r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Toetreding voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië tot de Europese Unie

Vlag Macedonië

De voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië heeft in maart 2004 het lidmaatschap van de Europese Unie aangevraagd. In december 2005 concludeerden de Europese Raad en de Europese Commissie dat Macedonië voldoende voortgang maakte met het uitvoeren van een vredesakkoord met de Albanese minderheid en werd de status van kandidaat-lidstaat toegekend.

In 2009 stelde de Europese Commissie, op basis van de resultaten van alle doorgevoerde hervormingen, voor het eerst voor om officieel met toetredingsonderhandelingen te beginnen. Het land geraakte in een politieke crisis en de EU bemiddelde. In 2016 liet de Commissie weten alsnog te willen beginnen met toetredingsonderhandelingen mits er geloofwaardige verkiezingen zouden worden gehouden. Pas in 2017 kwam er een einde aan de politieke crisis in het land. In 2018 adviseerde de Commissie de lidstaten om met de daadwerkelijke toetredingsonderhandelingen te beginnen.

Aan een oplossing voor een belangrijk obstakel voor toetredingsonderhandelingen wordt gewerkt. De Europese Raad wil dat Macedonië en Griekenland eerst een oplossing vinden voor het 'naamconflict', een geschil over de naam van het land Macedonië. Pas wanneer dat conflict is opgelost, kan de Europese Raad unaniem instemmen met de start van toetredingsonderhandelingen. De Griekse premier Tsipras en de Macedonische premier Zaev bereikten op 12 juni 2018 een akkoord, dat aan de nationale perlementen wordt voorgelegd.

Delen

Inhoud

1.

In vogelvlucht

In maart 2004 vroeg Macedonië het lidmaatschap van de Europese Unie aan. De Europese Raad vroeg de Europese Commissie een advies op te stellen over een eventuele toetreding. In dit advies ging de Commissie in op de vraag in hoeverre Macedonië op termijn kan voldoen aan de Kopenhagencriteria en de voorwaarden van de Stabilisatie- en Associatie-overeenkomst .

Op 18 juli 2005 evalueerde de Stabilisatie- en Associatieraad de politieke situatie van Macedonië. Vastgesteld werd dat Macedonië voldoende wetgeving had aangepast naar aanleiding van het Akkoord van Ohrid . Ook werd aangegeven dat de decentralisatie goed op gang gekomen was: de lokale autoriteiten werden versterkt in hun politieke macht.

Het Akkoord van Ohrid zorgde dus voor een terugkeer van de stabiliteit in het land. Op 9 november 2005 gaf de Europese Commissie een positief advies over het verzoek van Macedonië om kandidaat-lidstaat van de Europese Unie te worden.

Op 17 december 2005 volgde de Europese Raad het advies op en besloot Macedonië de status van kandidaat-lidstaat te geven.

In 2009 stelde de Commissie voor om met toetredingsonderhandelingen te beginnen. Dat verzoek kreeg geen vervolg. Na een lange politieke crisis in het land deed de Commissie in 2018 opnieuw de aanbeveling om de toetredingsonderhandelingen te starten.

2.

Eisen tot hervormingen

Voordat Macedonië kan toetreden tot de Europese Unie staan er uitgebreide hervormingen op politiek en economisch gebied op de agenda. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste beleidsterreinen waar Macedonië volgens de Europese Commissie nog hervormingen moet doorvoeren of implementeren.

Politiek

Macedonië kent volgens de Europese Commissie stabiele democratische instellingen die goed functioneren en onderling samenwerken. De verkiezingen in 2009 zijn volgens internationale standaarden goed verlopen en de politieke wisselwerking tussen de verschillende instellingen verloopt goed.

Dat beeld sloeg om na een afluisterschandaal en de politieke strijd die daar op volgde. Van 2015 tot 2017 verkeerde het land in een politieke impasse.

