r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij M Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Portugal

Portugal op de kaart

De Republiek Portugal op het Iberisch schiereiland werd in 1974 weer een democratie. Lange tijd ging het land gebukt onder een (militaire) dictatuur onder Salazar en Caetano. Het land behoort tot de minder welvarende landen van de Europese Unie en heeft een sterk agrarisch gerichte economie.

Portugal bestaat als natie sinds de twaalfde eeuw, toen koning Afonso I de Moren verjoeg. In het spoor van ontdekkingsreizigers als Bartolomeus Dias, Vasco da Gama en Fernando Magellaan, bouwde Portugal in de vijftiende en zestiende eeuw een formidabel overzees imperium op. Portugese handelaren vestigden handelshuizen in Japan, China (Macao), de Molukken, India, over de hele Afrikaanse kust en in Zuid-Amerika. Brazilië was tot 1822 een Portugese kolonie, en na de onafhankelijkheid bleef het land Portugeestalig. In de negentiende eeuw vestigde Portugal een koloniaal rijk in Afrika (Angola, Mozambique, Guinee-Bissau, Sao Tomé en de Kaapverdische eilanden). In 1926 kwam Portugal onder een militaire dictatuur.

Toonaangevende Portugese kunstenaars zijn de schrijver en Nobelprijswinnaar José Saramago, de dichter Fernando Pessoa, en de fado-zangeressen Cristina Branco en Amália Rodrigues. Grote namen uit de recente Portugese sportgeschiedenis zijn de langeafstandlopers Carlos Lopes en Rosa Mota, de wielrenners Joaquim Agostinho en Rui Costa, en de voetballers Eusebio, Luís Figo en Cristiano Ronaldo. In 2016 werd Portugal Europees kampioen voetbal en in 1966 derde op het WK. Benfica uit Lissabon en FC Porto zijn toonaangevende Europese voetbalclubs. Op de Olympische Spelen van 2008 won Nelson Évora goud bij de driesprong.

Inhoud

1.

Politieke situatie

De regerende Socialistische Partij (PS) van premier Antonio Costa kreeg bij de verkiezingen van 6 oktober 2019 bijna 37 procent van de stemmen en boekte een winst van 20 zetels. Hierdoor kon de linkse regering de tot dan toe gevolgde koers voortzetten. De grootste oppositiepartij, de rechtse PSD, verloor juist. Het kabinet steunt mede op het Linkse Blok, de Groenen en de communisten.

Na de val van het autoritaire bewind van Salazar (1932-1968) en Caetano (1968-1974) in de Anjer-revolutie van april 1974, werd Portugal omgevormd tot een parlementaire democratie. Het land kreeg in 1976 een nieuwe Grondwet. Nadien werden vrijwel steeds kabinetten gevormd door ofwel de PS ofwel de conservatief-liberale (centrumrechtse) PSD.

Portugal werd in 1986 lid van de Europese Unie. Het land was in de tweede helft van 2007 voorzitter van de EU.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Portugal is een parlementaire republiek. De minister-president is regeringsleider en de president staatshoofd. De president benoemt formeel de minister-president en ministers en heeft de bevoegdheid om het parlement te ontbinden. Verder heeft hij een vetorecht bij wetgeving, maar dat kan door het parlement worden overruled. De presidentsverkiezingen vinden iedere vijf jaar plaats; een president mag maximaal twee periodes in functie blijven.

De uitvoerende macht berust bij het kabinet. Kabinet en parlement hebben samen de wetgevende macht. Het parlement bestaat uit één Kamer, de Assembleia de República (de Vergadering van de Republiek). Een kabinet kan alleen regeren als het het vertrouwen van het parlement heeft. De uit 230 leden bestaande Assembleia heeft verder volledige wetgevende bevoegdheden (vetorecht, recht van amendement, begrotingsrecht) en controletaken.

Een Constitutioneel Hof kan wetten toetsen aan de Grondwet. Het houden van bindende referenda is mogelijk op voorstel van de regering of het parlement. Ook kiezers kunnen een referendum aanvragen. In 2007 werd abortus na een referendum gelegaliseerd.

Kiesstelsel

De president wordt rechtstreeks gekozen, waarbij de kandidaat die de absolute meerderheid behaalt, de winnaar is. Zo nodig wordt een tweede ronde gehouden tussen de twee kandidaten met het meeste aantal stemmen in de eerste ronde.

De Assembleia wordt om de vier jaar gekozen via een stelsel van evenredige vertegenwoordiging in combinatie met districten. Er zijn 22 kiesdistricten; 18 op het vaste land, 1 op Madeira en 1 op de Azoren, 1 voor de Portugezen in andere EU-landen en 1 voor Portugezen elders in de wereld. Het aantal afgevaardigden per district hangt af van het aantal inwoners (Lissabon heeft bijvoorbeeld 48 afgevaardigden en Portalegre slechts twee).

