r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Letland

Letland op de kaart

Letland ligt aan de Oostzee, als middelste van de drie Baltische staten. In 1991 herwon Letland de sinds 1918 bestaande onafhankelijkheid, die in 1940 verloren was gegaan. Tot 1991 maakte het land deel uit van de Sovjet-Unie. Op 1 mei 2004 werd Letland, inmiddels een democratische republiek, lid van de Europese Unie. Op 1 januari 2014 voerde het land de euro in.

De hoofdstad van Letland, Riga, is in 1201 gesticht door de Duitse Orde. Ventspils is één van de oudste Hanzehavens. Letland heeft een overwegend Lutherse bevolking.

Bekende sporters uit Letland zijn de oud-wielrenner Romans Vainsteins (wereldkampioen in 2000) en de turner en olympisch-goudwinnaar Igors Vihrovs. Bekende artiesten zijn popzangeres Linda Leen en musicus Raymond Pauls. Van augustus 2004 tot maart 2015 was de Let Mariss Jansons chef-dirigent van het Koninklijk Concertgebouw Orkest. Letland nam in 2004 deel aan het EK-voetbal met als sterspeler Maris Verpakovskis. Verreweg de populairste sporten zijn ijshockey en basketbal.

Inhoud

1.

Politieke situatie

Sinds 2019 wordt Letland geregeerd door het centrumrechtse kabinet-Kariņš. Premier Kariņš is lid van de kleinste partij van de vijfkoppige coalitie, Vienotība. Het kabinet-Kariņš trad aan op 23 januari 2019 en volgde het eveneens centrumrechtse kabinet-Kucinskis op, dat sinds 2016 regeerde.

Letland verklaarde zichzelf in 1990 onafhankelijk van de Sovjet-Unie en die onafhankelijkheid werd in 1991 erkend. De eerste vrije parlementsverkiezingen werden gehouden in 1993. In het parlement zijn steeds veel middelgrote partijen vertegenwoordigd, waardoor een tamelijk gefragmenteerd politiek beeld bestaat. Er vinden veel kabinetswisselingen plaats. Kabinetten bestonden aanvankelijk bovendien vaak uit vier tot zes partijen. Na 1998 is er sprake van blokvorming van partijen ter linker- en rechterzijde.

Sinds 1998 zijn de kabinetten in Letland steeds van centrumrechtse signatuur. De meest instabiele periode was 2006-2007. Na de verkiezingen van 2006 kon het kabinet van premier Kalvitis doorregeren, maar in 2007 viel zijn kabinet. Ivars Godmanis van de centrumrechtse 'Letse Weg', die in 1990 de eerste premier was na de onafhankelijkheid, vormde toen een crisiskabinet. Het land raakte spoedig echter in een ernstige economische en politieke crisis, waarbij ook rellen ontstonden. Na dreigende parlementsontbinding en verwerping van een vertrouwensmotie trad dit kabinet in februari 2009 af.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Letland is een parlementaire republiek, waarin de president hoofdzakelijk ceremoniële functies heeft en de feitelijke regeringsmacht bij het kabinet ligt. Wel kan de president de premier (formateur) benoemen en vervroegde verkiezingen uitschrijven door ontbinding van het parlement (dat wordt vervolgens in een referendum aan de kiezers voorgelegd).

De president wordt voor vier jaar door het parlement gekozen en mag maximaal twee termijnen in functie blijven. Een bekende president was Vaira Vike-Freiberga. Het kabinet moet het vertrouwen krijgen van het parlement om te kunnen regeren.

Het parlement bestaat uit één Kamer, de Saeima, en telt 100 leden. Het parlement heeft controlerende en wetgevende taken. Zowel kabinet, parlementscommissies, vijf parlementsleden als eentiende van de kiezers kunnen wetsvoorstellen indienen.

Letland heeft een Constitutioneel Hof dat wetten toetst aan de Grondwet. Het houden van referenda is mogelijk en bijvoorbeeld het lidmaatschap van de EU werd in een referendum aan de kiezers voorgelegd.

Kiesstelsel

Iedere vier jaar worden er parlementsverkiezingen gehouden op basis van evenredige vertegenwoordiging in combinatie met districten. Er geldt een kiesdrempel van vijf procent.

Partijen

Het Letse parlement, de Saeima, bestaat sinds de verkiezingen van 6 oktober 2018 uit zeven partijen. De grootste partij is Harmonie Centrum (SDPS Harmonie). Dat is een pro-Russische partij, die een alliantie is tussen de Sociaaldemocratische partij Harmonie en de Socialistische Partij van Letland. Vanwege het pro-Russische karakter zijn er niet veel partijen in het parlement die met hen willen samenwerken.

Na deze grootste partij wordt de politiek van Letland momenteel gedomineerd door partijen die pas recent zijn opgericht. Bij de verkiezingen van 2018 werden zij voor het eerst een serieus blok in het parlement. Het gaat om KPV (Kam Pieder Valsts), JKP (Jauna Konservativa Partija) en AP (Attistibai/Par). KPV is een partij die strijdt tegen corruptie. Het motto van de partij is: 'Van wie is de staat?'. De partij staat bekend als populistisch. JKP is een conservatieve partij, die voortkwam uit de oude conservatieve allianties in Letland. AP staat bekend als liberaal en pro-Europees.

