r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Horizon 2020

Logo Horizon 2020

Het achtste kaderprogramma voor onderzoek (KP8), dat loopt van 2014-2020, heeft als doel het Europese beleid op het gebied van onderzoek en innovatie beter af te stemmen op de economische en sociale ambities van de Europese Unie zoals geformuleerd in de EU 2020-strategie. Omdat KP8 de EU 2020-doelstelling van de 'Innovatie-Unie' dient te verwezenlijken, is besloten om het achtste kaderprogramma voor onderzoek te hernoemen tot 'Horizon 2020'.

Horizon 2020 kan in de meerjarenbegroting voor 2014-2020 rekenen op een budget van 70 miljard euro tegen constante prijzen. Omdat in de afzonderlijke jaarbegrotingen voor die periode rekening zal worden gehouden met inflatie, zal het uiteindelijke budget vermoedelijk tegen de 80 miljard lopen. Dat betekent een behoorlijke stijging ten opzichte van het zevende kaderprogramma (2007-2013), waarvoor 53 miljard euro is uitgetrokken (tegen constante prijzen). De Raad stemde op 3 december 2013 in met Horizon 2020. Op 5 april 2017 heeft het Europees Parlement ermee ingestemd om 200 miljoen euro extra vrij te maken voor Horizon 2020. De Raad moet zich daar nog over uitspreken.

Delen

Inhoud

1.

In vogelvlucht

Horizon 2020 omvat een zeer groot aantal subsidieprogramma's, te verdelen in drie grote overkoepelende programma's: Wetenschap op topniveau, Industrieel leiderschap en Maatschappelijke uitdagingen. Hieronder volgt een kort overzicht.

  • 1. 
    Wetenschap op topniveau

Europa heeft een wetenschappelijk potentieel dat gelijk is aan de VS, maar nog lang niet hetzelfde rendement. Het programma 'Wetenschap op topniveau' moet hier verandering in brengen. Van het complete Horizon 2020-budget gaat meer dan 30 procent naar de projecten en subsidies in dit programma. Hieronder een kort overzicht van de vier belangrijkste projecten.

  • 1. 
    De Europese Onderzoeksraad (ERC) stelt geld beschikbaar voor toponderzoek in Europa. Naar verwachting zal het budget van de ERC uitkomen op ongeveer €11 miljard.
  • 2. 
    Het fonds voor Toekomstige en Opkomende Technologieën (FET) biedt talentvolle wetenschappers een kans om zeer risicovol, maar potentieel zeer nuttig, onderzoek naar nieuwe technologieën en onderzoeksmethodes te verrichten. Het beschikbare budget is ongeveer 2,5 miljard euro.
  • 3. 
    Door middel van beurzen moet opkomend wetenschapstalent een kans krijgen baanbrekend onderzoek te verrichten. Onder andere de Marie Skłodowska-Curie-acties zijn hier een middel voor. De Commissie heeft een budget van €6,1 miljard voor dit fonds beschikbaar gesteld.
  • 4. 
    De Europese onderzoeksinfrastructuur wordt versterkt. Hiervoor zal een budget van ongeveer €2,2 miljard beschikbaar zijn.
  • 2. 
    Industrieel leiderschap

Dit programma draait om investeringen op het gebied van de ontwikkeling van nieuwe technologieën, betere toegang tot kapitaal voor ondernemers en ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf. Daarnaast is er speciale aandacht voor een totstandbrenging van de digitale agenda. In totaal wordt voor dit programma ongeveer €15 miljard beschikbaar gemaakt.

  • 3. 
    Maatschappelijke uitdagingen

Dit onderdeel richt zich op zaken als klimaatverandering, duurzaam transport en mobiliteit, duurzame energie, voedselzekerheid en vergrijzing van de Europese bevolking. Daarnaast komt er een programma voor onderzoek en opleiding van Euratom, om het Europese kernenergiebeleid te harmoniseren.

2.