Partijen

De belangrijkste politieke partijen zijn de sociaaldemocratische Partido Socialista (PS) en de centrumrechtse, conservatief-liberale Partido Social Democrata (PSD), die overigens is aangesloten bij de christendemocratische Europese Volkspartij.

Ter rechterzijde bevindt zich ook de kleinere CDS-PP (Centro Democrático e Social - Partido Popular), een centrumrechtse, christendemocratische partij.

Aan de linkerzijde van het politieke spectrum staat het Linkse Blok (Bloco de Esquerda), een links-socialistische partij die is te vergelijken met de Nederlandse SP. Eveneens links is CDU (Coligaçao Democrática Unitária), een samenwerking van de Portugese Communistische Partij (PCP) en Partido Ecologista Os Verdes (de Groenen). Er is ook een kleine milieupartij, PAN (Pessoas-Animais-Natureza (Volk-Dieren-Natuur).

Het is grondwettelijk verboden om religieuze aanduidingen (zoals christendemocraten) in partijnamen te gebruiken.

3.

Zetelverdeling Assembleia vanaf 1985

jaar

PS

PSD

CDU

PRD

CDS-

PP

BE

Ov.

tot.

verkiezings-

datum

1985

57

88

 

45

22

 

38

250

6 oktober

1987

60

148

31

7

4

   

250

19 juli

1991

72

135

17

 

5

 

1

230

6 oktober

1995

112

88

15

 

15

   

230

1 oktober

1999

115

81

17

 

15

2

 

230

10 oktober

2002

96

105

12

 

14

3

 

230

17 maart

2005

121

75

14

 

12

8

 

230

20 februari

2009

97

81

15

 

21

16

 

230

27 september

2011

73

105

16

 

24

8

 

230

5 juni

2015

86

89

17

 

18

19

1

230

4 oktober

jaar

PS

PSD

PCP

PAN

CDS-

PP

BE

Ov.

tot.

verkiezings-

datum

2019

108

79

10

4

5

19

5

230

6 oktober

4.

Kabinetten vanaf 1985

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Cavaco Silva I

6 november 1985-17 augustus 1987

centrumrechts

PSD

BuZa: Pires de Miranda

Cavaco Silva II

17 augustus 1987-31 oktober 1991

centrumrechts

PSD

BuZa: De Deus Pinheiro

Cavaco Silva III

31 oktober 1991-28 oktober 1995

centrumrechts

PSD

BuZa: De Deus Pinheiro

1992: Barroso

Guterres I

28 oktober 1995-25 oktober 1999

sociaaldem.

PS

BuZa: Gama

Guterres II

25 oktober 1999-6 april 2002

sociaaldem.

PS

BuZa: Gama

Barroso

6 april 2002-17 juli 2004

centrumrechts

PSD

BuZa: Gouveia

Santana Lopes

17 juli 2004-12 maart 2005

centrumrechts

PSD

BuZa: Monteiro

Sócrates I

12 maart 2005-26 oktober 2009

sociaaldem.

PS

BuZa: Freitas do Amaral

2006: Amado

Sócrates II

26 oktober 2009-21 juni 2011

sociaaldem.

PS

BuZa: Amado

Passos Coelho

21 juni 2011- 26 november 2015

centrumrechts

PSD-CDS

BuZa: Portas

Costa

26 november 2015 - heden

links

PS

BuZa: Silva

5.

Kerngegevens

hoofdstad

Lissabon

staatshoofd

President Marcelo Rebelo De Sousa (vanaf 9 maart 2016)

regeringsleider

Premier Antonio Luis Santos da Costa (vanaf 24 november 2015)

6.

Bevolking

aantal inwoners

10.302.674

2,3% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

13.58%

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

10.94%

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

41.49%

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

13.08%

 

% van de bevolking ouder dan 65

20.92%

 

gemiddelde levensverwachting

81.1 jaar

 

7.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$314,1 miljard

1,7% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

2.2%

 

bijdrage van industrie aan bbp

22.1%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

75.7%

 

werkloosheid

8.9%

 

8.

Geografie

oppervlakte

92.090 km²

2,2% van de EU

laagste punt

Atlantic Ocean 0 m

 

hoogste punt

Ponta do Pico (Pico or Pico Alto) on Ilha do Pico in the Azores 2351 m

 

9.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

21 van de 705 zetels

gastland Europese
organen

Agentschap Europese Unie:
Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving (EWDD)

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

10.

Volkslied

Titel: A Portuguesa

Terug naar boven