r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Sociale dimensie interne markt

Marianne Thyssen
Bron: European Commission

Op de sociale top van Gotenburg in november 2017 hebben de Europese instellingen de Europese Pijler van Sociale Grondrechten ondertekend. De Europese Commissie wilde hiermee benadrukken dat EU-lidstaten sociale rechten niet uit het oog mogen verliezen tegen de achtergrond van een alsmaar veranderende arbeidsmarkt en verdergaande Europese samenwerking.

Inmiddels zijn de 20 uitgangspunten van de sociale pijler vertaald in meerdere wetgevende initiatieven, die gedurende het mandaat van de Commissie Juncker zijn voorgelegd aan de Raad en het Europees Parlement.

Een belangrijk voorstel voor Nederland was de herziening van de detacheringsrichtlijn, die inmiddels is aangenomen door Raad en Parlement. Die richtlijn zorgt ervoor dat werknemers uit andere landen slechts voor een beperkte tijd als detaché werkzaam mogen zijn in het buitenland. In haar laatste halfjaar wil de Commissie Juncker ook nog graag overeenstemming bereiken over onder meer het pakket inzake sociale rechtvaardigheid, een voorstel voor uitbreiding van het vaderschapsverlof en coördinatie van socialezekerheidsstelsels.

Delen

Inhoud

1.

Sociale Pijler

De sociale pijler van Europa is een initiatief van de Europese Commissie om de rechten van burgers op het gebied van werkgelegenheid en sociale zekerheid te versterken. Ook is de pijler ontwikkeld om regelgeving in de lidstaten op dit beleidsterrein beter op elkaar af te stemmen.

2.

Pakket inzake Sociale Rechtvaardigheid

Het Pakket inzake Sociale Rechtvaardigheid bevat de volgende onderdelen, waarbij eerlijke arbeidsmobiliteit centraal staat:

  • 2. 
    Een voorstel voor een richtlijn over transparante arbeidsvoorwaarden.
  • 3. 
    Een verordening voor de oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit als onafhankelijk agentschap.
  • 4. 
    Een aanbeveling voor sociale bescherming van zelfstandigen en atypische werknemers.

De manier waarop EU-lidstaten hun burgers beschermen op het gebied van arbeid en sociaal welzijn verschilt behoorlijk. Het Pakket inzake Sociale Rechtvaardigheid heeft als doel om deze verschillen in beleid kleiner te maken en Europese arbeidskrachten beter te beschermen.

Nederland en Europa

De Nederlandse regering staat positief tegenover bevordering van werkgelegenheid en aanscherping van wetten over arbeidsverhoudingen vanuit Brussel. De nieuwe regels moeten echter niet botsen met het regeerakkoord of het bedrijfsleven onnodig belasten. Ook ziet Nederland zelfstandigen niet als kwetsbaar en moet er ruimte blijven voor verschillen tussen lidstaten, behalve op het gebied van contractvormen.

Het kabinet is ook positief over een Europese Arbeidsautoriteit en het idee om beleidsuitvoering met het Europees Semester te monitoren. Het regeerakkoord spreekt ook van het belang van internationale afspraken bij de aanpak van grensoverschrijdende problemen. De Eerste Kamer gaat dit voorstel met prioriteit behandelen.

Besluitvorming

Over het voorstel voor betere informatievoorziening over arbeidsvoorwaarden wordt nu tussen de Raad en het Europees Parlement onderhandeld. De commissie Werkgelegenheid van het Parlement heeft het voorstel reeds behandeld. In februari 2019 werd bekend dat er een voorlopig akkoord is tussen het Europees Parlement en de Raad. Een formele stemming volgt nog. In Nederland heeft de Eerste Kamer het voorstel prioritair verklaard.

