r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

CETA: Handelsverdrag EU-Canada

Vlaggen van de bij CETA betrokken partijen

Het Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA-verdrag) tussen de Europese Unie en Canada betekent het afschaffen van de heffingen op de handel in goederen en diensten en bevat ook maatregelen die investeringen stimuleren en beschermen. Het openstellen van elkaars markten zou miljarden aan economische groei moeten opleveren.

Het CETA-verdrag trad 21 september 2017 voorlopig in werking, met uitzondering van de handel in financiële diensten en de bepalingen over investeerderbescherming. Die zullen pas in werking treden als alle lidstaten goedkeuring van CETA hebben afgerond.

Het verdrag kent voor- en nadelen. Enerzijds zal het leiden tot een groei van de economie en werkgelegenheid. Anderzijds geeft het bedrijven de mogelijkheid om regeringen aan te klagen als overheidsbeslissingen hun investeringen ondermijnen. Hierdoor zouden bestaande afspraken over bijvoorbeeld het milieubeleid in gevaar kunnen komen, omdat men bang is dat bedrijven gaan klagen dat strenge milieu-eisen tot 'oneerlijke' concurrentie zou leiden.

Delen

Inhoud

1.

Van hoofdlijnen CETA tot akkoord

In oktober 2013 bereikten de EU en Canada een akkoord over de hoofdlijnen voor een handelsverdrag. De onderhandelingen over het handelsakkoord tussen de Europese Unie en Canada begonnen in 2009 onder leiding van Karel de Gucht, de toenmalige eurocommissaris voor handel.

Het akkoord is in september 2014 formeel vastgesteld. Eind februari 2016 werden de Europese Commissie en de Canadese regering het eens over een nieuwe regeling voor het beschermen van investeringen en het beslechten van geschillen. De Europese Commissie legde CETA in juli 2016 voor aan de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement, die er zich voor het einde van 2016 over moet uitspreken. Het handelsakkoord moet vervolgens nog geratificeerd worden door de nationale parlementen.

Het was de bedoeling dat de Raad van de Europese Unie op 18 oktober 2016 zou stemmen over CETA. Door bezwaren van Wallonië (België) werd goedkeuring van het CETA-verdrag uitgesteld. Op 27 oktober gingen de Walen alsnog akkoord met het handelsverdrag, waarna op 30 oktober 2016 alsnog ondertekening volgde.

Het Europees Parlement heeft op 15 februari 2017 ingestemd met het vrijhandelsverdrag CETA. Europese leiders en de Canadese premier Justin Trudeau hebben in de marge van de G20 van juli 2017 afgesproken dat het handelsakkoord op 21 september 2017 in werking treedt. Het gaat om voorlopige toepassing van de bepalingen in het akkoord, in afwachting van formele ratificatie door alle lid- en deelstaten en de EU zelf.

2.

Inhoud van CETA

Canada is voor de Europese Unie een belangrijke handelspartner en bovendien een belangrijke bestemming voor veel Europese investeringen. Het CETA-verdrag betekent een liberalisering van de handel in goederen en diensten, wat inhoudt dat er een einde zal komen aan het betalen van douanerechten bij de handel tussen de EU en Canada. Een uitzondering hierop zijn enkele, zeer gevoelige, landbouwproducten.

Het CETA-verdrag bevat ook maatregelen die investeringen stimuleren en beschermen. De bestaande barrières die het lastiger maken voor investeerders om de Canadese markt op te gaan, worden opgeheven. Bovendien wordt het systeem dat moet voorkomen dat buitenlandse investeerders gediscrimineerd of ongelijk behandeld worden door overheden, hervormd en verbeterd.

De EU krijgt met CETA bovendien toegang tot de Canadese markt voor overheidsopdrachten. Doordat Canada en de Verenigde Staten hun markten al hebben opengesteld aan elkaar, geeft het handelsakkoord tussen de EU en Canada de Europese bedrijven de kans om te concurreren met Amerikaanse bedrijven op de Canadese markt.

Op het gebied van technische regelgeving zullen de EU en Canada nauwer samenwerken en transparanter zijn, waardoor de kosten voor het aanpassen van de eigen producten aan de regelgeving van de ander, verlaagd worden. Daarnaast worden de intellectuele eigendomsrechten beter beschermd. Diploma's zullen in de toekomst wederzijds erkend worden. Het handelsakkoord beoogd verder de bestaande democratische rechten, consumentenrechten en milieunormen te beschermen.

Het handelsverdrag met Canada wordt vaak beschouwd als een blauwdruk voor het vrijhandelsverdrag tussen de EU en de Verenigde Staten (TTIP), waarover de onderhandelingen nog gaande zijn.

3.

Voor- en tegenstanders van CETA

Volgens voorstanders van het handelsverdrag zal CETA leiden tot een groei in de economie en werkgelegenheid. De handel tussen de EU en Canada zou stijgen met €25 miljard per jaar. De handel tussen beide partijen zal ook nog eens verder intensiveren. Volgens de Europese Commissie zal het handelsakkoord in totaal tot een jaarlijkse groei van wel €11,6 miljard in het Europese BBP kunnen leiden. Volgens minister Ploumen kan CETA voor Nederland jaarlijks tussen €600 miljoen en €1,2 miljard opbrengen.

Het akkoord beslaat zowel de handel in goederen als de handel in diensten. De Commissie stelt dat er ook goede afspraken zijn gemaakt over de bescherming van sociale rechten en dat er niet wordt gemorreld aan milieu-eisen.

