r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij M Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Toetreding Albanië tot de Europese Unie

Albanië is sinds juni 2014 kandidaat-lidstaat van de EU. De Europese Commissie heeft verschillende keren duidelijk gemaakt te willen beginnen met de toetredingsonderhandelingen. Op 25 maart 2020 werd definitief besloten dat de onderhandelingen met Albanië kunnen worden gestart.

Om toe te mogen treden tot de Europese Unie moet Albanië voldoen aan de Criteria van Kopenhagen en de voorwaarden in de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst. Ieder jaar rapporteert de Europese Commissie daarom over de vorderingen en aandachtspunten van Albanië.

Volgens de Europese Commissie heeft Albanië in 2021 voldoende voortgang geboekt met de strijd tegen georganiseerde misdaad en corruptie om de onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie te kunnen starten. De onderhandelingen zijn echter nog niet begonnen, omdat Bulgarije de onderhandelingen met Noord-Macedonië en daarmee ook Albanië met een veto blokkeert. De onderhandelingen met beide landen zijn namelijk aan elkaar gekoppeld. Toetreding tot de EU zal hoe dan ook nog wel even duren, omdat onder meer de hervormingen van de rechtsstaat verre van afgerond zijn.

Inhoud

1.

Voorgeschiedenis

Albanië ontstond in 1912 als soeverein vorstendom. Daarvoor was het land onderdeel van het Ottomaanse Rijk. In 1925 werd Albanië een republiek onder leiding van een president, die zichzelf in 1928 uitriep tot koning. Gedurende de Tweede Wereldoorlog werd het land bezet door Italië. Na de Tweede Wereldoorlog kregen de communisten het voor het zeggen in Albanië. Tijdens de communistische periode werd Albanië geregeerd door de dictator Enver Hoxha. Hoxha voerde een isolatiepolitiek, ook ten opzichte van de andere communistische landen. Toen Hoxha overleed in 1985, kwam er langzaam verandering in het Albanese bewind.

De eerste verkiezingen werden in 1991 gehouden. Vanaf dat moment werden de banden tussen de Europese Unie en Albanië aangehaald. Albanië zette in 1992 de eerste stap richting het lidmaatschap van de Europese Unie door een handels- en samenwerkingsakkoord te sluiten met de EU. In 1999, gaf de Europese Commissie een positief advies over het verzoek van Albanië om onderhandelingen over een stabilisatie- en associatieovereenkomst te beginnen.

In juni 2006 werd een Stabilisatie- en Associatie-overeenkomst (SAO) tussen de EU en Albanië gesloten. In verband met handelsvoordelen voor beide partijen werd tussen december 2006 en april 2009 een tijdelijk akkoord van kracht, waarna de SAO in 2009 definitief van start ging. In datzelfde jaar diende Albanië een aanvraag in voor EU-lidmaatschap. De Europese Raad keurde deze aanvraag in 2014 goed, waarmee Albanië kandidaat-lidstaat werd.

2.

Overzicht mijlpalen

Stabilisatie- en associatieovereenkomst

De eerste mijlpaal was de stabilisatie- en associatieovereenkomst uit 2006. Deze diende als aanzet voor verdere hervormingen en bood een kader voor Europese steun. De overeenkomst trad in 2009 in werking.

Democratische vooruitgang

Een andere mijlpaal is de democratische vooruitgang in het land. De Commissie vindt, op basis van de voortgangsrapporten dat Albanië sinds de start van het SAO-proces in 1999 stappen in de richting van democratisering heeft gezet. Zo voldeden de parlementsverkiezingen in 2009 aan bijna alle internationale normen en verliepen de verkiezingen in juni 2013 en juni 2017 nagenoeg zonder problemen.

Justitiële hervormingen

In juli 2016 zette het land een stap in de richting van toetreding. In het Albanese parlement werd een akkoord bereikt over een pakket aan justitiële hervormingen. Ook zijn er onderzoeken ingesteld naar georganiseerde criminaliteit. Deze hervormingen waren belangrijk, omdat de EU zich zorgen maakte over de mensenrechten en de georganiseerde misdaad in het land. De Commissie prees Albanië voor de voortgang, maar benadrukte dat de hervormingen op dit terrein nog lang niet voldoende zijn. In het voortgangsrapport van 2021 maakte de Commissie duidelijk dat de rechtsspraak in Albanië nu vrijwel geheel aan de eisen voldoet. Ook heeft Albanië budget vrij gemaakt om de georganiseerde misdaad harder aan te kunnen pakken.

