r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter
Niet/beperkt geactualiseerd na 31 maart 2016.

Financiële crisis Cyprus

vlag Cyprus wapperend

De Cypriotische regering vroeg in juni 2012 noodhulp aan bij de Europese Unie. Cyprus was het vijfde eurozoneland dat een reddingsoperatie nodig had onder Europa's tijdelijke reddingsfonds, het European Financial Stability Facility (EFSF), of zijn opvolger, het Europees Stabiliteitsmechanisme. De bancaire sector in het land kwam in de problemen door de Griekse financiële crisis.

Eind maart 2013 werd een akkoord bereikt over een Europees steunprogramma aan Cyprus van maximaal 10 miljard euro. Het land moest daarnaast zelf zo'n 7 miljard bijdragen. De tweede bank van het land ging failliet en klanten met een tegoed van meer dan een ton waren hun geld kwijt. Ook bij de grootste bank van Cyprus verloren spaarders met meer dan 100.000 euro een aanzienlijk deel van hun geld. Spaartegoeden tot 100.000 euro werden ongemoeid gelaten.

De trojka hield toezicht op de hervormingen die Cyprus moet doorvoeren om voor Europese steun in aanmerking te blijven komen. In maart 2016 liep het steunprogramma af. Van de toegezegde 10 miljard euro werd uiteindelijk 6,3 miljard uitgekeerd. Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem en eurocommissaris Moscovici toonden zich tevreden over de hervormingen die Cyprus gedurende het programma heeft doorgevoerd.

Delen

Inhoud

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Achtergrond en oorzaken

Cyprus was in 2011 de op twee na kleinste economie van de eurozone. Het exploderen van een elektriciteitscentrale en de blootstelling van Cypriotische banken aan de Griekse crisis zorgden ervoor dat de economie van Cyprus in de loop van 2011 in de problemen kwam. Hierdoor kon het land niet voldoen aan de Europese norm van een begrotingstekort van maximaal 3 procent. Steun vanuit Europa was hierbij nodig.

Verwevenheid met Griekse economie

De financiële sector van Cyprus was de grootste houder van Griekse schulden. Cypriotische banken hadden meer dan 22 miljard euro aan leningen in de Griekse privé-sector. Dat is meer dan het totale BBP van Cyprus, dat 18 miljard euro bedroeg. Daardoor werd de Cypriotische financiële sector hard geraakt door de herstructurering van Grieks waardepapier waartoe Griekenland in februari 2012 een overeenkomst bereikte met de private schuldeisers.

Vooral de Cyprus Popular Bank (CPB) – de grootste kredietverstrekker van Cyprus – kwam in de problemen nadat het voor 2 miljard aan Griekse schuld had afgeschreven in een schuldherstructurering van Griekenland. Op 2 juli 2012 werd bekend dat de Cypriotische overheid 1,8 miljard euro aan aandelen van de bank had gekocht. Voor de kleine Cypriotische economie vertaalt 1,8 miljard euro zich al snel in een begrotingstekort van 10 procent van het BBP.

Economische indicatoren

Indicator

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

Begrotingstekort/-overschot overheid

-2,2%

-1%

3,2%

0,9%

-5,4%

-4,7%

-5,7%

-5,6%

-5,1%

-8,8%

-1,2%

0,4%

Hoogte staatsschuld als % van BNP

62,8%

58,7%

53,5%

44,7%

53,4%

55,8%

65,2%

79,3%

102,2%

107,1%

107,5%

107,8%

Gemiddelde werkloosheid

5,3%

4,6%

3,9%

3,7%

5,4%

6,3%

7,9%

11,9%

15,9%

16,1%

15,0%

13,1%

Bron: Eurostat/Centrale Bank Cyprus;

*2017: European Economic Forecast Winter 2016

2.

Europese steun

Aanvraag van steun

Op 25 juni 2012 diende Cyprus een officieel verzoek voor financiële hulp van de eurolanden in. Op 27 juni volgde een officieel verzoek aan het IMF.

Besluitvorming

Woensdag 27 juni 2012 liet de eurogroep na een telefonisch overleg in een verklaring weten welwillend te staan tegenover het hulpverzoek vanuit Cyprus. Over de samenstelling van het hulpprogramma werd door de Europese Commissie (namens de eurolanden) en de Europese Centrale Bank onderhandeld met de Cypriotische autoriteiten en het IMF.

In de nacht van 15 op 16 maart 2013 bereikte de eurogroep overeenstemming over een steunprogramma van 10 miljard euro aan Cyprus. De Cypriotische regering steunde het plan, maar het Cypriotische parlement verwierp het op 19 maart 2013. Hierdoor zat de eurogroep een week later opnieuw aan de onderhandelingstafel. Op maandag 25 maart 2013 is een gewijzigd reddingsplan definitief vastgesteld.

