r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Circulaire Economie

Recycle logo

De circulaire economie of kringloopeconomie biedt een nieuwe kijk op afvalverwerking. De circulaire economie is erop gericht producten aan het eind van hun levensduur te hergebruiken of netjes te recyclen, in plaats van ze weg te gooien. Zo wordt het milieu gespaard.

De Europese Unie wil de ontwikkeling van de circulaire economie ondersteunen. In augustus 2015 presenteerde de Europese Commissie een visie op de circulaire economie met daarin aanknopingspunten om stappen in die richting te zetten. Daarnaast brengt de Commissie adviezen en handboeken uit voor de lidstaten over hoe zij het circulaire model kunnen invoeren. Ook wil de Commissie samen met de Europese Investeringsbank en de lidstaten duurzame initiatieven helpen financieren.

De laatste Commissievoorstellen in het kader van circulaire economie hebben betrekking op plastic afval en watervervuiling. De Commissie wil het gebruik van wegwerpplastic aan banden leggen. Op 23 oktober 2018 nam het Europees Parlement met ruime meerderheid een voorstel aan om vanaf 2021 plastic te verbieden als er een alternatief voorhanden is. Ook stemde het Europees Parlement in met een voorstel om iedere Europese burger een veilige drinkwatervoorziening te garanderen. Beide voorstellen liggen nu bij de Raad.

Delen

Inhoud

1.

Wat is de circulaire economie?

In een lineaire economie wordt een product aan het einde van zijn levensduur simpelweg in de prullenbak gegooid, terwijl er vaak veel grondstoffen in zitten die nog prima kunnen worden gebruikt in een ander, nieuw product. De circulaire economie brengt daar verandering in. Het idee van de circulaire economie begint al bij het ontwerp. Een product word zo gemaakt dat alle onderdelen veilig kunnen worden afgebroken of hergebruikt.

Eén van de vaak genoemde economische modellen is dat bedrijven de gehele productcyclus eigenaar van de grondstoffen blijven. Product worden dan niet verkocht maar verhuurd aan de consument. Daardoor blijft de fabrikant eigenaar van het product en de grondstoffen. Daardoor blijft de fabrikant nauw betrokken bij het product en blijft hij innoveren.

Een minder ingrijpende maar effectieve maatregel is het uitbreiden van de recycling van producten. Producten die worden weggegooid worden dan vrijwel volledig hergebruikt als grondstof voor nieuwe producten. Afval wordt voor fabrikanten een grondstof en nieuwe grondstoffen hoeven nauwelijks meer gewonnen te worden.

2.

Kansen voor Europa en Nederland

De overgang naar een meer circulaire economie is geen belemmering voor verdere economische groei, maar kan zelfs kansen bieden aan Europa en Nederland. Economen becijferden in 2015 dat de circulaire economie in de Europese Unie voor een economische groei van 550 miljard euro kan zorgen en 2 miljoen nieuwe banen zou kunnen opleveren. Voor Nederland verwacht men zo'n 7,3 miljard euro groei en 80.000 banen extra. De Europese Commissie kwam op 2 december 2015 met een actieplan (COM(2015)614) voor de creatie van een Europese circulaire economie.

De uitgangspunten van dat plan waren minder vervuiling en minder verspilling. Daarnaast moeten bedrijven en consumenten zuiniger omgaan met grondstoffen, meer recyclen en minder weggooien. Verder wil de Europese Commissie dat in 2030 nog hooguit 10 procent van het afval op stortplaatsen belandt. Het streven is om voedselafval in 2050 te halveren.

De Europese Commissie wilde met dit pakket een signaal afgeven dat het alle mogelijke middelen gebruikt om de Europese economie te transformeren, nieuwe kansen voor het bedrijfsleven te creëren en het concurrentievermogen te versterken. De maatregelen richten zich niet alleen op het einde van de productlevenscyclus, maar op een verandering van de volledige levenscyclus.

3.

Concrete maatregelen

De belangrijkste maatregelen die de Europese Commissie sinds 2015 heeft gepresenteerd zijn:

  • financiële steun van meer dan 650 miljoen euro uit Horizon 2020 en 5,5 miljard uit de structuurfondsen
  • maatregelen om levensmiddelenafval te verminderen, waaronder een gemeenschappelijke meetmethode en een verbeterde datumaanduiding
  • ontwikkeling van kwaliteitsnormen voor secundaire grondstoffen
  • maatregelen om naast de energie-efficiëntie ook de repareerbaarheid, duurzaamheid en recyclebaarheid van producten te bevorderen
  • herziene meststoffenverordening
  • een strategie voor plastic in de circulaire economie
  • maatregelen voor het hergebruik van water

4.