Bij de verkiezingen van 2018 wist partij NA (Nacinala Apvieniba) 13 zetels te halen, daarmee zijn zij de vijfde partij van Letland. Deze partij staat bekend als nationalistisch en zou omschreven kunnen worden als de tegenpool van het pro-Russische Harmonie. Bij de verkiezingen van 2014 wist de alliantie van boeren en groenen (ZZS) nog de premier te leveren, maar in 2018 verloor deze partij dramatisch. Zij zijn nu de zesde partij van het land.

De kleinste partij in het Letse parlement is het liberaal-conservatieve JV (Jauna Vientotiba). Deze partij staat bekend als liberaal-conservatief. Hoewel het de kleinste partij is levert de partij de premier van Letland, Krišjānis Kariņš.

3.

Zetelverdeling Saeima vanaf 1995

jaar

TP

JL

LC/

LPP

TB/

LNNK

LZS

TSP

LSDA

-

Ov.

verkiezings-

datum

1995

   

17

8

8

11

 

56

30 sep/1 okt.

1998

24

 

21

17

 

32

 

8

3 oktober

jaar

TP

JL

LC/LPP

TB/LNNK

ZZS

SC

-

PCVTL

verkiezings-

datum

2002

20

26

10

7

12

   

25

5 oktober

2006

23

18

10

8

18

17

 

6

7 oktober

jaar

PLL

Vieno-

tiba

LC/LPP

NA

ZZS

SC

ZRP

ov.

verkiezings-

datum

2010

8

33

 

8

22

29

   

2 oktober

2011

 

20

 

14

13

31

22

 

17 sept.

2014

 

23

 

17

21

24

 

15

4 oktober

jaar

SDPS (Harmonie)

KPV

JKP

AP!

ZZS

NA

JV

-

verkiezings-

datum

2018

23

16

16

13

11

13

8

-

6 oktober

4.

Kabinetten vanaf 1995

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Skele I

21 december 1995-13 februari 1997

centrumlinks

LC, DPS, TB, LZP, LZS, LVP

BuZa: Birkavs

Skele II

13 februari-7 augustus 1997

centrumlinks

LC, DPS, TB, LZP, LZS

BuZa: Birkavs

Krasts

7 augustus 1997-26 november 1998

centrumrechts

TB/LNNK, LC, LZS, LKDS

BuZa: Birkavs

Kristopans I

26 november 1998-3 februari 1999

centrumrechts

LC, TB/LNNK, JP

BuZa: Birkavs

Fin: Godmanis

Kristopans II

3 februari-16 juli 1999

centrumrechts

LC, TB/LNNK, JP, LSDA

BuZa: Birkavs

Fin: Godmanis

Skele III

16 juli 1999-5 mei 2000

centrumrechts

TP, TB/LNNK, LC

BuZa: Berzins

Berzins

5 mei 2000-7 november 2002

centrumrechts

TP, TB/LNNK, LC, JP

BuZa: Berzins

Repse

7 november 2002-9 maart 2004

centrumrechts

JL, TB/LNNK, LPP, ZZS

BuZa: Kalniete

Fin: Dombrovskis

Emsis

9 maart-2 december 2004

centrumrechts

TP, LPP, ZZS

BuZa: Piks

juli 2004: Pabriks

Kalvitis I

2 december 2004-7 november 2006

centrumrechts

TP, JL, ZZS, LPP

BuZa: Pabriks

Kalvitis II

7 november 2006-20 december 2007

centrumrechts

TP, ZZS, LC/LPP

BuZa: Pabriks

Godmanis II

20 december 2007-12 maart 2009

centrumrechts

TP, ZZS, TB/LNNK, LC/LPP

BuZa: Demakova

Dombrovskis I

12 maart 2009-25 oktober 2011

centrumrechts

TP, JL, ZZS, TB/LNNK, PS

BuZa: Riekstins

2010 Ronis

Dombrovskis II

25 oktober 2011-22 januari 2014

centrumrechts

Vienotiba, ZRP, TB/LNNK

BuZa: Rinkevics

Straujuma

22 januari 2014-11 februari 2016

centrumrechts

Vienotiba, ZRP, TB/LNNK

BuZa: Rinkevics

Kučinskis

11 februari 2016-23 januari 2019

centrumrechts

ZZS, Vienotiba, NA

BuZa: Rinkevics

Kariņš

23 januari 2019- heden

centrumrechts

Vienotiba, JKP, AP, NA, KPV LV

BuZa: Rinkēvičs

5.

Kerngegevens

hoofdstad

Riga

staatshoofd

President Egils Levits (vanaf 8 juli 2019)

regeringsleider

Premier Krisjanis Karins (vanaf 23 januari 2019)

6.

Bevolking

aantal inwoners

1.923.559

0,4% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

15.24%

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

9.16%

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

41.36%

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

14.38%

 

% van de bevolking ouder dan 65

19.85%

 

gemiddelde levensverwachting

74.9 jaar

 

7.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$54,02 miljard

0,3% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

3.9%

 

bijdrage van industrie aan bbp

22.4%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

73.7%

 

werkloosheid

8.7%

 

8.

Geografie

oppervlakte

64.589 km²

1,4% van de EU

laagste punt

Baltic Sea 0 m

 

hoogste punt

Gaizina Kalns 312 m

 

9.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

8 van de 754 zetels

gastland Europese
organen

 

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

10.

Volkslied

Titel: Dievs, Sveti Latviju

Terug naar boven