r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij M Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Litouwen

Litouwen op de kaart

De Republiek Litouwen is een land in Noordoost-Europa, het maakt deel uit van de Baltische staten. Het land grenst aan Rusland, Letland, Polen en Wit-Rusland. Op 1 mei 2004 werd Litouwen lid van de Europese Unie. De hoofdstad van het land is Vilnius. Het geografische centrum van het continent Europa ligt in het Litouwse dorp Bernotai.

Litouwen was aan het begin van de vijftiende eeuw het middelpunt van een rijk dat zich bijna tot de Zwarte Zee uitstrekte. Afgezien van een korte periode van onafhankelijkheid van 1918 tot 1940, werd Litouwen van 1795 bezet door Rusland. Het land werd in 1990 onafhankelijk van de Sovjet-Unie, waarvan het sinds 1940 deel uitmaakte.

In Litouwen is basketbal de belangrijkste sport. De bekendste speler was Arvydas Sabonis, die goud won met de Sovjet Unie bij de Olympische Spelen van 1988. Litouwen won sinds de onafhankelijkheid drie keer brons bij de Olympische Spelen. Het land is het verder vaderland van schaakgrootmeester Aloyas Kveinys. Bekende Litouwse wielrensters waren Diana Ziliute, Edita Pucinskaite en Jolanta Polikeviciute, die allen het wereldkampioenschap op de weg wonnen. Olympische medailles werden verder gewonnen bij onder meer discuswerpen, zeilen, worstelen en de moderne vijfkamp.

Inhoud

1.

Politieke situatie

Vergaderzaal parlement Litouwen
Bron: IPU.org

Bij de verkiezingen van 2016 won de Bond van Boeren en Groenen en verloren de centrumlinkse regeringspartijen. Daarna vormde de Boeren en Groenen een kabinet met de sociaaldemocratische partij LSDP. De huidige minister-president van Litouwen is Saulius Skvernelis van de Bond van Boeren en Groenen.

Na de onafhankelijkheid van Litouwen in maart 1990 domineerden aanvankelijk de conservatieven en (voormalige communisten) de Litouwse politiek. socialisten Tussen 1996 en 2001 was er sprake van politieke instabiliteit met diverse kabinetswisselingen. Sinds 2001 wisselen kabinetten van centrumlinkse en centrumrechtse signatuur elkaar af.

Litouwen is één keer voorzitter geweest van de Raad van de Europese Unie, van juli - december 2013. De volgende keer dat het land de Raad mag voorzitten is in 2027. De Litouwse politicus Virginijus Sinkevičius is Eurocommissaris voor Milieu, Oceanen en Visserij.

2.

Staatsvorm, partijen en kiesstelsel

Litouwen is een parlementaire republiek met een gekozen president als staatshoofd. De feitelijke regeermacht berust bij het kabinet onder leiding van de minister-president, die formeel door de president wordt benoemd. Een kabinet moet het vertrouwen krijgen van het parlement om te kunnen gaan regeren. Er is een uit één Kamer bestaand parlement (Seimas), dat voor vier jaar wordt gekozen. Het land heeft een Constitutioneel Hof dat wetten kan toetsen aan de Grondwet.

Kiesstelsel

De 141 leden van de Seimas worden via een gemengd kiesstelsel gekozen. Verkiezingen vinden plaats in 71 enkelvoudige kiesdistricten. Daar is een absolute meerderheid vereist om de zetel te winnen. Als geen kandidaat die meerderheid haalt, volgt een tweede ronde tussen de twee kandidaten die de meeste stemmen behaalden. De overige 70 leden worden via een lijstenstelsel op basis van evenredige vertegenwoordiging gekozen. Er geldt een landelijke kiesdrempel van vijf procent.

De presidentsverkiezingen worden om de vijf jaar gehouden. Een zittende president kan één keer worden herkozen.

Partijen

Het politieke landschap in Litouwen is verdeeld, er is een veelheid aan partijen, geregeld ontstaan er nieuwe partijen door fusies. De belangrijkste partijen worden hier beschreven. De sociaaldemocratische LSDP (Lietuvos Socialdemokratu Partija) is de opvolger van de communistische partij LDDP (Lietuvos Demokratinė Darbo Partija). De christendemocratische TS-LKD (Tėvynės sąjunga – Lietuvos krikščionys demokratai) is de belangrijkste centrumrechtse partij. In 2005 werd als belangenpartij voor landbouwers en middenstanders LVLS (Lietuvos Valstiečiu Liaudininku Sajunga, Litouwse Boerenvolkspartij) gevormd. De partij staat bekend als anti-establishment en is groen-conservatief.