Initiatieven 2015-2017

In 2017 publiceerde de Commissie verslag over de voortgang van de belangrijkste initiatieven uit het actieplan uit 2015. Tevens voegde de Commissie daar nog een aantal plannen aan toe. Zo wordt er samen met de Europese Investeringsbank een platform opgericht om investeringen in de duurzame economie te stimuleren. Daarnaast wil de Commissie dat er meer kennis komt over het verwerken en scheiden van afval. Ook moet het gebruik van gevaarlijke stoffen in producten (bijvoorbeeld bij elektronische apparatuur) worden teruggedrongen. Hiertoe is op 11 december 2017 een richtlijn in werking getreden.

5.

Initiatieven 2018

In januari 2018 werden maatregelen in het kader van het EU-actieplan voor een circulaire economie gepresenteerd. Deze zijn vooral gericht op ondersteuning van innovatie en toekomstig onderzoek op het gebied van afvalverwerking en de circulaire economie. Op verzoek van het Europees Parlement werden de doelstellingen op het gebied van afvalrecycling licht afgezwakt. Op 22 mei 2018 heeft de Raad ingestemd met de voorgestelde maatregelen. De doelstelling sinds juni 2018 is om in 2030 60 procent van huishoudelijk afval en 70 procent van verpakkingsmateriaal te recyclen.

Voor hergebruik van plastic, hout, ferrometalen, aluminium, glas en papier zijn bovendien ook afzonderlijke doelen gesteld.

In mei 2018 heeft de Europese Commissie voorstellen gepresenteerd om een einde te maken aan wegwerpplastic, omdat dit vaak eindigt als zwerfvuil. Momenteel bestaat 70 procent van het afval in Europese wateren uit wegwerpplastic. Om de milieuschade te verlagen, stelt de Commissie een verbod voor op plastic bij producten waarvoor duurzame alternatieven zijn. Denk bijvoorbeeld aan bestek, borden en rietjes. Ook moeten bedrijven worden verplicht om bij te dragen aan de kosten voor afvalverwerking en zwerfvuilbestrijding. Lidstaten moeten uiterlijk in 2025 90 procent van alle petflesjes inzamelen. Daartoe moet er ook betere informatievoorziening komen over hoe plastic het beste ingezameld kan worden.

Ook kwam de Commissie met een plan om iedereen in Europa toegang te geven tot schoon, veilig en betaalbaar kraanwater. Dit moet bereikt worden door onder andere het voorzien in fonteintjes op straat, en het aanscherpen van normen voor schadelijke stoffen. Horecabedrijven worden opgeroepen om gratis kraanwater te serveren.

Het Europees Parlement stemde op dinsdag 23 oktober 2018 in met het voorstel over het creëren van veilige drinkwatervoorziening voor alle Europese burgers.

In aansluiting op het bovenstaande lanceerde de Europese Commissie op 11 oktober 2018 een actieplan voor een circulaire bio-economie. Dit plan moet tegen 2030 een miljoen banen opleveren in Europa en ervoor zorgen dat Europa het voortouw neemt in het omzetten van afvalstoffen in hoogwaardige producten.

Voor- en nadelen

Een van de grotere voordelen van een Europese aanpak van de circulaire economie is de verbetering van het milieu. Door in te zetten op het hergebruiken van grondstoffen hoeven er minder nieuwe grondstoffen gebruikt te worden en blijft er minder afval over. Een consequentie van de mindere behoefte aan grondstoffen is, dat deze minder snel schaars worden waardoor ze minder duur worden. Door het hergebruik van grondstoffen worden die beter benut. Ook raken bedrijven nauw betrokken bij het product, waar de klant van zal profiteren.

Er kleven ook nadelen aan een Europese aanpak van de circulaire economie. Zo kost het veel geld om een circulaire economie op te zetten. Daardoor zullen, zeker in het begin, de prijzen stijgen. Bovendien zou een Europese aanpak leiden tot ongelijkheden. De West-Europese landen zijn immers al veel verder met het opzetten van een circulaire economie dan de landen in Midden- en Oost-Europa.

6.

Meer over

Delen

Terug naar boven