Gezamenlijke technologie-initiatieven

Om de onderzoeksagenda van de Europese Unie beter af te stemmen op de wensen van het bedrijfsleven, kan de industrie het initiatief nemen voor een gezamenlijk technologie-initiatief (Joint Technology Initiative), een samenwerkingsverband van publieke en private partijen die samen een onderzoeksprogramma uitvoeren. Uit Horizon 2020 worden de volgende JTI's (deels) gefinancierd:

ECSEL

ECSEL is de opvolger van de gezamenlijke technologie-initiatieven Artemis en Eniac en is in 2014 van start gegaan. Ook is het European Technology Platform EpoSS in ECSEL opgenomen. ECSEL staat voor 'Elektronische Componenten en Systemen voor Europees Leiderschap'. Het maakt deel uit van een groter Europees plan om Europese instellingen, overheden en ondernemingen samen te laten werken. De nadruk ligt bij ECSEL op nanotechnologie en geïntegreerde systemen.

Bio based industries

Dit gezamenlijk technologie-initiatief is een publiek-private samenwerking voor zogenaamde biobased and renewable industries en valt onder het onderzoeks- en innovatieprogramma Horizon 2020, dat in 2014 van start is gegaan. BBI is geen standaard subsidieprogramma, maar een publiek-private samenwerking, waarin onder andere DSM, KLM en Essent participeren. De Nederlandse Europarlementariër Lambert van Nistelrooij is rapporteur voor BBI.

Clean Sky

Dit is een gezamenlijk technologie-initiatief van de Europese Commissie en de Europese luchtvaartindustrie. Clean Sky richt zich op het vergroenen en verduurzamen van de luchtvaart door de ontwikkeling van nieuwe technologie. Het samenwerkingsverband is juridisch gezien een Gemeenschappelijke Onderneming van de EU.

FCH

Deze gemeenschappelijke onderneming voert een programma van activiteiten uit in Europa voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie op het gebied van brandstofcellen en waterstof ('Fuel Cells and Hydrogen'). De activiteiten worden uitgevoerd in samenwerking met belanghebbenden uit de industrie, zoals kleine en middelgrote ondernemingen, onderzoekscentra, universiteiten en regio's. De onderneming is in 2004 opgericht in het kader van het gezamenlijk technologie-initiatief (GTI) 'Brandstofcellen en Waterstof'.

IMI

Dit is een gezamenlijk technologie-initiatief van de Europese Unie. Het werd in februari 2008 officieel gelanceerd. Doel van het initiatief is om de Europese bio-farmaceutische sector nieuw leven in te blazen door Europa aantrekkelijker te maken als bestemming voor investeringen in onderzoek en ontwikkeling. De Gemeenschappelijke Onderneming richt zich daarbij voornamelijk op het zo snel mogelijk beschikbaar maken van nieuwe medicijnen volgens de hoogste veiligheidsnormen.

Shift2Rail

Dit gezamenlijk technologie-initiatief is een publiek-private samenwerking die onderzoek en innovatie op het spoor moet stimuleren. De Europese Commissie en deelnemende partijen hopen hiermee de zogenaamde Single European Railway Area (SERA) dichterbij te brengen en vervoer over het spoor in het algemeen te stimuleren.

3.

Gezamenlijke programma's met lidstaten

Onder artikel 185 van het VwEU is bepaald dat de EU kan deelnemen in onderzoeksprogramma's die zijn opgezet door lidstaten. Binnen Horizon 2020 zijn de volgende zogenoemde artikel 185-initiatieven voorzien:

Eurostars

Dit artikel 185-initiatief van de Europese Unie heeft als doel het ondersteunen van onderzoeks- en innovatieprogramma's van kleine en middelgrote bedrijven (MKB). Samenwerking op nationaal en Europees niveau moet hiermee op zowel het publieke als het private vlak worden versterkt. Binnen dit programma krijgen onderzoeksteams van bedrijven de kans om samen te werken met collega-experts uit de rest van Europa.

AAL

Dit gezamenlijk onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma  van de Europese Unie, voluit Active and Assisted Living, is in 2008 onder de naam Ambient Assisted Living van start gegaan met als doel het verbeteren van de levenskwaliteit van ouderen door gebruik te maken van slimme ICT-toepassingen. Door de oplopende vergrijzing is de behoefte aan dergelijke oplossingen toegenomen.