Start onderhandelingen

Naar aanleiding van het voortgangsrapport dat de Europese Commissie in 2018 publiceerde, wilde de Commissie de onderhandelingen over de toetreding van Albanië officieel starten. Voordat de onderhandelingen kunnen beginnen, moeten de lidstaten daar echter mee instemmen. In juni 2018 besloten de ministers van Buitenlandse Zaken de onderhandelingen met Albanië nog niet te starten. In 2019 adviseerde de Commissie opnieuw om te beginnen met de toetredingsgesprekken met Albanië. Met name Frankrijk en Nederland waren hier nog tegen. In oktober 2019 hebben De Raad van Ministers en de Europese Raad het besluit over de toetredingsgesprekken vooruitgeschoven.

De Raad Algemene Zaken besloot op 25 maart 2020 dat de toetredingsonderhandelingen met Albanië geopend kunnen worden. De Europese Raad bevestigde dat besluit op 26 maart. Aan de Europese Commissie is gevraagd om een voorstel te doen voor een onderhandelingskader. Voordat de onderhandelingen daadwerkelijk kunnen starten, moet Albanië hervormingen in het kiesstelsel en op het terrein van justitie doorvoeren en de georganiseerde misdaad intensiever bestrijden.

Voortgangsrapporten

De Europese Commissie is in haar voortgangsrapport van 2021 redelijk positief over de positie van Albanië. Het land is op het gebied van de rechtsstaat redelijk goed op niveau. Het Albanese parlement heeft verschillende wetten aangenomen om de positie van het Constitutionele Hof te versterken. De grootste vraag is voor de Commissie nu hoe deze wetten in de praktijk gaan uitpakken. Ook op het gebied van de bestrijding van georganiseerde misdaad heeft Albanië winst geboekt. Op het gebied van vrijheid van meningsuiting is er nog wel terrein te winnen voor Albanië. Politici vallen journalisten regelmatig aan, hoewel dit niet tot formele aanklachten heeft geleid.

3.

Struikelblokken

Asiel

Een aanhoudend punt van zorg bij de huidige lidstaten over toetreding van Albanië is het grote aantal Albanese burgers dat asiel aanvraagt in EU-lidstaten. Nu Albanië geen lidstaat van de EU is, kunnen de lidstaten de aanvragen van Albanezen nog afwijzen. Sommige lidstaten zijn bang voor de komst van veel Albanese immigranten wanneer Albanië lid wordt van de Unie.

Economie

Ook de Commissie heeft nog twijfels over de economische situatie van Albanië. Uit het voortgangsrapport van 2020 blijkt namelijk dat de Albanese economie nog niet goed genoeg ontwikkeld is om te voldoen aan de criteria. Hoewel er wel voortgang geboekt is, moet de economie komende tijd verder hervormd worden. De Albanese economie heeft een zware klap gekregen door corona, maar de Commissie prijst in haar rapport de aanpak van de regering. De economische integratie van Albanië verdient wel nog speciale aandacht.

4.

Nederlandse insteek

Toen de Europese Commissie in 2018 voorstelde de toetredingsonderhandelingen met Albanië te starten, liet minister Blok (Buitenlandse Zaken) weten dat Albanië eerst aan alle Kopenhagen-criteria moest voldoen om toe te mogen treden. Blok gaf daarom in de Raad Algemene Zaken van juni 2018 geen goedkeuring voor het starten van de toetredingsonderhandelingen. Ook in de Raad van Ministers in oktober 2019 weigerde Blok goedkeuring te geven. Met name het tegengaan van de georganiseerde misdaad en corruptie zijn voor Nederland nog steeds struikelblokken.

In 2020 veranderde het standpunt van Nederland. Op verzoek van Nederland heeft de Europese Commissie een Working Document gemaakt over de voortgang van de hervormingen in Albanië sinds de laatste voortgangsrapporten van mei. Hieruit bleek dat Albanië zich positief heeft ontwikkeld op verschillende terreinen. Minister Blok gaf zijn zijn verzet tegen het openen van de toetredingsonderhandelingen met Albanië in maart 2020 op, mede omdat daaraan strenge voorwaarden worden verbonden: er worden objectieve criteria gehanteerd en de onderhandelingen kunnen weer worden stopgezet als het land te weinig vorderingen maakt.

5.

Meer Informatie

Terug naar boven