r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij M Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Opvattingen in Nederland over Europa

Blauw bord bij de Nederlandse grens
Bron: © PDC

Nederland stond in de Europese Unie lange tijd bekend als een van de grootste voorstanders van Europese samenwerking. Toch heeft euroscepsis de laatste jaren steeds meer voet aan de grond gekregen in Nederland. Dit bleek bijvoorbeeld in 2005, toen Nederland in een referendum met een meerderheid van 62% tegen de invoering van de Europese Grondwet stemde. Uit de Eurobarometers van de Europese Commissie blijkt echter dat het gedeelte van de Nederlanders dat het EU-lidmaatschap een goede zaak vindt, nooit kleiner is geweest dan 60%.

Ieder half jaar publiceert de EU de Eurobarometer, een onderzoek naar de publieke opinie in alle EU-lidstaten. Zo probeert de Europese Commissie zicht te houden op wat er leeft onder de EU-burgers. In de Eurobarometer wordt burgers gevraagd hoe tevreden zij zijn over de EU en over hun persoonlijke leefsituatie. De opiniepeilingen worden verricht door nationale bureaus onder ongeveer duizend burgers per lidstaat. In Nederland is Kantar TNS (voorheen TNS NIPO) verantwoordelijk voor de opiniepeilingen van de Eurobarometer.

In 2020 zei 36% van de Nederlanders dat de EU een positief beeld bij hen oproept, tegenover 21% met een negatief beeld van de EU en 43% van de Nederlanders die hier neutraal over zijn. Het aandeel Nederlanders met een positief beeld is gedaald ten opzichte van 2019, toen dat percentage nog 43% was. Het aandeel 'neutraal' is juist toegenomen. Het vertrouwen van Nederlanders in de EU is het afgelopen jaar gedaald van 56% in 2019 naar 49% in 2020.

Inhoud

1.

Belangrijkste kwesties

De belangrijkste Europese kwestie voor Nederlanders is in 2020 de economische situatie (41%). Daarnaast gaven Nederlanders aan dat zij de financiële situatie van de overheid (37%) en milieu en klimaat (36%) belangrijke onderwerpen vinden. In de afgelopen jaren was de belangrijkste Europese kwestie volgens Nederlanders immigratie (net onder de 50%). In 2020 is dat nog maar 20%.

Nederlandse kwesties

Nederlanders zien gezondheid (47%), milieu en klimaat (35%) en de economie (34%) als de belangrijkste kwestie binnen Nederland. Wat betreft de eerste twee punten ligt Nederland ver boven het Europees gemiddelde (31% en 14%).

2.

De Nederlandse burger en Europa

In het voorjaar van 2017 antwoordde 68% van de ondervraagden in Europese lidstaten zich Europees burger te voelen. In Nederland lag het percentage hoger: 71% van de mensen antwoordde zich Europees burger te voelen. In het najaar van 2020 was dit 73% van de bevolking.

Kennis van burgers over Europa

De kennis over de Europese Unie is in de afgelopen jaren toegenomen. Terwijl in 2015 49% van de respondenten aangaf goed geïnformeerd te zijn over Europese zaken, gaf in 2019 69% van de Nederlandse respondenten aan te weten hoe de EU werkt. Bij de gemiddelde EU-inwoner lag dit percentage in 2019 op 59%. Ook zijn Nederlanders beter bekend met de instellingen van de de EU dan de gemiddelde EU-inwoner, blijkt uit de cijfers van 2019.

Lidmaatschap van de Europese Unie

De laatste jaren is het percentage van de Nederlandse bevolking dat tevreden is over het EU-lidmaatschap gestegen. Bovendien ligt het Nederlandse gemiddelde in de periode 2014-2018 ook consistent hoger dan het Europees gemiddelde wat dit onderwerp betreft.

Lidmaatschap van de EU is een goede zaak

2015

2016

2017

2018

2019/2020*

Nederlands percentage positief over EU-lidmaatschap

70%

72%

77%

78%

-

Europees gemiddelde positief over EU-lidmaatschap

55%

53%

57%

62%

-

Cijfers: Eurobarometers/Parlemeters 2013-2020

*In 2019 en 2020 werd deze vraag alleen gesteld aan kandidaat-lidstaten.

Vertrouwen in de EU en haar instellingen

In het najaar van 2015 antwoordde 34% van de Nederlanders positief tegen de EU aan te kijken; 25% had een negatief beeld en 41% was neutraal. Deze percentages bleven min of meer constant in 2016. Eind 2019 was het beeld van de EU in Nederland positiever: 43% van de ondervraagden gaf aan positief tegen de EU aan te kijken, 22% had een negatief beeld en 35% was neutraal. In 2020 was was nog maar 36% positief en daarentegen 43% neutraal. Het percentage 'negatief' was met 21% weinig veranderd.