De strijd tegen corruptie is nog steeds inzet van beleid. De Groep van staten tegen corruptie (de GRECO) heeft hiertoe aanbevelingen gedaan die Macedonië nog moet uitvoeren. De Commissie stelde in haar landenrapport van 2018 dat Macedonië wel grote stappen heeft gezet in de strijd tegen corruptie en de hervorming van het rechtssysteem.

Op internationaal vlak werkt Macedonië mee aan het Joegoslavië-tribunaal. Dit had de Europese Unie als eis gesteld aan een eventuele toetreding tot de Unie.

De 'naamkwestie'

Griekenland weigert de naam 'Republiek Macedonië' te erkennen. Griekenland is bang dat Macedonië aanspraak wil maken op de Noord-Griekse provincie Macedonië, zodra de naam Macedonië internationaal erkend is. Ook vreest Griekenland dat deze regio van haar klassiek-culturele erfgoed beroofd zou worden door de toekenning van de naam Macedonië aan een van origine Slavisch land. Verschillende andere landen, waaronder Rusland, de VS, China, Canada, het Verenigd Koninkrijk, Bulgarije en Turkije erkennen het land wel onder de naam Republiek Macedonië.

Macedonië en Griekenland onderhandelen over een compromis voor de naam van het land. De Griekse premier Tsipras en de Macedonische premier Zaev bereikten op 12 juni 2018 een akkoord over een mogelijke nieuwe naam: Republiek van Noord-Macedonië. De Griekse en Macedonische parlementen moeten daar nog mee instemmen.

De Europese Unie heeft deze onderhandelingen over de naamkwestie tussen Macedonië en Griekenland tot nu toe zo veel mogelijk overgelaten aan de Verenigde Naties . Oplossing van de naamkwestie is voor de Europe Raad wel voorwaarde voor het starten van de toetredingsonderhandelingen.

Economie

De Europese Unie vindt de economische integratie van Macedonië goed gevorderd. Het land heeft in korte tijd een stabiele economie ontwikkeld met als kenmerken een lage inflatie, een lage overheidsschuld en een evenwichtige begroting. De Unie stelt dat de liberalisering van prijzen en handelsverkeer grotendeels voltooid zijn. De Europe Unie verwacht dat de economie op de korte termijn in staat is om de concurrentie van de Europese economie aan te kunnen.

Verschillende punten werken nog als een rem op een goed functionerende markteconomie. Zo functioneert het overheidsbestuur erg langzaam en ingewikkeld waardoor (buitenlandse) investeringen te weinig worden gestimuleerd. Ook wordt de economie geremd door de informele sector van zwartwerkers.

Wetgeving

Het is waarschijnlijk dat Macedonië binnen een termijn van vijf jaar aan de meeste verplichtingen van het lidmaatschap voldoet. Op enkele punten is er echter meer tijd nodig: het vrije verkeer van goederen, intellectuele eigendomsrechten, het mededingingsbeleid en de financiële controle. Ook op milieugebied zijn nog veel hervormingen nodig die nog de nodige inspanning van Macedonië vragen.

Uitbreidingstop

Tijdens zijn verhoor door het Europees Parlement gaf EU-commissaris voor uitbreiding Johannes Hahn aan dat gedurende de vijf jaar dat hij de leiding zou hebben over uitbreiding er geen landen bij de EU zouden komen. Binnen de EU was uitbreiding al langere tijd een gevoelig onderwerp, maar door zich zo stellig uit te spreken nam Hahn veel perspectief weg bij de kandidaat lidstaten.

In Macedonië leidde dit vooral tot wanhoop bij de Albanese bevolking, die EU-lidmaatschap als cruciaal beschouwt om zijn identiteit te bewaren. In 2015 laaide het conflict tussen Macedonië en Albanese separatisten dan ook weer op, wat vooral werd toegeschreven aan het gebrek aan uitzicht. De toegenomen spanning maakte veel van de succesvolle hervormingen in de relatie tussen de Macedoonse en Albanese bevolking ongedaan.

Voortgangsrapporten

In het voortgangsrapport van 2018 was de Europese Commissie overwegend optimistisch. De naamkwestie blijft een probleem en verdere hervormingen op het gebied van openbaar bestuur en de economie zijn nodig. Toch is Macedonië volgens de Commissie klaar om te beginnen met de daadwerkelijke toetredingsonderhandelingen.

