r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Europees toezicht op de economieën van de lidstaten

Lege geldkist

De Europese Unie heeft sinds het uitbreken van de eurocrisis verschillende maatregelen genomen om eurolanden met financiële problemen bij te staan en om toekomstige problemen te voorkomen.

Een belangrijk aspect is het beperken van het begrotingstekort en de staatsschuld van de eurolanden, ter uitvoering van de afspraken uit het Stabiliteits- en Groeipact. Zowel de regeringsleiders en staatshoofden als de Europese instellingen hebben diverse plannen gepresenteerd en maatregelen genomen. Zo is er een strenger toezicht op de nationale begrotingen gekomen. De Commissie heeft in januari 2015 echter besloten flexibeler om te gaan met de Europese begrotingsregels.

De maatregelen lijken meer en meer tot het gewenste resultaat te leiden. Het overheidstekort van alle landen van de eurozone kwam over 2018 uit onder de 0,5% van het bruto binnenlands product (BBP). De gemiddelde staatsschuld van de eurolanden in 2018 bleef met 85,1% nog wel ruim boven het afgesproken maximum van 60% van het BBP.

Inhoud

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Stabiliteits- en groeipact

In het Stabiliteits- en Groeipact spreken de landen die lid zijn van de Europese Unie af dat hun begrotingen in evenwicht zijn of een overschot hebben. Dat betekent dat de regeringen niet meer geld uitgeven dan ze ontvangen. Dat doel hoeft nog niet meteen bereikt te worden, maar de EU-landen moeten er wel naartoe werken. De afspraken zijn gemaakt in 1997.

De eisen van het Stabiliteits- en Groeipact zijn:

Afhankelijk van de economische omstandigheden in een land, kan de Europese Commissie gebruik maken van interpretatieruimte en concluderen dat een land de begroting niet hoeft aan te passen. Van belang is wel dat op de middellange termijn een gezonde begrotingssituatie wordt bereikt.

2.

Europees Semester

vlaggen lidstaten Europese Unie

Het Europees semester is de jaarlijkse cyclus voor de afstemming van het economisch en begrotingsbeleid van de lidstaten van de Europese Unie. Binnen het kader van het semester analyseert de Europese Commissie de nationale begrotingen van EU-landen en geeft de landen vervolgens aanbevelingen, waarmee de listaten rekening moeten houden als zij hun nationale begroting voor het komende jaar opstellen.

Het semester is in 2011 ingesteld, ingegeven door de eurocrisis en de instelling van een Europees monetair noodfonds. Onevenwichtigheden in de economische ontwikkelingen en problemen met de overheidsfinanciën van de lidstaten moeten door gebruik van het semester op tijd worden gesignaleerd.

De Europese begrotingsafspraken zijn vaak onderwerp van discussie. Met name tussen de noordelijke en de zuidelijke landen lopen de meningsverschillen uiteen over de vraag of de begrotingsregels strikt of soepel moeten worden toegepast.

3.

Begrotingspact

In het begrotingspact zijn regels vastgelegd die begrotingsdiscipline bij lidstaten moeten afdwingen en de financiële markten zekerheid moeten bieden. Het verdrag is op 1 januari 2013 in werking getreden en wordt ook wel Verdrag voor Stabiliteit, Coördinatie en Bestuur in de EMU genoemd.

4.

Versoepeling van de norm?

Eind april 2013 lieten zowel de toenmalige Commissievoorzitter Barroso als eurocommissaris Rehn, destijds belast met het toezicht op nationale economieën, doorschemeren dat er mogelijk wat soepeler zou worden omgegaan met de regels over begrotingsdiscipline.

Met oog op de eurocrisis heeft de Commissie begin 2015 richtlijnen aangekondigd die de overheden meer flexibiliteit geven om investeringen te verhogen; daarbij moeten zij wel binnen de EU-begrotingsregels blijven. Landen die serieus werk maken van structurele hervormingen kunnen rekenen op meer coulance vanuit de EU. Ook zal Brussel rekening houden met hervormingen die nog in voorbereiding zijn en wordt er beter gekeken naar de economische situatie in de landen zelf. Er is dus meer ruimte voor de lidstaten gecreëerd binnen de begrotingsregels. Wel gaf de Commissie aan dat er aan de normen van het Stabiliteits- en Groeipact feitelijk niets zal veranderen. Daarnaast presenteerde de Europese Commissie in het kader van deze aanpak een nieuw investeringsplan voor de Europese Unie, waarin zij gedurende drie jaar 315 miljard euro investeert in de economie.

5.

Voltooiing van de EMU

De eurocrisis die de Europese Unie (EU) in 2008 trof maakte duidelijk dat de Economische en Monetaire Unie (EMU) nog niet 'af' is. De EU-lidstaten en instellingen hebben sindsdien diverse stappen ondernomen ter verbetering en voltooiing hiervan. Een deel daarvan betrof onder andere bovenstaande begrotings- en controleafspraken. Andere maatregelen waren onder andere het oprichten van noodfondsen en de oprichting van een bankenunie. De bedoeling is dat uiterlijk in 2025 de EMU wordt voltooid.

6.

Meer Informatie

Terug naar boven