3.

Zetelverdeling Seimas vanaf 1996

jaar

TS

LKD

LDDP

LSDP

DP

LiCS

LRLS

TPP

TT

NS

Ov.

tot.

data

1996

70

16

12

12

 

13

     

15

138

20 okt./

10 nov.

2000

9

2

17

27

 

34

   

29

22

140

8/22 okt.

2004

25

 

39

31

18

   

10

11

17

141

10/24 okt.

 

TS-LK

                     

2008

45

 

25

10

8

11

16

15

1

11

141

12/26 okt.

2012

33

 

38

29

-

10

 

11

 

20

140

14/28 okt.

   

LVZS

         

PTT

       

2016

31

54

17

   

14

 

3

 

14

141

9/23 okt.

4.

Kabinetten vanaf 1996

naam

periode

kleur

partijen

belangrijke ministers

Vagnorius II

27 nov 1996-4 mei 1999

centrumrechts

TS-LKD-LCS

BuZa: Saudargas

Degutiene I

4-18 mei 1999

interim

 

BuZa: Saudargas

Paksas I

18 mei 1999-27 okt 1999

centrumrechts

TS-LKD

BuZa: Saudargas

Degutiene II

27 okt 1999-3 nov 1999

interim

 

BuZa: Saudargas

Kubilius I

3 nov 1999-26 okt 2000

centrumrechts

TS-LKD

BuZa: Saudargas

Paksas II

26 okt 2000-20 juni 2001

liberaal

LLS-NS

BuZa: Valionis

Gentvilas

20 juni 2001-3 juli 2001

(geen vertrouwen)

 

BuZa: Valionis

Brazauskus I

3 juli 2001-14 dec 2004

'paars'

LSDP-NS-LLS

BuZa: Valionis

Brazauskus II

14 dec 2004-1 juni 2006

centrumlinks

LSDP-DP-NS

BuZa: Valionis

Balcytis

1 juni-4 juli 2006

(geen vertrouwen)

 

BuZa: Valionis

Kirkilas

4 juli 2006-9 dec 2008

'paars'

LSDP-LiCS-DP-LVLS

BuZa: Vaitiekunas

Kubilius II

9 dec 2008-13 dec 2012

centrumrechts

TS/LK-TPP-LRLS-LiCS

BuZa: Usackas

2010: Azubalis

Butkevicius

13 dec 2012-22 nov. 2016

centrumlinks

LSDP-DP-TT-LLRA

BuZa: Linkevicius

Skvernelis

22 nov. 2016-heden

centrumlinks

LVLS-LSDP

BuZa: Linkevicius

5.

Kerngegevens

hoofdstad

Vilnius

staatshoofd

President Gitanas Nauseda (vanaf 12 juli 2019)

regeringsleider

Premier Saulius Skvernelis (vanaf 13 december 2016)

6.

Bevolking

aantal inwoners

2.731.464

0,6% van de EU

% van de bevolking jonger dan 15

15.26%

 

% van de bevolking van 15 t/m 24

10.23%

 

% van de bevolking van 25 t/m 54

38.96%

 

% van de bevolking van 55 t/m 64

15.1%

 

% van de bevolking ouder dan 65

20.45%

 

gemiddelde levensverwachting

75.5 jaar

 

7.

Economie

bruto binnenlands product (bbp)

$91,47 miljard

0,5% van de EU

bijdrage van landbouw aan bbp

3.5%

 

bijdrage van industrie aan bbp

29.4%

 

bijdrage van dienstensector aan bbp

67.2%

 

werkloosheid

7.1%

 

8.

Geografie

oppervlakte

65.300 km²

1,5% van de EU

laagste punt

Baltic Sea 0 m

 

hoogste punt

Aukstojas 294 m

 

9.

Positie in Europa

aantal zetels in het
Europees Parlement

11 van de 705 zetels

gastland Europese
organen

 

prominenten in
Europa

Europese Commissie:

 
Bovenstaande gegevens zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het CIA World Factbook.

10.

Volkslied

Titel: Tautiska Giesme

Terug naar boven