r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Politieke situatie Hongarije

Hongaars Parlement

In 2018 werd Viktor Orbán voor de vierde keer - en derde maal op rij - premier van Hongarije. Zijn partij Fidesz, in alliantie met de christendemocraten, kreeg ruim 48% stemmen en haalde daarmee 66,8% van de zetels binnen. Orbán en zijn partij positioneren zich als nationalistisch en zijn met name bekend om de harde anti-immigratie standpunten.

De andere partijen van belang zijn, van groot naar kleiner, Jobbik, een extreem-rechtse en nationalistische partij, de alliantie van socialisten en het groen-liberale Párbeszéd, de groenen en een sociaal-democratische middenpartij. Opvallend is dat de protestbeweging Momentum - groot geworden door hun protesten tegen het mogelijk organiseren van de Olympische Spelen - in een paar procent van de stemmen wist te behalen (maar geen zetels).

Inhoud

1.

Politieke geschiedenis na de val de muur

Met het vallen van de muur en het terugtrekken van de soviet troepen werd Hongarije in 1989 een democratische republiek. Aanvankelijk regeerden centrumrechtse partijen, met het Hongaarse Democratische Forum als belangrijkste. Uit die beweging was premier Jozsef Antall afkomstig. Hij overleed in december 1993.

Na de verkiezingen van 1994 werd de sociaaldemocraat Gyula Horn premier van een centrumlinks kabinet. In 1998-2002 regeerde centrumrechts weer, met het eerste kabinet van Viktor Orbán.

De periode 2002-2010 werd gekenmerkt door politieke instabiliteit. In 2004 werd de sociaaldemocraat Ferenc Gyurcsány premier, nadat zijn partijgenoot Péter Medgyessy het vertrouwen van zijn eigen partij had verloren. Na de verkiezingswinst van de sociaaldemocraten in 2006 leidde corruptieschandalen, sociale onrust en begrotingsproblemen uiteindelijk in 2009 tot de val van het kabinet. Daarna trad een 'zaken'kabinet aan, onder leiding van de econoom Gordon Bajnai. Dat kabinet stelde zich ten doel om in het tijdsspanne van één jaar een pakket bezuiningsmaatregelen door het parlement te loodsen en de economische krimp een halt toe te roepen om zo het land te stabiliseren. Daarna zou het verkiezingen uitschrijven.

Het kabinet-Bajnai hield woord. De verkiezingen van 2010 werden gewonnen door Fidesz en zo kon Viktor Orbán aan zijn tweede premierschap beginnen. Fidesz bleef in 2014 en 2018 verreweg de grootste partij van Hongarije.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Hongarije is een parlementaire republiek, waarin de president vooral ceremoniële taken heeft. De minister-president is de feitelijke regeringsleider. Hij kan zelf ministers benoemen en ontslaan.

Het parlement, de Nationale Assemblee (Országgyülés), telt 386 leden. Zij worden voor vier jaar gekozen. Het parlement is wetgevend lichaam en moet het vertrouwen uitspreken in het kabinet, voordat dit kan gaan regeren. Er vinden hoorzittingen plaats met de kandidaat-ministers.

Er is een Constitutioneel Hof, dat wetten kan toetsen aan de Grondwet. Verder kunnen er referenda worden gehouden.

kiesstelsel

De 199 parlementsleden worden via een tweestemmenstelsel gekozen: 1 stem voor districtskandidaten en 1 voor landelijke lijsten. In 106 districten worden afgevaardigden via een meerderheidsstelsel gekozen en 93 zetels via partijlijsten (inclusief zetels voor minderheden). Er is een kiesdrempel van 5 procent, maar die geldt niet voor de zetels voor minderheden. Het kiesstelsel werd in 2012 hervormd, waarbij onder meer het aantal zetels werd verminderd en de tweede verkiezingsronde werd afgeschaft.

partijen

In de Hongaarse politiek spelen nu vier partijen een centrale rol. Ter rechterzijde is dat Fidesz-KDNP. Fidesz (een Hongaars acroniem voor Alliantie van Jonge Liberalen)-Magyar Polgári Szövetség (Hongaarse Burgerunie) is een conservatief-christendemocratische partij die verbonden is met de KDNP (Kereszténydemokrata Néppárt, de Christendemocratische Volkspartij). De partij is aangesloten bij de EVP.

Rechts daarvan staat Jobbik (voluit Jobbik Magyarországért Mozgalom, de Beweging voor een Beter Hongarije). Jobbik betekent feitelijk 'de rechte keuze' of 'een keuze voor rechts'. De partij geldt als extreemrechts, populistisch en nationalistisch (Hongarije voor de Hongaren).

Ter linkerzijde is de sociaaldemocratische MSzP (Magyar Szocialista Párt) de grootste partij, maar in 2010 leed zij een grote verkiezingsnederlaag. In 2004 werd een links blok Összefogás (eenheid) gevormd), met enkele kleinere centrumlinkse partijen.

Als nieuwe liberaal-groene partij kwam in 2010 de LMP (Lehet Más a Politika, 'Politiek kan anders zijn') op.

Na de democratische omwenteling waren aanvankelijk de centrumrechtse MDF (Hongaars Democratisch Forum), de links-liberale Alliantie van Vrije Democraten (SzDsz) en de Partij van onafhankelijke middenstanders en landbouwers (FKgP) belangrijke partijen, die geregeld deel uitmaakten van coalitiekabinetten. MDF ging grotendeels op in Fidesz.

3.

Zetelverdeling vanaf 1990

jaar

MSzP

SzDsz

Fidesz

KDNP

MDF

FKgP

Job

bik

Ov.

totaal

verkiezings

datum

1990

34

92

42

164

44

 

10

375

25 mrt en 9 apr

1994

209

69

42

38

26

 

2

384

8 en 29 mei

1998

134

19

148

17

48

 

15

385

10 en 24 mei

2002

178

20

188

       

386

7 en 21 april

2006

186

18

164

11

   

1

386

9 en 23 april

2010

59

 

262

   

47

18

386

11 en 25 april

 

Oz.

   

LMP

         

2014

38

 

131

6

 

24

 

199

6 april

2018

24

 

134

8

 

25

3

199

8 april

4.

Kabinetten vanaf 1990

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Antall

23 mei 1990-12 december 1993

centrumrechts

MDF-FKgP-KDNP

BuZa:

Jeszensky

Boross

12 december 1993-15 juli 1994

centrumrechts

MDF-FKgP-KDNP

BuZa:

Jeszensky

Horn

15 juli 1994-6 juli 1998

sociaal-liberaal

MSzP-SzDsz

BuZa: Kovács

Orbán I

6 juli 1998-27 mei 2002

centrumrechts

Fidesz-FKgP

BuZa:

Martonyi

Medgyessy

27 mei 2002-29 september 2004

sociaal-liberaal

MSzP-SzDsz

BuZa:

Kovács

Gyurcsány

29 september 2004-14 april 2009

sociaal-liberaal

MSzP-SzDsz

BuZa:

Somogyi

2004:

Göncz

Bajnai

14 april 2009-29 mei 2010

technocraten

-

BuZa:

Balász

Orbán II

29 mei 2010-

centrumrechts

Fidesz-KDNP

BuZa: Martonyi

2014: Navracsics

2014: Szijjato

Terug naar boven