r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Laatste nieuws: 

Politieke situatie Duitsland

Vergaderzaal Bondsdag
Bron: IPU.org

De verkiezingen van 26 september 2017 leidden tot verlies van de regeringspartijen CDU/CSU en SPD en winst voor antimigratiepartij AfD. De liberale FDP keerde terug in de Bondsdag. De coaltie van CDU/CSU en SPD, die sinds december 2013 de regering Merkel III vormden, verloor daardoor de meerderheid. Na de verkiezingen in september 2017 werd onderhandeld over een coalitie van CDU/CSU, FDP en de Groenen, maar die onderhandelingen liepen in november vast. Angela Merkel is sinds 2005 bondskanselier.

De regeringen van de Bondsrepubliek werden in de naoorlogse periode lange tijd gevormd door CDU/CSU en FDP, eerst onder leiding van Konrad Adenauer en daarna van Ludwig Erhard (beiden CDU). In de jaren zeventig regeerde een coalitie van SPD en FDP met Willy Brandt en Helmut Schmidt (beiden SPD) als kanselier.

Daarna brak het tijdperk van de regeringen onder leiding van de CDU'er Helmut Kohl (1982-1998) aan, waarbij CDU/CSU en FDP opnieuw samenwerkten. Eind 20e eeuw kwam er een coalitie van SPD en Groenen. Twee keer, in 1966-1969 en 2005-2009 was er een grote coalitie van CDU/CSU en SPD.

Delen

Inhoud

1.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

De Bondsrepubliek Duitsland is een parlementaire constitutionele democratie met een president als staatshoofd. De bondspresident heeft voornamelijk ceremoniële taken. Duitsland is een bondstaat (federatie), waarin de deelstaten een grote mate van zelfstandigheid hebben.

De feitelijke regeermacht komt toe aan de federale regering, die wordt geleid door de bondskanselier. Het federale parlement bestaat uit twee Kamers. De rechtstreeks gekozen Bondsdag en de Bondsraad, waarin vertegenwoordigers van de deelstaten zitten. De vorming van een regering is afhankelijk van een vertrouwensvotum in de Bondsdag. Bij conflicten over wetsvoorstellen tussen Bondsdag en Bondsraad moet een bemiddelingscommissie een compromis zien te vinden.

Er is een Constitutioneel Hof dat wetten kan toetsen aan de Grondwet.

partijen

De Duitse politiek werd tot het laatste kwart van de 20e eeuw gedomineerd door drie partijen: de christendemocratische CDU (met haar Beierse zusterpartij de CSU), de sociaaldemocratische SPD en de liberale FDP. In de jaren tachtig kwam als vierde partij 'Die Grünen' op. Na de hereniging van Duitsland en de DDR in 1991 kreeg ook de PDS/Die Linke een sterke fractie in de Bondsdag, het Duitse parlement.

Sinds februari 2013 bestaat de partij Alternative für Deutschland (AfD) die voorstander is van terugkeer van de D-Mark, danwel een splitsing van de eurozone in een noordelijk en zuidelijk deel. De partij is voorstander van het behoud van nationale soevereiniteit. Verder wil de partijen sterke beperking van de immigratie en versterking van nationale waarden.

kiesstelsel

De Bondsdag wordt gekozen via een tweestemmenstelsel, waarbij een stem op een landelijke lijsten (zweitstimme) en een regionale kandidaat (erststimme) wordt uitgebracht. De zetelverdeling wordt bepaald op basis van de landelijke stemmen (zweitstimme), waarbij het stelsel van evenredige vertegenwoordiging geldt. Er is echter een kiesdrempel van vijf procent. Via regio's worden op basis van een meerderheidsstelsel direct personen gekozen.

Een partij kan extra zetels (Überhangmandate) halen via de regionale lijsten. Het totale aantal zetels van de Bondsdag staat daardoor niet vast. In 2013 krijgen partijen die geen extra zetels hebben behaald via de regionale lijsten naar evenredigheid ook extra zetels toebedeeld (Ausgleichmandate).

De Bondsraad bestaat uit vertegenwoordigers van de deelstaten, waarbij het aantal stemmen samenhangt met het inwonertal. De grootste deelstaten, Beieren en Baden-Württemberg, hebben bijvoorbeeld zes stemmen en de kleinste, zoals Saarland en Bremen, drie.

2.

Huidige kabinet

Het kabinet-Merkel III is op 17 december 2013 aangetreden. Vicekanselier is minister van Buitenlandse Zaken is SPD-leider Sigmar Gabriel. Hij was tot januari 2017 minister van Economische Zaken en Energie en volgde tot Frank-Walter Steinmeijer op. De CDU heeft zeven ministers, CSU drie en de SPD zes. Het kabinet beschikt over 493 van de 630 zetels in de Bondsdag.

