r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Begrotingstekort en staatsschuld Frankrijk

frankrijk
Bron: © Liesbeth Weijs

Het begrotingstekort van Frankrijk lijkt in 2019 uit te komen op 3,2 procent, in plaats van de eerder geraamde 2,8 procent. Dat is het gevolg van de toezeggingen van Macron aan protesterende 'gele hesjes'. Daarmee komen de Fransen met hun tekort boven de Europese norm van drie procent uit. De Franse staatsschuld is met 101 procent van het bbp ruimschoots hoger dan de 60 procent bbp die volgens Europese afspraken is toegestaan.

Omdat de toezeggingen nog niet zijn verwerkt in de officiële begrotingsplannen heeft de Commissie formeel nog niet gereageerd. Echter, de Europese Commissie heeft laten doorschemeren dat ze het hogere tekort voor één jaar zou toestaan, mits de Franse regering werk maakt van alle hervormingsplannen.

Het is niet de eerste keer dat Frankrijk de regels overtreedt. De eurocrisis trof ook Frankrijk hard. Frankrijk voldeed niet aan de begrotingsafspraken. Pas in 2017 wist de Franse regering het tekort onder de drie procent te brengen. Daarmee ontliep Frankrijk de strafprocedure voor begrotingszondaars, die de Commissie na eerdere aanmaningen dreigde in te stellen.

1.

De actuele situatie

De Franse begroting zou in 2019 ook vóór de toezeggingen van Macron het maximaal toegestane begrotingstekort naderen, en de staatsschuld zou verder toenemen. Als het tekort nu uitkomt op 3,2 procent van het bbp, dan mag de Commissie in principe de procedure bij buitensporige tekorten volgen. Die procedure kan leiden tot een fikse miljardenboete. Zover is het nog lang niet.

Frankrijk moet eerst een aangepaste begroting indienen bij de Commissie voordat de Commissie verdere stappen kan nemen. Als de Commissie besluit geen strafprocedure in te zetten betekent dat niet dat Frankrijk helemaal vrijuit gaat. Omdat het tekort hoe dan ook aan de hoge kant is, staat het land onder verscherpte controle van de Commissie. Frankrijk zal met goede plannen moeten komen om het tekort en de staatsschuld terug te dringen. De Commissie komt zelf ook met aanbevelingen. Mocht Frankrijk die niet overnemen, dan moet de Franse regering wel uitleggen waarom ze dat niet doet en aantonen dat haar plannen minstens even goed werken om de economische groei te stimuleren, meer banen te creëren en de overheidsfinanciën snel weer gezonder te maken.

De Franse president Macron heeft een aantal hervormingen van de arbeidsmarkt en sociale zekerheid op het oog die op instemming van de Commissie kunnen rekenen. Die moeten in de woorden van eurocommissaris Oettinger wel snel worden doorgevoerd wil Frankrijk volgend jaar niet alsnog de strafprocedure in gaan. Macron staat echter in eigen land onder druk geen harde hervormingen door te voeren - de 'gele hesjes' voerden in november en december 2018 fel actie tegen een heffing op brandstof, en eisten meer geld voor de minima.

De lidstaten die elkaar bij de les moeten houden bij het toezicht op de nationale begrotingen hebben zich vooralsnog terughoudend opgesteld. Alleen Italië was bij monde van Lega Nord leider Salvini kritisch. Dat land werd zelf hard aangepakt omdat het dreigde de norm te overschrijden, en zag Frankrijk de dans ontspringen.

2.

De eurocrisis en een lange nasleep

Crisis

De Franse economie leek in het eerste deel van de eurocrisis behoorlijk weerbaar. In 2009 schoot het tekort omhoog omdat er tientallen miljarden moesten worden uitgetrokken voor het redden van de banken, maar dat leek tijdelijk. Eind 2012 werd duidelijk dat ook Frankrijk niet bestand was tegen de crisis. De regering werd in november van dat jaar door het IMF gevraagd om met een drastisch hervormingsplan te komen om het begrotingstekort en de staatsschuld in te dammen.

De begrotingstekorten daalden iets, van 4,8 procent in 2012 naar 3,4 procent in 2015, maar dat was nog steeds te hoog. De staatsschuld groeide door naar 96,5 procent van het bbp in 2015.

Eind 2014 dreigde de Europese Commissie Frankrijk op het strafbankje te plaatsen als het land haar begroting voor 2015 niet op orde had. Dit nadat Frankrijk al herhaaldelijk verzocht was om het begrotingstekort terug te dringen. Daar werd van afgezien maar het toezicht werd verder geïntensiveerd.

Structurele problemen

Een combinatie van verschillende factoren zorgde voor een zwak presterende Franse economie. Door de hoge loonkosten en het verlies aan concurrentiekracht was de Franse export, in vergelijking met andere landen, laag. Er werd weinig geld geïnvesteerd in onderzoek en innovatie. Dit alles belemmerde de economische groei. Daarnaast kampte Frankrijk met een hoog werkloosheidspercentage. Tussen 2010 en 2016 schommelde dat percentage rond de 10 procent.

Naar de drie procent

De cijfers van het Europees semester 2016 bevestigden de moeilijke economische situatie voor Frankrijk. Hoewel de Franse economie geleidelijk herstelde, bleef de groei onder het gemiddelde van de eurozone. Economisch herstel kon, zo stelde de Europese Commissie, alleen plaatsvinden als het concurrentievermogen en het vertrouwen in het bedrijfsleven werden verbeterd. Ondanks maatregelen om de economie te versterken groeide deze in 2017 slechts 1 procent.

De Commissie dreigde alsnog de strafprocedure in te zetten. In het Europees Semester 2017 werd becijferd dat het Franse begrotingstekort in het jaar 2017 terug zou lopen tot precies 3 procent, met gerede kans dat het hoger uit zou vallen. Frankrijk kreeg tot eind 2017 uitstel om de eisen alsnog te halen. Het lukte Frankrijk het tekort onder de 3 procent te krijgen, en ook de nieuwe begroting leek te voldoen. In juni 2018 werd de strafprocedure gestopt.

3.

Eerdere overschrijdingen van de norm

Tussen 2002 en 2005 voldeed Frankrijk ook al niet aan de Europese begrotingsnormen met een te hoog begrotingstekort en een staatsschuld net hoger dan de 60 procent van het bbp die was toegestaan. De Commissie wilde al in 2003 sancties opleggen. Frankrijk wist dat samen met andere landen - waaronder Duitsland - te voorkomen. De Commissie daagde Frankrijk daarop voor het Europees Hof van Justitie. De Commissie won die zaak, maar legde uiteindelijk toch geen boete op.

In 2004 en 2005 deed de Commissie wel dringende aanbevelingen waarin Frankrijk gemaand werd te hervormen, maar ze ondernam geen pogingen om boetes op te leggen.

4.

Economische indicatoren

Indicator

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

Begrotingstekort/-overschot overheid

-3,2%

-2,3%

-2,5%

-3,2%

-7,2%

-6,8%

-5,1%

-4,8%

-4,1%

-3,9%

-3,6%

-3,4%

-2,7%

Hoogte staatsschuld als % van bbp

67,1%

64,4%

64,3%

68,0%

78,9%

81,6%

85,2%

89,6%

92,4%

95,0%

95,8%

96,5%

98,5%

Gemiddelde werkloosheid

8,9%

8,8%

8,0%

7,4%

9,1%

9,3%

9,2%

9,8%

10,3%

10,3%

10,4%

10,1%

9,4%

Bron: Eurostat

5.

Meer informatie

Terug naar boven