r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij M Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Slovenië

Slovenië op de kaart

Slovenië ligt aan de zuidrand van de Alpen. Op 1 mei 2004 trad Slovenië toe tot de Europese Unie. Op 27 januari 2020 kondigde minister-president Marjan Šarec zijn aftreden aan. Šarec vond dat zijn minderheidsregering te weinig steun had in het parlement. In november verloor de centrumlinkse coalitie haar meerderheid toen één van de partijen er uit stapte. Sinds 13 maart 2020 is Janez Jansa de nieuwe president van Slovenië.

Slovenië behoorde lang tot Oostenrijk en ging in 1918 deels over naar het koninkrijk Joegoslavië (en ander deel kwam bij Italië). Vanaf 1945 werd het een socialistische volksrepubliek als deel van de Joegoslavische Federatie. Het maakte tot 1991 deel uit van Joegoslavië en was de eerste republiek die zich losmaakte van het staatsverband van dit communistische land. In 1990 werd de naam Republiek Slovenië.

De beeldige hoofdstad Ljubljana draagt talrijke sporen van zijn relaties met Italië en Oostenrijk. De goed georganiseerde economie en moderne industrie hebben heel wat nieuwe relaties opgeleverd. Slovenië produceert ook uitstekende wijnen, en herbergt bij Postojna de spectaculaire grotten. Prominente Slovenen zijn de Olympische schutter Rajmond Debevec en romanschrijver Brina Svit. Primoz Peterka is een bekende skispringer en Tina Maze won twee keer goud op de Winterspelen van Sotsji bij het skiën. In 2008 won de kogelslingeraar Kozmus goud op de Olympische Spelen. Het Sloveense voetbalelftal nam deel aan het Europees Kampioenschap van 2000 en het land was ook vaak succesvol bij het roeien. Op de Spelen van Rio won judoka Trstenjak goud.

Inhoud

1.

Politieke situatie

Vergaderzaal Sloveense parlement
Bron: IPU.org

Sinds 13 maart 2020 is Janez Jansa van de centrumrechtse Sloveense Democratische Partij (SDS) premier van Slovenië. Hij vormt samen met de sociaal-liberale SMC, de conservatieve partij Nieuw Slovenië (NSi) en de democratische partij DeSUS een coalitie. Hij volgt Marjan Šarec van de LMS op, die op 27 januari 2020 zijn ontslag aankondigde nadat zijn regering er niet in was geslaagd om belangrijke wetgeving door het parlement te loodsen. Šarec volgde in 2018 minister-president Miro Cerar van de Moderne Centrumpartij op. Die leidde tussen 2014 en 2018 een centrumlinks kabinet bestaande uit de SMC, DeSUS en de sociaaldemocraten.

Na de onafhankelijkheidsverklaring in december 1990 werden aanvankelijk breed samengestelde kabinetten gevormd. Aan de verkiezingen namen veel partijen deel en in het parlement had geen enkele partij een overwicht. De liberaal Janez Drnovsek was tussen 1992 en 2002 minister-president van vier kabinetten. Een door de christendemocraat Andrej Bajuk geleid centrumrechts kabinet kende in 2000 een korte levensduur. In de periode 2000-2004 waren er wederom breed samengestelde kabinetten aan het bewind. In 2004-2008 leidde Jansa een centrumrechts kabinet. Tussen 2008 en 2012 had Slovenië een centrumlinks kabinet met sociaaldemocraat Borut Pahor als premier. In juni 2011 verliet Zares, een sociaal-liberale partij, het kabinet. Daarna regeerde het door als minderheidskabinet.