Het kabinet is als volgt samengesteld:

Bondskanselier

Angela Merkel

CDU

Economische Zaken en Energie

Sigmar Gabriel

27 jan. 2017: Brigitte Zypries

SPD

Buitenlandse Zaken, vicekanselier

Frank-Walter Steinmeijer

27 jan. 2017: Sigmar Gabriel

SPD

Binnenlandse Zaken

Thomas de Mazière

CDU

Financiën

Wolfgang Schäuble

CDU

Defensie

Ursula von der Leyen

CDU

Werkgelegenheid en Sociale Zaken

Andrea Nahles

SPD

Justitie en Consumentenbescherming

Heiko Maas

SPD

Familieaangelegenheden

Manuela Schwesig

SPD

Milieu, Natuurbescherming, Bouw en Nucleaire veiligheid

Barbara Hendricks

SPD

Landbouw

Hans-Peter Friedrich

17 febr 2014: Christian Schmidt

CSU

Verkeer en Digitale Infrastructuur

Alexander Dobrindt

CSU

Onderwijs en Onderzoek

Johanna Wanka

CDU

Gezondheid

Hermann Gröhe

CDU

Ontwikkelingssamenwerking

Gerd Müller

CSU

Kanselarij en bijzondere opdrachten

Peter Altmaier

CDU

3.

Zetelverdeling Bondsdag

jaar

CDU

CSU

SPD

FDP

Groenen

Linke/

PDS

AfD

tot.

verkiezings-

datum

1961

192

50

190

67

     

499

17 sept.

1965

196

49

202

49

     

496

19 sept.

1969

193

49

224

30

     

496

28 sept.

1972

177

48

230

41

     

496

19 nov.

1976

190

53

214

39

     

496

3 okt.

1980

174

52

218

53

     

497

5 okt.

1983

191

53

193

34

27

   

498

6 maart

1987

174

49

186

46

42

   

497

25 jan.

1990

268

51

239

79

8

17

 

662

2 dec.

1994

244

50

252

47

49

30

 

672

16 okt.

1998

198

47

295

43

47

36

 

669

27 sept.

2002

190

58

251

47

55

2

 

603

22 sept.

2005

180

46

222

61

51

54

 

614

18 sept.

2009

194

45

146

93

68

76

 

622

27 sept.

2013

255

56

192

 

63

64

 

630

22 sept.

2017

200

46

153

80

67

69

94

709

26 sept.

4.

Kabinetten vanaf 1961

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke minister(s)

Adenauer IV

14 november 1961-13 december 1962

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Schröder (CDU)

Def: Strauss

EZ: Erhard

Adenauer V

13 december 1962-16 oktober 1963

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Schröder (CDU)

Def: Strauss, 1963 Van Hassel

EZ: Erhard

Erhard I

16 oktober 1963-26 oktober 1965

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Schröder (CDU)

Erhard II

26 oktober 1965-1 december 1966

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Schröder (CDU)

Kiesinger

1 december 1966-21 oktober 1969

'grote coalitie'

CDU/CSU-SPD

BuZa: Brandt

Fin: Strauss

EZ: Schiller

Brandt I

21 oktober 1969-14 december 1972

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Scheel

Fin: Möller, 1971 Schiller

EZ: Schiller

Brandt II

14 december 1972-16 mei 1974

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Scheel

Fin: Schmidt

EZ: Fridrichs

Schmidt I

16 mei 1974-15 oktober 1976

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Apel

EZ: Fridrichs

Schmidt II

15 oktober 1976-6 november 1980

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Apel, 1978 Matthöfer

EZ: Fridrichs, 1976: Graf Lamsdorff

Schmidt III

6 november 1980-1 oktober 1982

centrumlinks

SPD-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Matthöfer, 1982 Lahnstein

EZ: Graf Lamsdorff

Kohl I

1 oktober 1982-30 maart 1983

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Stoltenberg

EZ: Graf Lamsdorff

Kohl II

30 maart 1983-11 maart 1987

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Stoltenberg

EZ: Graf Lamsdorff, 1984

Bangemann

Kohl III

11 maart 1987-18 januari 1991

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Genscher

Fin: Stoltenberg, 1989 Waigel

EZ: Bangemann, 1988

Haussmann

Kohl IV

18 januari 1991-17 november 1994

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Genscher, 1992 Kinkel

Fin: Waigel

EZ: Möllemann, 1993: Rexrodt

Kohl V

17 november 1994-27 oktober 1998

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Kinkel

Fin: Waigel

EZ: Rexrodt

Schröder I

27 oktober 1998-22 oktober 2002

links

SPD-Groenen

BuZa: Fischer

Fin: Lafontaine, 1999: Eichel

Schröder II

22 oktober 2002-22 november 2005

links

SPD-Groenen

BuZa: Fischer

Fin: Eichel

Merkel I

22 november 2005-26 oktober 2009

'grote coalitie'

CDU/CSU-SPD

BuZa: Steinmeier

Fin: Steinbrück

Merkel II

26 oktober 2009-17 december 2013

centrumrechts

CDU/CSU-FDP

BuZa: Westerwelle

Fin: Schäuble

Merkel III

17 december 2013-heden

'grote coalitie'

CDU/CSU-SPD

BuZa: Steinmeier

2017: Gabriël

Fin: Schäuble

Delen

Terug naar boven