EDCTP

Dit programma - een zogenaamd artikel 185-initiatief - is in 2003 gestart als antwoord op de wereldwijde gezondheidscrisis ten gevolge van drie armoedegerelateerde besmettelijke ziekten: hiv/aids, malaria en tuberculose. Met EDCTP wil de EU in 2015 de in VN-verband afgesproken Millenniumdoelen verwezenlijken. Het eerste EDCTP-programma liep af in 2012. Het tweede programma (EDCTP2) loopt van 2014 tot 2024.

EMPIR

Dit programma - een zogenaamd artikel 185-initiatief - op het gebied van metrologie (de wetenschap van het meten) richt zich op het verbeteren van meetoplossingen ter ondersteuning van innovatie, industrieel concurrentievermogen en maatschappelijke uitdagingen zoals gezondheid, milieu en energie. Daarnaast wordt gestreefd naar een geïntegreerd Europees systeem voor metrologisch onderzoek.

4.

Publiek-Private Partnerschappen

Binnen de verschillende kaderprogramma's voor onderzoek, zoals KP7 (2007-2013) en Horizon 2020 (2014-2020) worden vaak samenwerkingsverbanden opgezet met de private sector. Hiermee wil de Europese Commissie ervoor zorgen dat geld wordt geïnvesteerd in strategisch belangrijke sectoren die in de toekomst economische groei en banen moeten gaan opleveren. Bovendien moeten nieuwe technologieën bijdragen aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen, zoals vergrijzing en verstedelijking.

5.

ERA-NET

Onder Horizon 2020 (2014-2020) zijn ERA-NET (European Research Area Network) en ERA-NET+ samengevoegd. Het vernieuwde instrument, nog steeds aangeduid als ERA-NET, wordt nu ingezet om Publiek-Private Partnerschappen te ondersteunen bij voorbereidende werkzaamheden, het opzetten van een netwerk, het in gang zetten van gezamenlijke activiteiten en (nadrukkelijk) het formuleren van gezamenlijke transnationale calls voor onderzoeksvoorstellen.

6.

Seal of Excellence

In juni 2015 kwamen eurocommissaris Carlos Moedas en eurocommissaris Corina Creţu met een voorstel om een Seal of Excellence te introduceren. Dit 'zegel van uitmuntendheid' zal worden uitgereikt aan veelbelovende onderzoeks- en innovatieprojecten die zijn ingediend in het kader van Horizon 2020, maar die geen financiering krijgen vanwege budgettaire beperkingen. In de beginfase zal het zegel alleen worden gegeven aan projecten van kleine en middelgrote bedrijven die zijn ingediend onder het zogenoemde mkb-instrument van Horizon 2020. Deze projecten zouden dan alsnog gefinancierd kunnen worden uit de structuurfondsen. De Commissie bekijkt hierna of de Seal of Excellence ook nog voor andere subsidieaanvragers gebruikt kan worden.

7.

Verschil met KP7

Het programma zal volgens een aantal principes worden uitgevoerd, die afwijken van het Zevende Kaderprogramma:

  • vereenvoudigde aanvraag- en controleprocedures
  • bundeling van kennis: samenwerking wordt gestimuleerd en door het Europees Instituut voor Technologie en Innovatie ook deels gefaciliteerd
  • het onderzoek is gericht op civiele toepassingen
  • bij het verstrekken van subsidies wordt gekeken naar ethische aspecten van het onderzoek
  • bevorderen van het openbaar maken van onderzoeksresultaten

Zwakkere regio's op het terrein van onderzoek en innovatie ontvangen mogelijk extra geld uit de structuurfondsen voor regionaal beleid.

8.

Subsidie aanvragen

De eerste calls voor Horizon 2020 zijn op 11 december 2013 gepubliceerd op de Research & Innovation Participant Portal van de Europese Commissie.

Het Expertisecentrum internationaal Onderzoek en Innovatie (EiOI) bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland ondersteunt bedrijven, kennisinstellingen en individuele onderzoekers bij het verkennen van de mogelijkheden in Horizon 2020. EiOI is het Nederlandse National Contact Point voor Horizon 2020, net zoals voor KP7.

9.

Meer informatie

Delen

Terug naar boven