Ten opzichte van 2019 nam het vertrouwen van Nederlanders in de EU af: 49% in 2020 tegenover 56% in 2019. 45% van de Nederlanders heeft weinig vertrouwen in de EU. Het vertrouwen van Nederlanders in de individuele Europese instellingen nam de laatste jaren gestaag toe, maar daalde iets in 2020. Zowel het vertrouwen in de EU als in de Europese instellingen is in Nederland hoger dan het Europees gemiddelde.

Vertrouwen in Europese instelling

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Europees Parlement

50% (38%)

52% (42%)

58% (45%)

63% (48%)

66% (51%)

62% (48%)

Europese Commissie

50% (35%)

51% (38%)

56% (42%)

61% (43%)

62% (47%)

60% (45%)

De cijfers betreffen de Eurobarometers van het najaar van de genoemde jaren (behalve 2020) en laten de Nederlandse percentages zien.

Het Europese gemiddelde staat tussen haakjes.

Steun voor (nieuwe) bevoegdheden van de Europese Unie

Nederlanders staan de laatste jaren voornamelijk positief tegenover het voeren van een gemeenschappelijk EU-beleid op verschillende gebieden. Hierbij ligt het Nederlands gemiddelde de afgelopen jaren meestal hoger dan het Europees gemiddelde. Het verschil tussen het Nederlands en het Europees gemiddelde is in 2019 met name hoog wat betreft steun voor een gemeenschappelijk migratiebeleid. Bij de andere beleidsdomeinen liggen de percentages niet zo ver uit elkaar. De minste steun geven Nederlanders aan verdere uitbreiding van de EU, waar in 2020 slechts 32% van de bevolking voor is tegenover een EU-gemiddelde van 44%.

(Nieuwe) bevoegdheden van de Europese Unie

NL (EU) voor; 2015

NL (EU) voor; 2017

NL (EU) voor; 2018

NL (EU) voor; 2019

NL (EU) voor; 2020

Voeren van een gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid

79% (74%)

82% (75%)

84% (72%)

80% (75%)

76% (77%)

Voeren van een gemeenschappelijk buitenlands beleid

68% (64%)

66% (66%)

68% (65%)

75% (68%)

76% (71%)

Voeren van een gemeenschappelijk beleid voor migratie

81% (67%)

83% (69%)

77% (65%)

87% (72%)

86% (71%)

Voeren van een gemeenschappelijk energiebeleid

77% (73%)

79% (72%)

71% (70%)

80% (75%)

76% (77%)

Cijfers: Eurobarometer 2016 t/m 2020

Het Europese gemiddelde staat tussen haakjes.

Persoonlijke betekenis van de EU

Aan de Nederlanders werd in 2017 en 2019 gevraagd wat de EU de voor hen persoonlijke betekende. 'Vrijheid om te werken, reizen en studeren in de hele EU' en 'de euro' werden in 2017 het meest genoemd. In 2019 bleven deze twee het populairst en stegen de percentages bij de antwoorden 'vrede' en 'economische voorspoed'. In 2019 lag het percentage in Nederland bij al deze antwoorden hoger dan het Europees gemiddelde.

Wat betekent de EU voor u persoonlijk?

2017

2019

2020

Vrijheid om te werken, reizen en studeren in de hele Europese Unie

70% (52%)

69% (51%)

68% (51%)

De euro

58% (36%)

54% (32%)

53% (35%)

Sterke positie in de rest van de wereld

42% (25%)

41% (25%)

39% (24%)

Bureaucratie

42% (23%)

37% (22%)

33% (20%)

Vrede

39% (30%)

45% (32%)

51% (33%)

Economische voorspoed

34% (16%)

37% (17%)

35% (19%)

Culturele diversiteit

33% (28%)

30% (28%)

27% (26%)

Democratie

25% (23%)

30% (25%)

26% (23%)

Cijfers: Eurobarometer 2017, 2019 en 2020

Het Europese gemiddelde staat tussen haakjes.

De toekomst van de Europese Unie

De afgelopen jaren is een ruime meerderheid van de Nederlandse burgers optimistisch over de toekomst van de EU. Wel is dit percentage in 2019 en 2020 iets afgenomen ten opzichte van 2017 en 2018. Nederlanders blijven echter optimistischer over de toekomst van de EU dan de gemiddelde EU-burger.

Mening over de toekomst van de EU

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Optimistisch over de toekomst van de EU

71% (58%)

57% (50%)

68% (57%)

68% (58%)

65% (58%)

64% (60%)

Pessimistisch over de toekomst van de EU

27% (36%)

42% (44%)

31% (37%)

30% (37%)

34% (38%)

36% (38%)

Cijfers: Eurobarometers 2013-2020.

Het Europese gemiddelde staat tussen haakjes.

3.

Meer informatie

Terug naar boven