r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Relatie EU-Zwitserland

Zwitserse en Europese vlag met op achtergrond de Zwitserse Alpen

Zwitserland onderhoudt een unieke relatie met de Europese Unie. Het land wordt vrijwel geheel omsloten door EU-lidstaten, maar maakt zelf geen deel uit van de EU. Toch is Zwitserland al decennia op de een of andere manier betrokken bij de EU, of de voorgangers daarvan. De betrekkingen zijn geregeld in circa 120 akkoorden en gaan vooral over handel.

Zwitserland en de EU onderhandelen sinds 2014 over een nieuw raamakkoord dat de andere akkoorden moet gaan vervangen. De implementatie hiervan lijkt echter te mislukken, omdat Zwitserland sinds de presentatie ervan eind 2018 nieuwe aanpassingen wil doen aan het akkoord.

1.

Inzet Europese Unie

De EU en de Zwitserland werken al geruime tijd samen. Ze hebben veel gemeenschappelijke waarden en doelen en hebben een gezamenlijke historie. De EU zet de betrekkingen met het land daarom graag voort. Zwitserland neemt deel aan onderdelen van de interne markt, is aangesloten bij het Schengen-verdrag, heeft het Dublinakkoord ondertekend en neemt deel aan onderzoeksprogramma's van de EU.

Op dit moment zijn er tientallen verdragen tussen de EU en Zwitserland die allerlei samenwerkingsverbanden regelen. Om dit pakket aan akkoorden te vereenvoudigen, heeft de EU de afgelopen jaren aangestuurd op een nieuw overkoepelend verdrag. Eind 2018 kwamen de onderhandelaars van zowel de EU als Zwitserland tot een akkoord over dit nieuwe verdrag. De Zwitserse regering heeft het akkoord echter nog niet bekrachtigd en vraagt om heronderhandelingen. Gevolgen hiervan zijn dat sinds 1 juli 2019 de EU de Zwitserse aandelenbeurs niet langer als gelijkwaardig erkent.

Mocht het akkoord ook na Zwitserse verkiezingen niet getekend worden dan zal het huidige systeem van losse akkoorden blijven bestaan. Dit betekent dat met regelmaat akkoorden moeten worden herzien omdat ze aflopen. Dit levert politiek veel getouwtrek op.

2.

Politieke geschillen

Beide partijen willen graag een betere toegang van Zwitserland tot de Europese interne markt. Daarom hebben ze ook toegewerkt naar het raamakkoord dat eind 2018 werd gepresenteerd. Deze toegang zou economisch voordelen hebben voor Zwitserland. In ruil hiervoor verwacht de EU onder andere dat de regels voor internationale arbeiders worden versoepeld. In Zwitserland is men echter bang dat de Zwitserse lonen hierdoor onder druk komen te staan.

In Zwitserland vinden eind oktober verkiezingen plaats. De deal met Europa lijkt een belangrijk thema te worden in de verkiezingscampagnes. Mocht een nieuwe regering het wel eens zijn met de deal, dan zal er alsnog een referendum moeten worden uitgeschreven onder de bevolking.

3.

Geschiedenis van de betrekkingen

Het eerste verdrag tussen Zwitserland en de Europese Unie dateert uit 1972. In dat jaar sloot de Europese Economische Gemeenschap (EEG) een verdrag met Zwitserland dat in het teken stond van het harmoniseren van de onderlinge economische betrekkingen.

In 1992 stemde Zwitserland in een referendum tegen toetreding tot de Europese Economische Ruimte (EER). De positie van Zwitserland ten opzichte van de EU werd hierdoor extra bijzonder. Deze verkiezingsuitslag had tot gevolg dat de EU en Zwitserland begonnen met onderhandelingen. Deze leidden uiteindelijk tot de komst van twee verdragen. Het eerste werd gesloten in 1999: het regelt het vrij verkeer van personen, goederen en transport tussen de EU en Zwitserland. Dit verdrag vormt de basis voor een soort interne markt tussen beide gebieden. Vijf jaar later, in 2004, kwam de tweede bilaterale overeenkomst tot stand. Deze overeenkomst verdiepte de relatie tussen de EU en Zwitserland. Onderdeel van dit verdrag is bijvoorbeeld dat Zwitserland toe zou treden tot het Schengengebied. Daarnaast is Zwitserland lid geworden van het Europees Milieuagentschap en neemt het land deel aan EU-onderwijsprogramma’s.

In een volksraadpleging in februari 2014 stemden de Zwitsers met krappe meerderheid voor de invoering van een immigratiequotum. De immigratiebeperking zou vooral EU-burgers betreffen. Daarop diende de Zwitserse regering op 11 februari 2015 een wetsvoorstel in om de immigratie uit de EU-landen te beperken. De regering wil per lidstaat vaststellen hoeveel mensen welkom zijn. Om verdere ruzie met de EU te voorkomen, heeft het parlement in Bern op vrijdag 16 december 2016 een wet aangenomen die geen maxima voor immigranten vastlegt, maar die Zwitserse werkgevers verplicht om eerst te proberen om Zwitserse werklozen aan te nemen in plaats van buitenlanders. Zwitserland stelde in juni 2015 een speciale gezant aan die dit soort zaken met de EU zal bespreken.

Op 27 oktober 2015 heeft het Europees Parlement ingestemd met een deal met Zwitserland, waardoor het moeilijker moet worden voor Europese burgers om geld voor de fiscus te verbergen door middel van Zwitserse bankrekeningen. De deal moet onder andere mogelijk maken dat er een automatische uitwisseling van bankgegevens tussen Zwitserland en de Europese Unie plaatsvindt.

4.

Meer informatie

Terug naar boven