r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Hervormingen verkiezingen Europees Parlement

Rood potlood met slijpsel

Eens in de 5 jaar kan iedere EU-burger zijn stem uitbrengen op een kandidaat-lid voor het Europees Parlement uit de eigen lidstaat. Dit gebeurt sinds 1979 en sinds die tijd zijn de regels over de verkiezingen nagenoeg gelijk gebleven.

Om de populariteit, de legitimiteit en het democratische gehalte van het Europese Parlement te vergroten, komen Europarlementariërs (veelal uit de commissie Constitutionele Zaken) vaak met voorstellen om de Europese parlementsverkiezingen te hervormen. Dit is lastig, omdat zowel de Europese Raad, het Europees Parlement en de lidstaten akkoord moeten gaan. Veel voorstellen stranden daarom.

Ook in 2015 publiceerde de commissie Constitutionele Zaken een aantal voorstellen. Deze variëren van het plaatsen van logo's op stembiljetten tot het invoeren van stemmogelijkheden via internet. Het Europees Parlement nam de voorstellen in november 2015 aan. De Europese Raad en alle nationale parlementen hebben er nog niet over gestemd, maar de Nederlandse Eerste en Tweede Kamer hebben tegen de voorstellen een subsidiariteitsbezwaar ingediend.

Delen

Inhoud

1.

Voorstellen 2015

In september 2015 stelden de rapporteurs van de commissie Constitutionele Zaken een nieuw ontwerprapport vast om de verkiezingen van het Europees Parlement te hervormen. De belangrijkste voorstellen zijn:

  • het vergroten van de zichtbaarheid van de Europese politieke partijen door hun namen en logo's op de stembiljetten te plaatsen naast de logo's van nationale partijen, en waar mogelijk op verkiezingsposters
  • invoering van een gemeenschappelijke termijn van twaalf weken vóór de verkiezingsdag voor de vaststelling van de lijsten op nationaal niveau
  • invoering van een gemeenschappelijke termijn van 12 weken voor de voordracht van topkandidaten door de Europese politieke partijen
  • invoering van een kiesdrempel van 3 tot 5 procent in lidstaten met 1 kiesdistrict of districten met meer dan 26 zetels
  • sluiting van de stembussen in alle lidstaten op zondagavond 21:00
  • invoering van het recht om te stemmen bij de Europese verkiezingen voor alle burgers van de Unie die buiten de EU verblijven
  • invoering van stemmogelijkheden via post, e-mail en internet
  • de aanbeveling voor lidstaten om de kiesgerechtigde leeftijd van 16 jaar op elkaar af te stemmen

Het Europees Parlement nam op 11 november met 315 stemmen voor, 234 tegen en 55 onthoudingen deze voorstellen aan. Volgens Europarlementariërs die voor stemden strookt de huidige situatie (een veelheid aan nationale regels) niet met het idee van de Europese Unie.

De Europese Raad moet de voorstellen nog goedkeuren. Ook moeten alle nationale parlementen nog instemmen met de voorstellen.

2.

Eerdere voorstellen

Voorstellen van Andrew Duff

In november 2010 presenteerde Europarlementariër Andrew Duff (ALDE) een wetsvoorstel om de procedures rondom te verkiezingen te hervormen. Het belangrijkste onderdeel van het voorstel van Duff was het plan om bij de verkiezingen van het Europees Parlement in 2014 25 extra kandidaat-leden voor het Europees Parlement verkiesbaar te stellen. Deze leden zouden niet via de gebruikelijke nationale kieslijsten worden verkozen, maar op een aparte EU-brede kieslijst staan.

Ook zouden kiezers uit de Europese Unie twee stemmen uit moeten brengen: één op de gewone kieslijst met alleen kandidaat-parlementsleden uit hun eigen land en één op een transnationale kieslijst met kandidaat-parlementsleden die hun Europese fractie vertegenwoordigen.

De commissie voor Constitutionele zaken van het Europees Parlement keurde het voorstel van Duff eind april 2011 goed. De plenaire vergadering van het Europees Parlement stuurde het plan begin juli 2011 echter terug naar de commissie Constitutionele zaken. Het voorstel stuitte vooral op praktische bezwaren, zoals te hoge kosten. Een jaar later, in maart 2012, stemde het Europees Parlement wederom tegen het voorstel.

Voorstellen van de commissie Constitutionele Zaken

In 2012 kwam deze commissie met een aantal voorstellen. Het meest in het oog springende punt was dat deze commissie vasthield aan het idee van Andrew Duff om een EU-brede kieslijst van 25 kandidaten in te voeren. Alle overige Europarlementariërs zouden nog steeds via nationale grondslagen gekozen worden. De commissie Constitutionele zaken handhaafde ook haar pleidooi voor een andere verdeling van de Europarlementariërs over de lidstaten. Het Europees parlement stemde in maart 2012 tegen dit voorstel.

Daarnaast stelde de commissie in 2012 voor om de verkiezingsdatum van juni naar mei te vervroegen. Hierdoor krijgt een nieuw gekozen parlement meer tijd om zich voor te bereiden op de verkiezing van de voorzitter van de Europese Commissie. Ook werd er geopperd dat de vervroeging kan zorgen voor een hogere opkomst. Het Europees Parlement ging in mei 2013 akkoord met dit voorstel en de parlementsverkiezingen van 2014 vonden ook in de hele EU in mei plaats.

De commissie Constitutionele Zaken kwam in 2013 met een aantal aanbevelingen. Europese politieke partijen moeten volgens de commissie aangeven welke kandidaat zij voordragen voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. Ook moet het duidelijker worden bij welke Europese politieke partij een nationale partij is aangesloten, door vermelding op het stembiljet van de naam en het logo daarvan. De achterliggende gedachte is dat de burgers beter begrijpen waar de Europese verkiezingen voor staan en daarom burgers sneller naar de stembus gaan. Binnen het Europees Parlement was er steun voor deze aanbevelingen.

3.

Nederland en Europa

De Tweede Kamercommissie Binnenlandse Zaken besloot begin 2016 te onderzoeken of de voorstellen voor hervorming van de Europese verkiezingen wel in overeenstemming zijn met de subsidiariteitstoets. Mogelijk kunnen de Europese verkiezingen beter door de lidstaten zelf worden geregeld. De Kamercommissie heeft Joost Taverne (VVD) als rapporteur aangewezen.

4.

Meer informatie

Delen

Terug naar boven