Slovenië was van januari tot juni 2008 voorzitter van de Raad van de Europese Unie. In 2021 zal Slovenië de Raad opnieuw mogen voorzitten. De Sloveen Janez Lenarčič is Eurocommissaris voor Crisisbeheer.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Slovenië is een parlementaire republiek, waarin de president vrijwel alleen ceremoniële taken heeft. De president wordt rechtstreeks gekozen voor een periode van vijf jaar (er geldt een maximum van twee ambtstermijnen). De uitvoerende macht berust bij het kabinet dat onder leiding staat van de premier. De regering kan onder meer wetsvoorstellen indienen, net als parlementsleden, de Nationale Raad of ten minste 5000 kiezers. Wetsvoorstellen worden door de Nationale Vergadering behandeld. De Nationale Vergadering heeft verder een controlerende taak. Het parlement van Slovenië bestaat uit twee Kamers, Drzavni Zbor (Nationale Vergadering) en Drzavni Svet (Nationale Raad). De Nationale Vergadering is wetgevend lichaam en moet vertrouwen uitspreken in het kabinet en haar ministers. De Nationale Raad heeft (als college) het recht van recht van initiatief en een terugzendrecht. Ook kan zij opdracht geven tot het houden van een wetgevingsreferendum of tot toetsing van wetten aan de Grondwet. Slovenië heeft een Constitutioneel Hof en kent referenda. Zowel de toetreding tot de NAVO als de EU werden aan de bevolking in een referendum voorgelegd.

Kiesstelsel

De Drzavni Zbor heeft 90 leden. Er worden er 88 direct gekozen in acht districten, op basis van evenredige vertegenwoordiging. Zetels worden allereerst toegekend op basis van de uitslag in de districten en daarna via de landelijke uitslag. Er is een zetel voor zowel de Hongaarse als de Italiaanse minderheid. Verkiezingen worden iedere vier jaar gehouden. De Drzavni Svet heeft 40 leden. Alle leden worden indirect gekozen. Als vertegenwoordigers van lokale belangen worden in 22 districten kiesmannen gekozen. Daarbij is een absolute meerderheid vereist, hierdoor is soms een tweede ronde nodig. Deze kiesmannen kiezen 22 leden. De overige 18 leden worden namens belangenorganisaties gekozen, eveneens door kiesmannen. Er zijn vier zetels voor zowel werkgevers- als werknemersorganisaties, vier voor de landbouw- en middenstandsector en zes voor niet-economische belangen. De zittingsduur van de Nationale Raad is vijf jaar.

Partijen

De Sloveense politiek werd beheerst door twee middelgrote partijen en enkele kleinere partijen. Lange tijd was de SD (Socialni Demokrati) van oud-premier Pahor de grootste partij. Voorheen heette deze partij ZLSD (Združena Lista Socialnih Demokratov, Lijst van verenigde sociaaldemocraten). Bij de verkiezingen van 2011 werd een echter de nieuwe, centrumlinkse partij, PS (Pozitivna Slovenija, Postief Slovenië) de grootste. Een belangrijke rol in de Sloveense politiek speelt ook de centrumlinkse belangenpartij DeSUS (Demokratična Stranka Upokojencev Slovenije, Democratische Partij van de gepensioneerden in Slovenië). In de aanloop van de verkiezingen van 2014 trad de jurist Miro Cerar naar voren met de centrumlinkse partij SMC (Stranka Mira Cerarja (SMC). Deze partij werd de winnaar tijdens die verkiezingen. De tweede middelgrote partij is de christendemocratische SDS (Slovenska Demokratska Stranka, Sloveense Democratische Partij). De partij is centrumrechts (christendemocratisch.) Tot 2003 heette de partij SDSS (Socialdemokratska Stranka Slovenije). De liberale partij LDS (Liberalna Demokracija Slovenije, Sloveense Liberaal-Democraten) was lange tijd groot en de premiers Drnovsek en Rop kwamen voort uit de LDS. Zij verloor na 2007 aan invloed door een afsplitsing waaruit Zares nova politika (letterlijk: Inderdaad nieuwe politiek) ontstond, een sociaal-liberale partij. Oud-Premier Anton Rop stapte over naar de SD. In 2018 kwam de sociaal-liberale LMS (Lista Marjanna Sarca) sterk op. SNS (Slovenska Nacionalna Stranka, Sloveense Nationale Partij) is een kleine, nationalistische en eurosceptische partij. Sinds de verkiezingen in 2020 is de christendemocratische partij Nieuw Slovenië (NSi) ook groter geworden en maakt die onderdeel uit van de coalitie.