3.

Regionale vrijhandelszone

Op 19 december 2006 is het CEFTA -akkoord ondertekend. Dit vrijhandelsakkoord is in 2007 in werking getreden. De CEFTA bestaat uit Servië, Montenegro, Bosnië-Herzegovina, Albanië, Kroatië, Macedonië, Moldavië en de UNMIK namens Kosovo. De vrijhandelszone heeft als doel het handelsvolume van de regionale markt te vergroten en de regio aantrekkelijker te maken als vestigingsplaats voor buitenlandse bedrijven en investeerders.

4.

Relatie Europese Unie en Macedonië

Macedonië werd in 1991 onafhankelijk van de vroegere Socialistische Federale Republiek Joegoslavië. In 1996 werd Macedonië opgenomen in het PHARE -programma van de Europese Unie. Een jaar later werden verschillende samenwerkings- en handelsovereenkomsten gesloten die in 1998 van kracht werden. In 2001 werd in Luxemburg een Stabilisatie- en Associatie-overeenkomst getekend die in april 2004 in werking trad.

De overeenkomst voorziet in verschillende handelsvoordelen voor Macedonië. Bijna alle Macedonische producten hebben zonder invoerheffingen toegang tot de Europese markt. Macedonië zal in de loop van het stabilisatie- en associatieproces de tarieven voor de invoer van producten uit de Europese Unie verlagen.

Financiële steun vanuit de Europese Unie

Tussen 1992 en 2005 verleende de Europese Unie 767 miljoen euro steun aan Macedonië. In de eerste jaren werd via het ECHO-programma steun verleend om humanitaire problemen aan te pakken. Door de verbetering van de leefomstandigheden van de bevolking werd dit programma in 2003 stopgezet. De toenadering tot de Europese Unie heeft als gevolg dat de financiële steun nu nadrukkelijker wordt ingezet voor de hervormingen die nodig zijn om te voldoen aan de toetredingscriteria.

De Europese Investeringsbank ondersteunt sinds 2006 verschillende projecten in Macedonië waarbij de nadruk ligt op de wegenbouw.

In 2015 werd de impact en omvang van de vluchtelingencrisis steeds meer zichtbaar in Macedonië. In januari 2016 besloot de Europese Unie het Balkanland tien miljoen euro uit te keren. Met het geld zou de controle aan de grenzen en de registratie van migranten verbeterd moeten worden.

Militaire steun vanuit de Europese Unie

De Europese Unie steunde het land niet alleen financieel maar ook militair. In navolging van de NAVO-missie zette de Unie van maart tot december 2003 de missie 'Concordia' in. Deze missie had als doel bij te dragen aan een veilige leefomgeving voor de Macedonische bevolking en de bepalingen van het Ohrid-akkoord te implementeren. Daarna werd een politiemissie geïnstalleerd, 'EUPOL Proxima', die de Macedonische politie ondersteunde bij de handhaving van recht en orde en bij de hervorming van het politieapparaat.

5.

Belang toetreding Macedonië tot de Europese Unie

Voor het vormen van een Europese buitenlandse en veiligheidspolitiek is de toetreding van Macedonië van strategisch belang. Toetreding van Macedonië tot de Europese Unie kan zorgen voor stabilisering van de Zuidoost-Europese regio. Met toetreding van het land wordt verwacht dat het risico van conflicten in de regio zal afnemen. Daarnaast is de toetreding van Macedonië belangrijk voor de gezamenlijke Europese aanpak van de vluchtelingencrisis. Door Macedonië loopt een belangrijke route voor vluchtelingen, de zogenoemde 'Balkanroute'.

Daarnaast is de toetreding van Macedonië van belang voor de Europese Unie omdat deze zorgt voor een vergroting van de interne markt. Op termijn stimuleert dit de economische groei in de EU.

6.

Meer informatie

Delen

Terug naar boven