r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Toetreding Montenegro tot de Europese Unie

Vlaggen van Montenegro en de EU
Bron: © European Union, 2016

Montenegro is sinds 17 december 2010 kandidaat-lidstaat van de EU . In juni 2004 werd Servië-Montenegro, het land waarvan Montenegro op dat moment deel uitmaakte, potentieel kandidaat-lidstaat. Direct nadat Montenegro zich in juni 2006 van Servië onafhankelijk had verklaard, werden de onderhandelingen over het kandidaat-lidmaatschap van de EU gestart.

Om toe te mogen treden tot de Europese Unie moet Montenegro voldoen aan de Criteria van Kopenhagen en de voorwaarden in de Stabilisatie- en Associatie-overeenkomst. Jaarlijks rapporteert de Europese Commissie over de vorderingen en aandachtspunten van Montenegro in het voortgangsrapport.

Voorlopig zal Montenegro nog geen lidstaat worden van de Europese Unie. Het voortgangsrapport van 2019 stelde namelijk dat de EU bezorgd is over het electorale systeem in Montenegro, en de wijze waarop er met politieke oppositie wordt omgegaan. Ook wordt er volgens de Commissie te weinig gedaan aan corruptiebestrijding en zijn de rechten van minderheden niet afdoende beschermd.

Inhoud

1.

Voorgeschiedenis

Montenegro was sinds 1910 een onafhankelijk koninkrijk. Dat veranderde toen de Slavische staten samen moesten werken in de Eerste Wereldoorlog. Het Montenegrijnse leger werd onder bevel van de Servische troepen gezet, waar de Montenegrijnen niet tevreden over waren. Na de Eerste Wereldoorlog werd de onafhankelijkheid van Montenegro niet hersteld. In 1918 werd namelijk besloten dat Montenegro onderdeel zou worden van het koninkrijk Joegoslavië onder leiding van de Servische koning Peter I.

In de Tweede Wereldoorlog bezette Mussolini Joegoslavië. Montenegro werd echter in 1943 geannexeerd door Kroatië, waardoor er een guerrillaoorlog uitbrak. Na de oorlog kwam de dictator Tito aan de macht in Joegoslavië, die van Montenegro een socialistische deelrepubliek maakte. Onder Tito beleefde Joegoslavië een tijd van relatieve eenheid in welvaart. In de jaren negentig viel Joegoslavië uiteen, wat zorgde voor conflict tussen de deelrepublieken.

In 1992 ontstond de Federale Republiek Joegoslavië bestaande uit Montenegro en Servië. De periode na het ontstaan van de republiek wordt gekenmerkt door de (post-)Joegoslavische oorlogen, waarin Montenegro slechts een kleine rol speelde.

De republiek werd in 2003 drie omgedoopt tot de republiek Servië-Montenegro. Servië-Montenegro werd in 2004 kandidaat-lidstaat van de Europese Unie. De Montenegrijnen streefden echter naar onafhankelijkheid, die ze in 2006 kregen. Meteen na het verkrijgen van onafhankelijkheid, startte het land de onderhandelingen over kandidaat-lidmaatschap met de Europese Unie. Twee jaar later, in 2008, vroeg de regering van Montenegro officieel lidmaatschap van de Europese Unie aan.

2.

Overzicht mijlpalen

Stabilisatie- en Associatieovereenkomst

In oktober 2007 werd er een Stabilisatie- en Associatieovereenkomst gesloten tussen de EU en Montenegro. Deze overeenkomst diende als aanzet voor verdere hervormingen en bood een kader voor Europese steun. In 2010 trad de overeenkomst officieel in werking.

Grondwetswijzigingen

Op 19 oktober 2007 nam het Montenegrijnse parlement een nieuwe grondwet aan in lijn met de Europese gestelde normen. In de nieuwe Grondwet is Europese integratie één van de hoofddoelen van het land geworden. Met de nieuwe grondwet in het vooruitzicht was enkele dagen eerder al het Stabilisatie- en Associatieakkoord met Montenegro ondertekend. Wetende dat het land het openbaar bestuur moest versterken om aan de voorwaarden van het akkoord te kunnen voldoen, stelde de Montenegrijnse regering een actieplan op en begon aan de voorbereidingen op de implementatie van het akkoord.

Visumvrij reizen voor Montenegrijnen

De lidstaten van de Europese Unie besloten in december 2009 dat Montenegrijnen visumvrij mogen reizen in de Europese Unie.

Start toetredingsonderhandelingen

De Europese Raad besloot in juni 2012 dat Montenegro voldeed aan de criteria voor lidmaatschapsonderhandelingen en dat het land kon starten met onderhandelingen over toetreding. Eind juni van dat jaar werden de onderhandelingen officieel gestart.

Afwikkeling toetredingshoofdstukken

De toetredingsonderhandelingen van de Europese Unie bestaan uit verschillende hoofdstukken, die corresponderen met de beleidsgebieden van de Europese Unie. In 2017 werd duidelijk dat drie hoofdstukken van de toetredingsonderhandelingen zo goed als afgesloten waren en dat de onderhandelingen over een groot aantal andere hoofdstukken gestaag verliepen.

3.

Struikelblokken

Het politiek systeem

De Europese Unie maakt zich zorgen over het electorale systeem van Montenegro. Zo worden lokale verkiezingen niet tegelijkertijd gehouden wat het moeilijk maakt om te controleren of de verkiezingen goed en eerlijk verlopen. Ook is er sinds oktober 2016 een parlementaire boycot, die ervoor zorgt dat er nauwelijks tot geen politieke oppositie gevoerd wordt. Volgens een aantal oppositiepartijen in het parlement waren de verkiezingen van 2016 frauduleus. Ze weigeren daarom zitting te nemen in het parlement totdat er nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven.

Rechten van minderheden

Het handhaven van mensenrechten blijft ook een struikelblok voor Montenegro. Hoewel het land vooruitgang boekte op dit gebied, wordt de Roma minderheid nog steeds gediscrimineerd. Ook is er nog veel gender-gerelateerd geweld en geweld tegen kinderen.

Corruptie

Een ander groot struikelblok voor de toetreding van Montenegro is de aanhoudende corruptie in het land. De Europese Commissie wil dat instituties pro-actiever worden in het bestrijden van corruptie. Ook moet er volgens de Commissie gekeken worden naar de geloofwaardigheid en onafhankelijkheid van het anticorruptieagentschap.

4.

Voortgangsrapport

In het voortgangsrapport van de Europese Commissie van 2019 wordt geconcludeerd dat Montenegro gematigd is voorbereid op toetreding tot de Europese Unie. Montenegro zal op verschillende fronten nog actie moeten ondernemen. De Commissie is met name tevreden over de pogingen die gedaan zijn om de wetgeving aan die van de EU aan te passen. Ook op economisch vlak is er enige vooruitgang geboekt, al blijven de werkloosheid en de staatsschuld erg hoog.

Hoewel corruptie ook nog steeds een zorgenkind blijft is wel hier enige vooruitgang geboekt. Ook op het gebied van mensenrechten heeft Montenegro zich verder aangepast aan de EU-normen.

Op politiek vlak acht de Commissie Montenegro gematigd voorbereid. De Commissie uit wel haar zorgen over verschillende zaken. Zo blijft het politieke landschap gefragmenteerd en gepolariseerd, en is ook de parlementaire boycot nog van toepassing. Op bestuurlijk niveau zal Montenegro onder meer vooruitgang moeten boeken voor wat betreft transparantie en de mogelijkheden die de overheid heeft om hervormingen door te voeren.

5.

Meer informatie

Terug naar boven