r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Europese Kapitaalmarktunie

Valdis Dombrovskis, als vice-president van de Europese Commissie belast met onder meer de kapitaalmarktunie
Bron: The Council of the European Union

De kapitaalmarktunie moet het voor spaarders en beleggers makkelijker maken om in bedrijven buiten hun eigen land te investeren. De barrières voor internationale investeringen moeten verdwijnen. Zo kunnen kleine en middelgrote bedrijven gemakkelijker aan kapitaal komen buiten de banken om. Dit plan van de Commissie-Juncker moet op die manier extra investeringen in de economie mogelijk maken, om zo de economische groei te stimuleren.

Vanwege de vele verschillende nationale regels en de complexiteit van de financiële producten is het uitwerken van de kapitaalmarktunie geen gemakkelijke opgave. Het totaal aan maatregelen en actieprogramma's zal naar verwachting pas op langere termijn definitief worden ingevoerd. In 2015 startte de Europese Commissie startte met een inventarisatie van obstakels en mogelijke acties. Hierop is een actieplan gepresenteerd

De ambitie van de Commissie was om de kapitaalmarktunie nog voor de Parlementsverkiezingen van 2019 te voltooien, maar dit is niet gelukt. Over een groot deel van de plannen is inmiddels wel een akkoord bereikt, maar het grootste deel moet nog worden geïmplementeerd. In 2019 zijn drie maatregelen in werking getreden.

Inhoud

1.

Wat houdt de kapitaalmarktunie in?

Met de Europese Akte van 1986 kwam er formeel vrij verkeer van kapitaal in Europa. Bedrijven kunnen hierdoor via de aandelenbeurs of via banken aan investeringen komen. In de praktijk is echter gebleken dat vooral kleine en middelgrote bedrijven nog allerlei belemmeringen ondervonden. De Europese Commissie wil deze belemmeringen wegnemen.

De kapitaalmarktunie moet het voor beleggers en spaarders makkelijker maken om in het buitenland te investeren. Op dit moment is ongeveer 80 procent van het kapitaal van Europese bedrijven afkomstig van de bancaire sector. Vooral in tijden van lage economische groei of crisis kan dat volgens de Europese Commissie tot problemen leiden. Door een gebrek aan investeringsmogelijkheden houden spaarders hun geld op de bank. De banken lenen op hun beurt weinig uit, omdat de risico's zijn toegenomen. Het geld op de bank ‘bevriest’ dan, terwijl juist investeringen economische groei kunnen aanwakkeren.

Bij een kapitaalmarktunie moet het dus makkelijker worden om buiten banken om te investeren in het buitenland. Minder afhankelijkheid van banken zorgt er ook voor dat bij een bankencrisis kredietverlening niet meteen stilvalt, zoals in 2009 en 2010 het geval was.

Om in de Europese Unie een kapitaalmarktunie te realiseren moeten de lidstaten hun nationale afspraken over investeringen omzetten in gezamenlijke regels. Omdat de EU-lidstaten allemaal hun eigen regels hanteren, liggen de kosten van grensoverschrijdende effectentransacties in Europa bijvoorbeeld tien keer hoger dan in de Verenigde Staten. Standaardisering zorgt er ook voor dat investeerders financiële producten gemakkelijker met elkaar kunnen vergelijken.

Struikelblokken

De voornaamste knelpunten die een open kapitaalmarkt tegenhouden zijn:

  • een teveel aan verschillende regels binnen de EU
  • de complexiteit van financiële producten
  • onvolledig toezicht op de verhandeling van effecten.

Met een reeks aan voorstellen wil de Commissie deze knelpunten aanpakken.

2.

Actieplan 2018

Na het actieplan van 2015 en na aanvullende voorstellen in 2016, presenteerde de Europese Commissie in 2018 een nieuw actieplan. De nadruk hierin ligt meer op duurzame financiering en de integratie van nieuwe technologieën in de digitale interne markt. De Commissie heeft een aantal verbeteringen voorgesteld om duurzame financiering te bevorderen:

  • het vaststellen van een EU-classificatiesysteem om duurzame investeringen te identificeren
  • de invoering van EU-labels voor groene financiële producten
  • de plicht van vermogensbeheerders en institutionele beleggers om rekening te houden met duurzaamheid
  • onderzoeken of duurzaamheid kan worden toegevoegd aan eisen voor banken en verzekeraars
  • betere klimaatgerelateerde financiële informatie in bedrijfsrapportages voorschrijven

