r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Sociale dimensie interne markt

Marianne Thyssen
Bron: European Commission

Op de sociale top van Gotenburg in november 2017 hebben de Europese instellingen de Europese Pijler van Sociale Grondrechten ondertekend. De Europese Commissie wilde hiermee nog eens benadrukken dat EU-lidstaten sociale rechten niet uit het oog mogen verliezen tegen de achtergrond van een alsmaar veranderende arbeidsmarkt en verdergaande Europese samenwerking.

Inmiddels zijn de 20 uitgangspunten van de sociale pijler vertaald in meerdere wetgevende initiatieven, die gedurende het mandaat van de Commissie Juncker zijn voorgelegd aan de Raad en het Europees Parlement.

Een belangrijk voorstel voor Nederland was de herziening van de detacheringsrichtlijn, die inmiddels is aangenomen door Raad en Parlement. In haar laatste halfjaar wil de Commissie Juncker ook nog graag overeenstemming bereiken over onder meer het pakket inzake sociale rechtvaardigheid, een voorstel voor uitbreiding van het vaderschapsverlof en coördinatie van socialezekerheidsstelsels.

Delen

Inhoud

1.

Sociale Pijler

De sociale pijler van Europa is een initiatief van de Europese Commissie om de rechten van burgers op het gebied van werkgelegenheid en sociale zekerheid te versterken. Ook is de pijler ontwikkeld om regelgeving in de lidstaten op dit beleidsterrein beter op elkaar af te stemmen.

2.

Pakket inzake Sociale Rechtvaardigheid

Het Pakket inzake Sociale Rechtvaardigheid bevat de volgende onderdelen, waarbij eerlijke arbeidsmobiliteit centraal staat:

  • 2. 
    Een voorstel voor een richtlijn over transparante arbeidsvoorwaarden.
  • 3. 
    Een verordening voor de oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit als onafhankelijk agentschap.
  • 4. 
    Een aanbeveling voor sociale bescherming van zelfstandigen en atypische werknemers.

De manier waarop EU-lidstaten hun burgers beschermen op het gebied van arbeid en sociaal welzijn verschilt behoorlijk. Het Pakket inzake Sociale Rechtvaardigheid heeft als doel om deze verschillen in beleid kleiner te maken en Europese arbeidskrachten beter te beschermen.

Nederland en Europa

De Nederlandse regering staat positief tegenover bevordering van werkgelegenheid en aanscherping van wetten over arbeidsverhoudingen vanuit Brussel. De nieuwe regels moeten echter niet botsen met het regeerakkoord of het bedrijfsleven onnodig belasten. Ook ziet Nederland zelfstandigen niet als kwetsbaar en moet er ruimte blijven voor verschillen tussen lidstaten, behalve op het gebied van contractvormen.

Het kabinet is ook positief over een Europese Arbeidsautoriteit en het idee om beleidsuitvoering met het Europees Semester te monitoren. Het regeerakkoord spreekt ook van het belang van internationale afspraken bij de aanpak van grensoverschrijdende problemen. De Eerste Kamer gaat dit voorstel met prioriteit behandelen.

Besluitvorming

Over het voorstel voor betere informatievoorziening over arbeidsvoorwaarden wordt nu tussen de Raad en het Europees Parlement onderhandeld. De commissie Werkgelegenheid van het Parlement heeft het voorstel reeds behandeld. Wanneer het Parlement er ook plenair mee instemt kan de Raad zich erover buigen. In Nederland heeft de Eerste Kamer het voorstel prioritair verklaard.

Het voorstel over de Europese arbeidsautoriteit ligt nu bij het Europees Parlement en de Raad. De Eerste en Tweede Kamer gaan het voorstel met prioriteit behandelen.

3.

Europese regelgeving over vaderschaps- en ouderschapsverlof

De duur van het vaderschaps- en ouderschapsverlof verschilt sterk tussen de EU-lidstaten. Deze verschillen kunnen leiden tot oneerlijke concurrentie, omdat werkgevers in de ene lidstaat meer geld kwijt zijn aan verlof dan werkgevers in andere lidstaten. De eurocommissaris van Sociale Zaken, Marianne Thyssen, heeft daarom voorgesteld om een minimum te stellen aan de duur van het vaderschaps- en ouderschapsverlof.

Het voorstel kan grote kosten met zich meebrengen voor landen die nu een kort verlof kennen. Het voorstel leidt dan ook tot veel discussie. Aan de andere kant stelt het vaders in deze lidstaten in staat om meer voor hun kind te zorgen.

De Commissie deed het voorstel in april 2017. In juni 2018 werden de ministers van de lidstaten het eens over tien dagen kraamverlof, maar zij stelden dat elk land zelf de hoogte van de uitkering moet kunnen bepalen. De parlementaire commissie voor werkgelegenheid en sociale zaken liet weten zich wel te willen inzetten voor een Europese standaard voor de uitkering.

Voordat de nieuwe regelgeving van kracht kan worden, zullen het Europees Parlement en de Raad van Ministers met een gekwalificeerde meerderheid moeten instemmen met het voorstel van de Commissie.

Voordelen

  • 1. 
    Door langer vaderschapsverlof is er, anders dan bij ouderschapsverlof, geen lager salaris.
  • 2. 
    Vaders kunnen meer zorg op zich nemen waardoor moeders meer kunnen werken en de scheve taakverdeling meer in balans komt.
  • 3. 
    De EU krijgt wellicht een beter social imago.