CETA kan echter rekenen op kritiek. Volgens boerenorganisaties heeft het akkoord negatieve gevolgen voor de Europese varkens- en rundvleesexport. Daarnaast is er veel kritiek op het mechanisme dat buitenlandse investeringen moet beschermen. Volgens dit mechanisme kunnen bedrijven regeringen aanklagen als overheidsbeslissingen hun investeringen ondermijnen.

Critici zeggen dat bedrijven zo in staat zijn om wetgeving die door de overheid is ingesteld, te blokkeren. Dit zou in het nadeel werken voor bestaande afspraken over het milieubeleid. De strenge eisen aan het gebruik van bestrijdingsmiddelen, hormonen en GMO's in het voedsel, zouden door CETA (en TTIP) ondermijnd kunnen worden door het indienen schadeclaims vanuit bedrijven die zich benadeeld voelen.

Onder de EU-lidstaten was er vooral kritiek vanuit Duitsland op het mechanisme om investering te beschermen. Echter, de Duitse minister voor handel gaf uiteindelijk aan toch bereid te zijn het systeem te accepteren als de andere Europese landen het hiermee eens waren.

Desondanks blijft er veel onzekerheid over CETA, vooral nadat het Europees Parlement in november 2014 een motie van de Nederlandse Europarlementariër Sophie In 't Veld aannam en het verdrag aan het Europese Hof van Justitie voorlegde. In het verdrag staan namelijk regels over het uitwisselen van passagiersgegevens tussen de EU en Canada.

Het Parlement wil eerst weten of hier wel een reden voor is. Daarnaast bestaan er twijfels of het voorstel van de bescherming van investeringen wel in lijn is met de Europese wetgeving, omdat er bijzondere rechten voor buitenlandse investeerders in CETA zijn opgenomen. Naar verwachting zal er een voorlopige inwerkingtreding van het CETA-verdrag met Canada plaatsvinden vóórdat de uitspraak van het Europese Hof van Justitie wordt gepubliceerd.

Ook sommige burgers hebben kritiek op het CETA-verdrag. Op 7 oktober 2015 nam minister Ploumen een petitie tegen CETA in ontvangst met meer dan 110.000 handtekeningen van Nederlanders. De actie van het Europese burgerinitiatief Stop TTIP & CETA haalde in de hele EU meer dan 3,2 miljoen handtekeningen op. In september 2016 waren er in verschillende Duitse steden massale protesten tegen de handelsverdragen TTIP en CETA. De actievoerders vrezen dat de verdragen bestaande milieuafspraken uithollen.

Goedkeuring CETA

Begin juli 2016 besloot de Commissie dat goedkeuring van het CETA-verdrag via de uitgebreide procedure zal verlopen. Dat betekent dat het verdrag door het Europees Parlement en iedere lidstaat afzonderlijk goedgekeurd moet worden. In Nederland en de meeste lidstaten zullen de parlementen dan over goedkeuring moeten stemmen.

Dit is opmerkelijk omdat het CETA-verdrag volgens de Commissie juridisch gezien een handelsverdrag is. Goedkeuring voor handelsverdragen wordt verleend door het Europees Parlement en de Raad van Ministers. Veel lidstaten waren daar niet gelukkig mee. CETA ligt politiek gevoelig. Bovendien beargumenteren veel lidstaten dat CETA wel degelijk meer is dan een handelsverdrag alleen.

Het was de bedoeling dat de Raad van de Europese Unie op 18 oktober 2016 zou stemmen over CETA. Door weerstand vanuit Wallonië in België was dat echter uitgesteld. België heeft op 27 oktober het handelsverdrag alsnog goedgekeurd. Onder druk van Wallonië is aan het CETA-verdrag een tekst toegevoegd waarin onder meer staat dat staten hun beleidsvrijheid behouden en op ieder moment zelf mogen bepalen welke diensten in publieke handen moeten zijn (bijvoorbeeld drinkwatervoorziening of het openbaar vervoer). Ook wordt bekeken hoe de hoofdstukken over duurzaamheid en arbeidsrechten kunnen worden versterkt.

Nu Wallonië zijn verzet heeft opgegeven, moet het Europees Parlement nog over CETA stemmen. Ten slotte moet CETA nog geratificeerd worden door de nationale parlementen.

De Tweede Kamer gaf goedkeuring aan het CETA-verdrag op 11 oktober 2016.

4.

Samenwerking met Canada op andere gebieden

De Europese Unie en Canada hebben ook afgesproken om meer te gaan samenwerken op het gebied van internationale vrede en veiligheid en andere wereldwijde onderwerpen die beide partijen aangaan, bijvoorbeeld de strijd tegen terrorisme. Deze afspraken staan in het Strategic Partnership Agreement (SPA).

In het kader van deze overeenkomst zijn er afspraken gemaakt over een versterking van de samenwerking op het gebied van buitenlands beleid, energie, onderzoek, innovatie en andere onderwerpen die het welzijn van mensen direct beïnvloeden. Daarnaast willen beide partijen zo snel mogelijk het visumvrij reizen tussen de Europese Unie en Canada realiseren. Met de Strategic Partnerschip Agreement worden de goede politieke en economische banden tussen de Europese Unie en Canada benadrukt.

De onderhandelingen over deze overeenkomst zijn begonnen in september 2011 en de uitkomst werd in september 2014 officieel bekendgemaakt. Ook de Strategic Partnership Agreement moet nog worden goedgekeurd, ondertekend en geratificeerd.

5.

Meer informatie

Delen

Terug naar boven