Het voorstel over de Europese arbeidsautoriteit ligt nu voor bij de Europese instellingen. De Raad, bestaande uit Ministers van Sociale Zaken van de lidstaten, is akkoord gegaan met de oprichting van zo'n arbeidsautoriteit. Over de definitieve wettekst moet nog onderhandeld worden. De Eerste en Tweede Kamer gaan het voorstel met prioriteit behandelen.

3.

Europese regelgeving over vader- en ouderschapsverlof

De duur van het vader- en ouderschapsverlof verschilt sterk tussen de EU-lidstaten. Deze verschillen kunnen leiden tot oneerlijke concurrentie, omdat werkgevers in de ene lidstaat meer geld kwijt zijn aan verlof dan in andere. Bovendien doet de EU haar best om discriminatie te bestrijden en deelneming van vrouwen aan de arbeidsmarkt te stimuleren.

De Commissie hoopt door een minimum te stellen aan de duur van het vader- en ouderschapsverlof bij te dragen aan gendergelijkheid in de EU. Het voorstel valt onder de verantwoordelijkheid van de eurocommissaris van Sociale Zaken, Marianne Thyssen, die in in april 2017 met het voorstel kwam. In juni 2018 werden de ministers van de lidstaten het eens over tien dagen kraamverlof voor vaders, maar zij stelden dat elk land zelf de hoogte van de uitkering moet kunnen bepalen. De parlementaire commissie voor werkgelegenheid en sociale zaken liet weten zich wel te willen inzetten voor een Europese standaard voor de uitkering.

Op 24 januari 2019 kwamen het Europees Parlement en de Raad van Ministers tot een akkoord. Concreet stelt het voorstel:

  • Vaders krijgen het recht op tien verlofdagen rondom de geboorte van hun kind. Zij moeten hierbij minimaal het salaris ontvangen dat normaliter wordt uitgekeerd bij ziekte
  • Ouders hebben recht op vijf dagen zorgverlof, tegen een percentage van het brutoloon
  • Ouders hebben recht op vier maanden ouderschapsverlof, waarvan twee betaald. De twee maanden kunnen niet worden overgedragen tussen ouders
  • Er moeten meer mogelijkheden zijn tot flexibel werken, zoals werken op afstand

Het Europees Parlement en de Raad moeten nog officieel instemmen met het voorstel. De lidstaten krijgen vervolgens drie jaar de tijd om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving.

Genoemde voor-en nadelen van de wet

Voordelen

  • 1. 
    Door langer vaderschapsverlof is er, anders dan bij ouderschapsverlof, geen lager salaris.
  • 2. 
    Vaders kunnen meer zorg op zich nemen waardoor moeders meer kunnen werken en de scheve taakverdeling meer in balans komt.
  • 3. 
    De EU krijgt wellicht een beter social imago.

Nadelen

  • 1. 
    De plannen kosten veel geld in lidstaten met minder dan 10 dagen vaderschapsverlof.
  • 2. 
    De kosten komen grotendeels bij de werkgevers terecht.

Gevolgen voor Nederland

Het Europese voorstel leidde tot veel discussie, ook in Nederland. Omdat in Nederland het vaderschapsverlof nu twee dagen is zal de regelgeving duur uitvallen en zullen Nederlandse vaders er veel op vooruit gaan ten opzichte van andere lidstaten. Het wettelijk geregelde ouderschapsverlof is in Nederland nu nog maximaal 26 weken en is onbetaald.

De Nederlandse Eurocommissaris Frans Timmermans heeft zich erg voor het voorstel ingezet. Minister van Sociale Zaken, Wouter Koolmees, verzette zich in de Raad van de Europese Unie namens Nederland tegen het voorstel.

Na de publicatie van het voorstel in april 2017 heeft Nederland overwogen om de gele kaart procedure in te zetten. Een een meerderheid van de partijen in de Tweede Kamer vond dat het ouderschapsverlof een nationale kwestie is. Aangezien Nederland niet veel bijval kreeg van andere nationale parlementen, ging de behandeling van het wetsvoorstel gewoon door.