3.

Zetelverdeling Državni zbor vanaf 1992

jaar

ZLSD

SD

SDSS

SDS

NSi

Zares

LDS

DeSUS

SNS

SLS-

SKD

Ov.

verk.-

datum

1992

14

4

   

22

 

12

25

11

6 dec.

1996

9

16

   

25

5

4

29

 

8 dec.

2000

9

14

   

34

4

4

17

4

15 okt.

2004

10

29

9

 

23

4

6

7

 

3 okt.

2008

29

28

 

9

5

7

5

5

 

21 sept.

 

SD

SDS

NSi

PS

LMS

DeSUS

SNS

SMC

   

2011

10

26

4

28

 

6

6

 

8

4 dec.

2014

6

21

5

4

 

10

 

36

8

13 juli

2018

10

26

7

 

13

5

3

10

16

3 juni

 

SD

SDS

NSi

Levica

LMS

DeSUS

SNS

SMC

   

2020

10

23

5

9

13

5

3

9

6

13 maart

4.

Kabinetten vanaf 1992

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Drnovsek I

16 mei 1992-25 januari 1993

brede coalitie

LDS-SDSS-ZLSD-ZS-DS-SSS

BuZa: Rupel

Drnovsek II

25 januari 1993-27 februari 1997

brede coalitie

LDS-ZLSD (tot jan 1996)-SDSS (tot mrt 1994)-SLD

BuZa: Peterle

1995: Thaler

1996: Kracun

Drnovsek III

27 februari 1997-7 juni 2000

centrumrechts

LDS-SLS-DeSUS

BuZa: Frlec

1997: Thaler

Bajuk

7 juni 2000-30 november 2000

christendem.

SDS-SLS/SKD

BuZa: Peterle

Drnovsek IV

30 november 2000-19 december 2002

brede coalitie

LDS-ZLSD-SLS/SKD

BuZa: Rupel

Europa: Potocnik

Rop

19 december 2002-3 december 2004

brede coalitie

LDS-ZLSD-SLS

BuZa: Rupel

2004: Vajgl

Europa: Potocnik

Jansa I

3 december 2004-21 november 2008

centrumrechts

SDS-NSi-SLS-DeSUS

BuZa: Rupel

Pahor

21 november 2008-10 februari 2012

sociaal-liberaal

SD-DeSUS-LDS-Zares (tot juni 2011)

BuZa: Zbogar

Jansa II

10 februari 2012-20 maart 2013

centrumrechts

SDS-NSi-DeSUS

BuZa: Rupel

Bratusek

20 maart 2013 - 8 september 2014

centrumlinks

PS-SD-DeSUS

BuZa: Erjavec

Cerar

8 september 2014 - 13 september 2018

centrumlinks

SMC-SD-DeSUS

BuZa: Erjavec

 

Sarec

13 september 2018-13 maart 2020

centrumlinks

LMS-SD-DeSUS

BuZa: Cerar

Jansa

13 maart 2020 - heden

rechts

SDS-NSi-DeSUS-SMC

BuZa: Logar

5.

Kerngegevens

hoofdstad

Ljubljana

staatshoofd

President Borut Pahor (vanaf 22 december 2012)

regeringsleider

Premier Janez Jansa (vanaf 3 maart 2020)

6.

Bevolking

aantal inwoners

2.102.678

0,5% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

14.84%

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

9.01%

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

40.73%

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

14.19%

 

% van de bevolking ouder dan 65

21.23%

 

gemiddelde levensverwachting

81.4 jaar

 

7.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$71,23 miljard

0,4% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

1.8%

 

bijdrage van industrie aan bbp

32.2%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

65.9%

 

werkloosheid

6.6%

 

8.

Geografie

oppervlakte

20.273 km²

0,5% van de EU

laagste punt

Adriatic Sea 0 m

 

hoogste punt

Triglav 2864 m

 

9.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

8 van de 705 zetels

gastland Europese
organen

 

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

10.

Volkslied

Titel: Zdravljica

Terug naar boven