r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Politieke situatie Oostenrijk

Bij de verkiezingen van 2017 verloren de sociaaldemocraten en werd de christendemocratische partij van Sebastian Kurz de grootste. De SPÖ verloor. In Oostenrijk regeerde sinds de verkiezing van 2006 een coalitiekabinet van sociaaldemocraten en christendemocraten. De sociaaldemocraat Werner Faymann werd toen bondskanselier als opvolger van zijn partijgenoot Alfred Gusenbauer. In september 2013 waren er parlementsverkiezingen, waarbij de zittende coalitie de meerderheid behield. Op 16 december 2013 trad een tweede kabinet-Faymann aan. Faymann bood op 9 mei 2016 zijn ontslag aan en werd opgevolgd door Christian Kern.

Tussen 2000 en 2006 regeerde een centrumrechts kabinet onder leiding van de christendemocraat Wolfgang Schüssel. In 2003-2006 leidde hij een kabinet van christendemocraten en de FPÖ van de extreemrechtse politicus Jörg Haider. Begin jaren tachtig had Oostenrijk een 'paars' kabinet (sociaaldemocraten en liberalen).

Tot 1970 had Oostenrijk christendemocratische bondskanseliers. Nadien bekleedden vooral sociaaldemocraten die functie, van wie Bruno Kreisky (kanselier in de periode 1970-1983) de bekendste was.

Delen

Inhoud

1.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Oostenrijk is een parlementaire bondsrepubliek. De iedere zes jaar gekozen president heeft als staatshoofd formeel veel macht, maar is feitelijk ondergeschikt aan de bondskanselier en diens kabinet. De door de president benoemde bondsregering moet het vertrouwen van een parlementaire meerderheid hebben. De president kan het parlement op voorstel van de kanselier ontbinden.

De bondsregering heeft de uitvoerende macht en het initiatief bij de wetgeving. Het parlement bestaat uit twee Kamers. De rechtstreeks gekozen Nationale Raad (Nationalrat) is belangrijker dan de uit vertegenwoordigers van de bondslanden (deelstaten) bestaande Bondsraad (Bundesrat of Länderkammer). De Nationalrat beoordeelt de wetsvoorstellen en controleert de regering. Verkiezing van de Nationalrat vindt sinds 2007 om de vijf jaar plaats (voordien om de vier jaar).

De Bundesrat heeft een beperkt vetorecht, dat door de Nationalrat ongedaan kan worden gemaakt. Alleen bij wetgeving die rechtstreeks de bondslanden betreft, is er sprake van een volledig vetorecht.

Oostenrijk kent een Constitutioneel Hof (Verfassungsgerichtshof) dat wetten grondwettelijk kan toetsen. Er zijn verder mogelijkheden voor beslissende en raadgevende referenda. Over het houden van een beslissend referendum beslist de Nationaalrat. Bij grondwetsherziening is een referendum verplicht.

De bondslanden (Länder) hebben een eigen regering en parlement.

kiesstelsel

De 183 afgevaardigden worden rechtstreeks gekozen door kiezers (vanaf 16 jaar). De negen bondslanden en 43 regio's vormen kiesdistricten met eigen kieslijsten. Deze zijn van belang om te bepalen welke kandidaten voor een partij zijn gekozen. De zetelverdeling gebeurt echter op basis van de landelijke uitslag via een stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Er is door de verkiezing via districten een vrij hoge kiesdrempel.

partijen

De Oostenrijkse politiek wordt gedomineerd door twee partijen: de Sozialdemokratische Partei Österreichs (SPÖ) en de christendemocratische Österreichische Volkspartei (ÖVP). Zij vormden vaak samen een coalitieregering, maar deden dat in enkele gevallen ook met de liberale Freiheitliche Partei Österreichs (FPÖ). Die partij is in rechts-populitisch vaarwater terecht gekomen.

In 2005 splitste onder leiding van Jörg Haider de rechtervleugel van de FPÖ zich af en vormde de Bündnis Zukunft Österreich (BZÖ), dat algemeen als rechtspopulistisch en zelfs extreemrechts werd beschouwd. Als vierde partij is "De Groenen" (Die Grüne of Die Grüne Alternative) sterk opgekomen, maar die partij heeft nog nooit aan een regering deelgenomen.

In 2017 had de liberaal-populistische partij 'Neos' (Das Neue Österreich unde Liberales Forum) succes bij de verkiezingen. De partij is onder meer voor directe democratie en voor belastingverlaging. Zij is echter wel pro-Europees en bij voorbeeld voorstander van meer ontwikkelingshulp en van legalisering van softdrugs.

2.

Zetelverdeling Nationalrat sinds 1983

jaar

SPÖ

ÖVP

FPÖ

BZÖ

Groen

Neos

Ov.

verkiezings-

datum

1983

90

81

12

       

24 april

1986

80

77

18

 

8

   

23 november

1990

80

60

33

 

10

   

7 oktober

1994

65

52

42

 

13

 

11

9 oktober

1995

71

52

41

 

9

 

10

17 december

1999

65

52

52

 

14

   

3 oktober

2002

69

79

18

 

17

   

24 november

2006

68

66

21

7

21

   

1 oktober

2008

57

51

34

21

20

   

28 september

2013

52

47

40

 

24

 

20

29 september

2017

52

62

51

   

10

8

15 oktober

3.

Kabinetten vanaf 1983

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Sinowatz

24 mei 1983-16 juni 1986

paars

SPÖ-FPÖ

BuZa: Lanc

1984 Gratz

Fin: Vranitzky (vanaf 1984)

Vranitzky I

16 juni 1986-21 januari 1987

paars

SPÖ-FPÖ

BuZa: Jankowitsch

Vranitzky II

21 januari 1987-17 december 1990

centrumlinks

SPÖ-ÖVP

BuZa: Mock

Vranitzky III

17 december 1990-29 november 1994

centrumlinks

SPÖ-ÖVP

BuZa: Mock

EZ: Schüssel

Vranitzky IV

29 november 1994-12 maart 1996

centrumlinks

SPÖ-ÖVP

BuZa: Mock

1995: Schüssel

Fin: Klima

EZ: Schüssel (tot 1995)

Vranitzky V

12 maart 1996-28 januari 1997

centrumlinks

SPÖ-ÖVP

BuZa: Schüssel

Klima

28 januari 1997-4 februari 2000

centrumlinks

SPÖ-ÖVP

BuZa: Schüssel

Schüssel I

4 februari 2000-28 februari 2003

centrumrechts

ÖVP-FPÖ

BuZa: Ferrero-Waldner

Schüssel II

28 februari 2003-11 januari 2007

centrumrechts

ÖVP-BZÖ

BuZa: Ferrero-Waldner

2004: Plassnik

Gusenbauer

11 januari 2007-2 december 2008

centrumlinks

SPÖ-ÖVP

BuZa: Plassnik

Fin: Molterer

Faymann I

2 december 2008-16 december 2013

centrumlinks

SPÖ-ÖVP

BuZa: Spindelegger

Fin: Pröll

2011: Maria Fekter

Faymann II

16 december 2013-17 mei 2016

centrumlinks

SPÖ-ÖVP

BuZa: Kurz

Fin: Spindelegger

Kern

17 mei 2016-

centrumlinks

SPÖ-ÖVP

BuZa: Kurz

Fin: Spindelegger

Delen

Terug naar boven