Coördinatie socialezekerheidsstelsels

Door vrij verkeer van personen is het voor EU-burgers makkelijk om ergens anders te gaan wonen, werken en/of om te gaan reizen. Hierdoor is het noodzakelijk dat overal in de EU dezelfde regels gelden voor wat betreft de sociale zekerheid.

De wetgeving rond socialezekerheidsstelsels heeft haken en ogen. Het komt voor dat burgers uit lidstaten met minder sociale zekerheid, zoals Roemenië en Bulgarije, naar andere lidstaten vertrekken om daar een uitkering aan te vragen. Dit staat ook wel bekend als uitkeringstoerisme.

Om dit misbruik tegen te gaan is de Europese Commissie in december 2016 met een nieuw voorstel gekomen. Het voorstel bestaat uit de volgende onderdelen:

  • 1. 
    EU-burgers met een WW-uitkering die in een andere lidstaat een baan zoeken houden zes maanden recht op een uitkering uit het thuisland.
  • 2. 
    Wanneer EU-burgers minsten drie maanden in een andere lidstaat hebben gewerkt krijgen zij daar het recht om een werkeloosheidsuitkering op te bouwen.
  • 3. 
    Werkende buitenlanders hebben recht op dezelfde kinderbijslag als werkenden in hun nieuwe woonland.
  • 4. 
    Mensen die wonen en werken rond de grenzen krijgen bij ontslag een uitkering van de lidstaat waar zij werkte.

Het voorstel geldt niet voor werknemers die in tijdelijke dienst door hun werkgever naar het buitenland worden gestuurd. Volgens EU-wetgeving vallen zij onder de detacheringsrichtlijn. Het Parlement heeft in december 2018 zijn standpunt bepaald. Lidstaten en Parlement gaan nu onderhandelen.

Voordelen

  • 1. 
    De socialezekerheidsstelsels van de lidstaten sluiten beter op elkaar aan.

Nadelen

  • 1. 
    De persoonsgegevens van burgers mogen niet voor andere doeleinden gebruikt worden.
  • 2. 
    Het coördineren van 28 socialezekerheidsstelsels zal het moeilijker maken om nationale regelgeving door te voeren.

4.

Bescherming werknemers tegen kankerverwekkende stoffen

Op 5 april 2018 heeft de Commissie een voorstel gedaan over bescherming van werknemers tegen kankerverwekkende stoffen op het werk. Dit voorstel is gericht op de volgende punten:

  • 1. 
    De gezondheid van werknemers beter beschermen door de beroepsmatige blootstelling aan vijf kankerverwekkende stoffen te verminderen.
  • 2. 
    Meer duidelijkheid verschaffen voor werknemers, werkgevers en handhavingsinstanties.
  • 3. 
    Bij dragen aan een gelijk speelveld voor marktdeelnemers.

Daarnaast is het de bedoeling om voor andere kankerverwekkende stoffen bindende grenswaarden voor te stellen.

Op 19 september 2018 heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité advies uitgebracht.

5.

Herziening Eurofound

Stand van zaken

Op 23 augustus 2016 heeft de Commissie een voorstel gedaan over de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound). Het doel van het voorstel is de oprichtingsverordening van Eurofound uit 1975 te herzien. Er zijn twee redenen voor de herziening:

  • 1. 
    Een aantal bepalingen van de bestaande Eurofound-verordening wordt afgestemd op de gemeenschappelijke aanpak voor gedecentraliseerde agentschappen.
  • 2. 
    De doelstellingen en taken van Eurofound worden geactualiseerd.

In maart 2017 heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité advies uitgebracht. Tijdens het debat in het Europees Parlement op dinsdag 11 december 2018 stemde het Europees Parlement in met een gewijzigd voorstel. Nu is het wachten op de positie van de Raad.

6.

Meer informatie

Delen

Terug naar boven