten opvangt en haar grenzen beter moet bewaken. In ruil daarvoor ontvangt het land extra financiële steun van de Europese Unie en werden afspraken gemaakt over afschaffing van de visumplicht voor Turken die naar de EU reizen.

Over de Turkije-deal bestaat veel discussie. Zo hekelen mensenrechtenorganisaties de Turkse omgang met de mensenrechten van vluchtelingen. Ook in het Europees Parlement bestaat onvrede over de afspraak. Vanwege het autoritaire beleid van de regering-Erdoğan vinden veel parlementariërs het onverstandig om de visumplicht voor Turken mogelijk af te schaffen. Ook staat de vluchtelingendeal tussen de EU en Turkije onder druk, omdat enkele Europese lidstaten onvoldoende meewerken aan het plan.

Delen

Inhoud

1.

Afspraken tussen EU en Turkije

Op 7 maart 2016 kwamen de leiders van de 28 landen van de Europese Unie en van Turkije naar Brussel voor een top om de gezamenlijke aanpak van de migratiecrisis te bespreken. Op 19 maart kon vervolgens de deal definitief worden gesloten.

De onderhandelingen hebben tot de volgende afspraken geleid:

  • Alle vluchtelingen die illegaal de Europese Unie zijn ingekomen, worden teruggestuurd naar Turkije op kosten van de Europese Unie.
  • Voor elke Syriër die wordt teruggestuurd naar Turkije neemt de Europese Unie een andere Syriër uit Turkije op.
  • Het Schengensysteem moet weer volledig hersteld worden. Daarnaast moet er voor juni 2016 zicht komen op het vrij reizen van Turkse burgers naar de Europese Unie.
  • Voor het einde van maart moest het eerste geld van de in november 2015 toegekende 3 miljard euro vastgelegd worden op een aantal projecten. Bovendien moest voor deze tijd besloten worden of er extra geld van de Europese Unie zou worden vrijgemaakt voor de Refugee Facility for Syrians.
  • Er moest snel besloten worden of er nieuwe hoofdstukken in de gesprekken over de toetreding van Turkije worden geopend.
  • Turkije en de Europese Unie gaan samenwerken om de humanitaire situatie in Syrië te verbeteren en om zo een gebied te creëren waar Syrische burgers veilig kunnen leven.

2.

Voortgang vluchtelingendeal

Op 4 april 2016 werden migranten in Griekenland voor het eerst teruggestuurd naar Turkije. Er werden toen ruim 200 mensen teruggebracht naar Turkije. Sindsdien zijn er meerdere terugzendingen geweest. Op 12 april maakte de Commissie bekend dat het herplaatsen van vluchtelingen vanuit Italië en Griekenland naar andere EU-landen ver achter liep op de doelstellingen. Ook in mei 2016 waren pas net iets meer dan 1500 migranten uit de twee landen naar andere EU-lidstaten herplaatst.

De afspraken die de EU met Turkije heeft gemaakt stuiten ook op veel vragen en opmerkingen in het Europees Parlement. De veiligheid van Turkije en de mate van toegeeflijkheid van de EU zijn daarbij in het geding. Een grote meerderheid van EP-leden uitte zijn zorgen over het akkoord met Turkije. Ook diverse hulporganisaties leverden felle kritiek op de vluchtelingendeal. Zij stellen dat Turkije niet voldoende doet om de mensenrechten van vluchtelingen te beschermen.

De problemen met de 'relocatie' van vluchtelingen bleven in 2017 bestaan. Zo weigerden Polen, Hongarije en Tsjechië om vluchtelingen over te nemen van Turkije, Griekenland en Italië. Ook andere Europese landen, waaronder Nederland, hebben minder vluchtelingen overgenomen dan het afgesproken aantal. Desalniettemin stelde de verantwoordelijke eurocommissaris Avramopoulos dat de vluchtelingendeal werkte. Doordat er uiteindelijk minder vluchtelingen dan vooraf gedacht in aanmerking komen voor overplaatsing, hoeven landen niet vast te houden aan de vooraf vastgestelde, absolute getallen.

Vanaf oktober 2017 krijgen vluchtelingen in Turkije maandelijks geld op een elektronische betaalpas van de EU. Met dit geld steunt de EU vluchtelingenfamilies in opvangkampen. Zij kunnen vervolgens zelf beslissen of ze het geld aan voedsel, onderdak of onderwijs willen uitgeven. Voor het project is 348 miljoen euro vrijgemaakt.

Afschaffing visumplicht

Op 14 april 2016 dreigde de Turkse minister van EU-zaken Volkan Bozkir om een streep door het vluchtelingenakkoord te zetten als de EU niet snel de visumplicht voor de Turken zou afschaffen. Hoewel het de verwachting was dat dit in juni zou gebeuren, lukte dat niet. Eurocommissaris Dimitris Avramopoulos gaf in juni aan dat de afschaffing van de visumplicht nog niet doorgevoerd kan worden, omdat Turkije vooralsnog weigert de antiterreurwetgeving te wijzigen.

Om de visumplicht af te schaffen, moet Turkije voldoen aan 72 criteria. Die lijst is reeds in 2013 door de Europese Commissie vastgesteld. Met enige regelmaat publiceert de Commissie rapportages over de voortgang die Turkije maakt bij het voldoen aan die criteria. Momenteel voldoet Turkije niet aan de gestelde eisen.

3.

Meer informatie

Delen

Terug naar boven