Nadelen

  • 1. 
    De plannen kosten veel geld in lidstaten met minder dan 10 dagen vaderschapsverlof.
  • 2. 
    De kosten komen grotendeels bij de werkgevers terecht.

In juli 2018 maakte het comité voor werkgelegenheid en sociale zaken van het Europees Parlement de insteek van de onderhandelingen bekend. Het comité heeft ingestemd met tien dagen partnerschapsverlof tegen minimaal 80 procent van het brutoloon. Daarnaast streeft de parlementaire commissie naar het recht op vier maanden ouderschapsverlof en vijf dagen per jaar zorgverlof (beide tegen 78 procent van het brutoloon). Tot slot gaat het comité zich inzetten op het recht op flexibele werktijden. In september 2018 zal het gehele Europees Parlement over de voorstellen stemmen waarna de onderhandelingen met de Raad en de Europese Commissie van start kunnen gaan.

Gevolgen voor Nederland

Omdat in Nederland het vaderschapsverlof nu twee dagen is zal de regelgeving duur uitvallen en zullen vaders er veel op vooruit gaan ten opzichte van andere lidstaten.

Het ouderschapsverlof is in Nederland maximaal 26 weken en is onbetaald. Het nieuwe beleid zou tot gevolg kunnen hebben dat Nederlandse ouders langer recht op ouderschapsverlof krijgen en jaarlijks vijf dagen zorgverlof kunnen opnemen, beide tegen een percentage van het brutoloon.

4.

Coördinatie socialezekerheidsstelsels

Door vrij verkeer van personen is het voor EU-burgers makkelijk om ergens anders te gaan wonen, werken en/of om te gaan reizen. Hierdoor is het noodzakelijk dat overal in de EU dezelfde regels gelden voor wat betreft de sociale zekerheid.

De wetgeving rond socialezekerheidsstelsels heeft haken en ogen. Het komt voor dat burgers uit lidstaten met minder sociale zekerheid, zoals Roemenië en Bulgarije, naar andere lidstaten vertrekken om daar een uitkering aan te vragen. Dit staat ook wel bekend als uitkeringstoerisme.

Om dit misbruik tegen te gaan is de Europese Commissie in december 2016 met een nieuw voorstel gekomen. Het voorstel bestaat uit de volgende onderdelen:

  • 1. 
    EU-burgers met een WW-uitkering die in een andere lidstaat een baan zoeken houden zes maanden recht op een uitkering uit het thuisland.
  • 2. 
    Wanneer EU-burgers minsten drie maanden in een andere lidstaat hebben gewerkt krijgen zij daar het recht om een werkeloosheidsuitkering op te bouwen.
  • 3. 
    Werkende buitenlanders hebben recht op dezelfde kinderbijslag als werkenden in hun nieuwe woonland.
  • 4. 
    Mensen die wonen en werken rond de grenzen krijgen bij ontslag een uitkering van de lidstaat waar zij werkte.

Het voorstel geldt niet voor werknemers die in tijdelijke dienst door hun werkgever naar het buitenland worden gestuurd. Volgens EU-wetgeving vallen zij onder de detacheringsrichtlijn. Het Parlement heeft in december 2018 zijn standpunt bepaald. Lidstaten en Parlement gaan nu onderhandelen.

Voordelen

  • 1. 
    De socialezekerheidsstelsels van de lidstaten sluiten beter op elkaar aan.

Nadelen

  • 1. 
    De persoonsgegevens van burgers mogen niet voor andere doeleinden gebruikt worden.
  • 2. 
    Het coördineren van 28 socialezekerheidsstelsels zal het moeilijker maken om nationale regelgeving door te voeren.

5.

Bescherming werknemers tegen kankerverwekkende stoffen

Op 5 april 2018 heeft de Commissie een voorstel gedaan over bescherming van werknemers tegen kankerverwekkende stoffen op het werk. Dit voorstel is gericht op de volgende punten:

  • 1. 
    De gezondheid van werknemers beter beschermen door de beroepsmatige blootstelling aan vijf kankerverwekkende stoffen te verminderen.
  • 2. 
    Meer duidelijkheid verschaffen voor werknemers, werkgevers en handhavingsinstanties.
  • 3. 
    Bij dragen aan een gelijk speelveld voor marktdeelnemers.

Daarnaast is het de bedoeling om voor andere kankerverwekkende stoffen bindende grenswaarden voor te stellen.

Op 19 september 2018 heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité advies uitgebracht.

6.

Herziening Eurofound

Stand van zaken

Op 23 augustus 2016 heeft de Commissie een voorstel gedaan over de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden (Eurofound). Het doel van het voorstel is de oprichtingsverordening van Eurofound uit 1975 te herzien. Er zijn twee redenen voor de herziening:

  • 1. 
    Een aantal bepalingen van de bestaande Eurofound-verordening wordt afgestemd op de gemeenschappelijke aanpak voor gedecentraliseerde agentschappen.
  • 2. 
    De doelstellingen en taken van Eurofound worden geactualiseerd.

Op 30 maart 2017 heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité advies uitgebracht. Het debat in het Europees Parlement is gepland op dinsdag 11 december 2018. De stemming in het Europees Parlement is gepland op woensdag 12 december 2018.

7.

Meer informatie

Delen

Terug naar boven