Naast duurzaamheid probeert de Commissie ook financiële technologieën en crowdfunding verantwoord te integreren in de kapitaalmarktunie. Zo wil de Commissie onder andere de cyberbeveiliging verbeteren, een laboratorium opstellen voor de ontwikkeling van nieuwe financiële technologieën en concrete afspraken voor crowdfunding opstellen. Op die manier moet de kapitaalmarktunie er niet alleen voor zorgen dat het makkelijker wordt om over de grens te investeren, maar ook dat het makkelijker wordt om verantwoord te investeren en de risico's goed in te schatten.

Mijlpalen actieplan 2015

Concreet heeft het actieplan van 2015 opgeleverd dat het bundelen en doorverkopen van gestapelde leningen (securisatie) makkelijker is geworden. Dit zou 100 tot 150 miljard euro aan beschikbaar kapitaal extra kunnen opleveren. Europese regels hiervoor zijn per januari 2019 in werking getreden.

Ook de regels voor prospectussen zijn eenvoudiger geworden. Een prospectus is een document waarin de voorwaarden voor handel in obligaties en aandelen worden vermeld. Deze regels zijn per juli 2019 gelijk getrokken binnen de EU.

3.

Besluitvorming

In 2019 bereikten Raad en Europees Parlement een akkoord over de volgende maatregelen betreffende de kapitaalmarktunie uit het actieplan van 2018:

  • regels die het makkelijker moeten maken voor financiële instellingen om fondsen aan Europese investeerders te verkopen.
  • het versterken van toezicht op, en scherpere financiële eisen aan, investeringsmaatschappijen
  • harmonisatie van de regels voor gedekte obligaties (obligaties waar een specifiek onderpand voor is).
  • regels om pensioenproducten en beleggingsfondsen in andere EU-landen toegankelijker te maken voor investeringen.

Over een groot deel van de reeks Commissievoorstellen uit het actieplan van 2018 is inmiddels een politiek akkoord bereikt. Zowel de Raad als het Europees Parlement hebben daar voor gestemd, terug te lezen in onderstaande nieuwsberichten.

In de week van 25 november worden de teksten van de wetgevingshervormingen ondertekend en daarna bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie. Hiermee probeert de Commissie-Juncker de voorbereiding van een groot gedeelte van de kapitaalmarktunie af te ronden voor zij haar taken overdraagt aan de nieuwe Commissie.

4.

Nederland en de kapitaalmarktunie

Het kabinet-Rutte II schaarde zich in 2015 achter de grote lijnen van de plannen voor een Europese kapitaalmarktunie. Het kabinet stelde dat er meer diversiteit moest komen in de financieringsmogelijkheden, met name voor starters, en daarom moesten de barrières voor Europese investeerders verdwijnen. Daarnaast benadrukte de toenmalige regering het belang om het vertrouwen van beleggers in de financiële sector te herstellen.

Rutte II wilde zich inzetten om Nederlandse kredietunies uit te zonderen van de Europese richtlijnen voor kapitaalvereisten. Daardoor zouden deze samenwerkingsverbanden tussen bedrijven zich niet hoeven te houden aan het verscherpte Europese toezicht op de financiële sector. Kredietunies richten zich immers specifiek op de financiering van het mkb. Een aantal andere lidstaten willen nationale kredietunies ook uitzonderen.

kabinet-Rutte III heeft deze lijn doorgezet. Samen met zijn Duitse en Franse collega's maakte Minister van Financiën Wopke Hoekstra zich namens Nederland in juni 2019 nogmaals sterk voor de kapitaalmarktunie.

5.

Verschil bankenunie en kapitaalmarktunie

De bankenunie richt zich op het kapitaalverkeer tussen banken in de eurozone en ziet toe op de instroom van ‘bovenaf’. De kapitaalmarktunie richt zich sterker op de onderkant: hoe kunnen Nederlandse investeerders hun spaargeld net zo gemakkelijk in bedrijven in andere EU-lidstaten investeren? Bovendien blijft de kapitaalmarktunie niet beperkt tot de eurozone, maar moeten alle 28 EU-lidstaten er onderdeel van worden.

6.

Meer informatie

Terug naar boven