Samenstelling van het steunpakket

Europa en het IMF boden maximaal 10 miljard euro aan noodhulp aan Cyprus. 9 miljard euro van de financiële steun bestaat uit leningen uit het permanente Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM), en 1 miljard euro zou komen van het IMF.

Het resterende bedrag (zo'n 7 miljard) dat nodig was om Cyprus van een faillissement te redden, moest Cyprus zelf opbrengen door belastingverhogingen, de verkoop van staatseigendommen en het herstructureren van banken.

Herstructurering banken

Onderdeel van het reddingsplan was de herstructurering van de twee grootse banken van Cyprus, Laiki Bank en Bank of Cyprus.

Het aanvankelijke EU-noodplan beoogde een heffing op spaartegoeden bij Cypriotische banken van 6,75 procent tot 100.000 euro en 9,9 procent boven de 100.000 euro. De Cypriotische regering wilde de heffingen op spaartegoeden tot 100.000 euro verlagen van 6,75 procent naar 3 procent en op spaartegoeden boven de 100.000 verhogen van 9,9 procent naar 12,5 procent.

Het Cypriotisch parlement stemde echter tegen een heffing op tegoeden tot 100.000. Met het nieuwe reddingsplan van 25 maart werden alle spaartegoeden tot 100.000 euro volledig veiliggesteld.

Om te voorkomen dat spaarders massaal hun geld naar het buitenland zouden brengen, werden beperkingen aan het kapitaalverkeer opgelegd. De leningen uit het ESM worden niet gebruikt voor de herkapitalisatie van de probleembanken.

Bezuinigingen en hervormingen

In ruil voor de financiële hulp moest Cyprus hervormingen en bezuinigingen doorvoeren. In hun verklaring in juni 2012 lieten de ministers van Financiën van de eurozone weten dat deze zullen voortborduren op de aanbevelingen die de Europese Commissie op 30 mei 2012 publiceerde in het kader van het Europees Semester.

Een gedetailleerd hervormingsprogramma werd vastgelegd in een Memorandum of Understanding (MoU) dat de Cypriotische autoriteiten en de trojka zijn overeengekomen, en is goedgekeurd door de ministers van Financiën in de eurogroep.

Het hulpprogramma ging uit van:

  • maatregelen om de financiële sector stabieler te maken
  • het op orde brengen van de staatsfinanciën
  • structurele hervormingen om de concurrentiekracht en economische groei van Cyprus te stimuleren

De maatregelen omvatten onder andere privatisering van staatseigendommen en de verhoging van belastingen. Een van de hervormingen die de EU en het IMF eisten is dat samenwerkende banken onder supervisie van een centrale bank moesten komen. Hoewel het Cypriotisch parlement eerder tegen stemde, ging het in september 2013 toch akkoord met vernieuwde wetgeving.

In september 2014 besloten de eurogroep en de trojka dat Cyprus nog niet de volgende uitkering aan noodsteun zou krijgen, omdat het onvoldoende maatregelen had getroffen tegen betalingsachterstanden op hypotheken. Nadat Cyprus een aantal eigendomswetten had aangepast keurde de Raad van Ministers de volgende uitkering van 350 miljoen euro op 6 november 2014 alsnog goed.

3.

Rusland

Naast de aanvraag voor Europese steun, vroeg Cyprus Rusland om hulp. Bij Rusland werd een verzoek ingediend voor een lening van 5 miljard euro. Cyprus en Rusland hebben nauwe banden op politiek en zakelijk vlak. Veel vermogende Russen beschouwen het eiland als tweede thuishaven.

In 2011 wist Cyprus al een lening van 2,5 miljard euro van Rusland te krijgen, na de ontploffing van de grootste elektriciteitscentrale die zorgde voor 53 procent van de elektriciteitsproductie op het eiland. Op 22 maart 2013 liepen gesprekken tussen de Cypriotische en Russische ministers van Financiën stuk.

4.

Einde steunprogramma

In september 2015 ontving Cyprus de laatste tranche uit het ESM-steunprogramma. ESM-directeur Klaus Regling sprak toen al van 'een succesverhaal'.

Het steunprogramma liep officieel af per 31 maart 2016. Tijdens de eurogroepvergadering van 7 maart 2016 spraken de Europese ministers hun lof uit over de stappen die de Cypriotische regering gedurende de voorgaande jaren had gezet. Een nieuw steunpakket werd niet meer nodig geacht.

5.

Meer informatie

Europa Nu

Andere website

Delen

Terug naar boven