r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij M Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Beleid begroting Europese Unie

Phil Hogan
Bron: European Commission

De Europese Unie heeft een uitgebreid takenpakket. Om alle activiteiten van de EU te kunnen financieren, heeft de Europese Unie een eigen begroting die jaarlijks wordt vastgesteld. Naast de jaarlijkse begroting is er een begroting voor periodes van zeven jaar: het meerjarig financieel kader. Daarmee streeft de EU naar continuïteit in het begrotingsbeleid. Het doel van het begrotingsbeleid is het takenpakket van de EU op een zo efficiënte manier te financieren in een begroting die qua inkomsten en uitgaven in balans is. De begroting wordt gefinancierd door een jaarlijkse eigen bijdrage van de lidstaten, een percentage van de btw-opbrengsten, inkomsten van heffingen op goederenimport van landen buiten de EU.

De begroting van de EU is aan strikte regels gebonden. De begroting moet voldoen aan de richtlijnen van het meerjarig financieel kader, enkele algemene beginselen en er moet een speciale besluitvormingsprocedure gevolgd worden. Bij het vaststellen van de begroting heeft de Europese Centrale Bank (ECB) naast de Europese Commissie, de Raad van Ministers en het Europees Parlement een belangrijke rol. De rol van de lidstaten komt vooral tot uiting tijdens beslissingen over het meerjarig financieel kader. De Europese Rekenkamer houd toezicht op de uitgaven van de Europese Commissie. De Europese Commissie komt meestal rond juni met een ontwerpbegroting voor het opvolgende jaar, waarna het vaak een jaar duurt tot de onderhandelingen afgerond zijn.

Voor 2020 is de Europese begroting vastgesteld op een totaal van 168,7 miljard euro. Dat is 3 miljard euro meer dan het jaar ervoor. Bepaalde landen zoals Nederland zijn netto betalers voor deze begroting, en ontvangt minder geld direct terug dan dat het betaald. Hier krijgt het echter andere voordelen op het gebied van bijvoorbeeld handel voor terug. De grootste kostenpost voor de periode 2014-2020 waren landbouw en regionale ontwikkeling, waar ongeveer 70% van het budget aan werd uitgegeven.

Inhoud

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Mijlpalen

EGKS: de eerste Europese begroting

De begroting van de EU is in de loop der jaren steeds uitgebreider geworden, omdat de EU zich met steeds meer zaken is gaan bezighouden. De eerste Europese begroting was de begroting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal in 1952. De inkomsten van de EGKS kwamen niet uit afdrachten van lidstaten, maar door heffingen op productie van kolen en staal en het aangaan van leningen. Omdat de taken van de EGKS beperkt waren, was de eerste begroting slechts een fractie van de huidige.

Nieuwe lidstaten

Sinds de vroege jaren 2000 zijn er veel nieuwe lidstaten toegetreden. Vanwege de vaak minder ontwikkelde economische situaties binnen deze landen is er nog meer focus komen te liggen op regionale ontwikkeling en het stimuleren van banen en groei.

Corona-herstelplan

De EU-lidstaten zijn het op 21 juli 2020 eens geworden over een corona-herstelplan. Dit fonds van 750 miljard euro zal bestaan naast de nieuwe Europese begroting, en moet helpen bij het herstel van de Europese economie na de coronacrisis. Dit kan met leningen en subsidies.

Recente meerjarenprogramma's

  • Meerjarig financieel kader 2014-2020

    Het Europees financieel kader 2014-2020 is het akkoord waarin de maxima voor de begrotingen van de Europese Unie zijn vastgelegd voor de periode 2014-2020. In het meerjarig financieel kader worden eisen vastgelegd waaraan de Europese begroting moet voldoen, om ervoor te zorgen dat de begroting van de EU op orde blijft. Daarnaast zorgt het vaststellen van deze kaders voor een soepeler verloop van de EU-begrotingsprocedure en sterkere samenwerking tussen EU-instellingen op budgettair gebied. De meerjarenbegroting wordt uitgewerkt in jaarlijkse begrotingen. Voor de volledige zeven jaar komt de meerjarenbegroting uit op een bedrag van 960 miljard euro. Dat is 1 procent van het BNP van alle EU-lidstaten bij elkaar. Daar is nog 10 miljard euro bijgekomen vanwege de toetreding van Kroatië tot de Europese Unie op 1 juli 2013.

2.

Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Raad, de Europese Commissie, de Raad, het Europees Parlement en de Europese Rekenkamer een rol. Voor het vaststellen van de regels voor het financieel toezicht geldt de gewone wetgevingsprocedure, na raadpleging van de Europese Rekenkamer. Het vaststellen van de jaarlijkse begroting verloopt volgens de begrotingsprocedure.

Voor het vaststellen van meerjarige kader voor de uitgaven en besluiten over de manier waarop de EU gefinancierd wordt, geldt dat de Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na goedkeuring door het Europees Parlement.

De verantwoording van de EU-uitgaven verloopt volgens de kwijtingsprocedure.

 

Europees orgaan

Verantwoordelijke

Europese Commissie

Eurocommissaris voor Begroting en Administratie

Parlementaire Commissie EP

Commissie begroting

Commissie begrotingscontrole

Nederlandse leden Parlementaire Commissie begroting

Plaatsvervanger(s)

Nederlandse leden Parlementaire Commissie begrotingscontrole

Lid/leden


Plaatsvervanger(s)

Raad van de Europese Unie

Raad Algemene Zaken (RAZ)

Raad Economische en Financiële zaken (Ecofin)

Nederlandse deelnemer(s) Raad Algemene Zaken

Stef Blok (VVD), minister van Buitenlandse Zaken

Nederlandse afvaardiging Raad Economische en Financiële Zaken

Wopke Hoekstra (CDA), minister van Financiën

Alexandra van Huffelen (D66), Hans Vijlbrief (D66), staatssecretaris van Financiën

Invloed nationale parlementen

Het Nederlandse parlement heeft ook een rol in de totstandkoming van Europees beleid. Dat kan formeel op twee manieren. Ten eerste controleert de Staten-Generaal de minister of staatssecretaris die naar de Raad van de Europese Unie gaat om over het onderwerp te praten. Daarnaast kunnen nationale parlementen van de lidstaten binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden. Op het gebied van begrotingen zou het dan gaan om een begrotingspost waar de EU zich niet mee zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

 

Nederlands orgaan

Verantwoordelijke

Tweede Kamer

Vaste commissie voor Financiën (Fin.) - Tweede Kamer

Vaste commissie voor Europese Zaken (EUZA) - Tweede Kamer

Eerste Kamer

Eerste Kamercommissie voor Financiën (Fin.)

Eerste Kamercommissie voor Europese Samenwerkingsorganisaties (ESO)

Betrokken bij wetgeving, uitvoering en controle

 

Betrokken instantie EU

Verantwoordelijke

Directoraat-Generaal

DG Begroting

Controlerend orgaan

Europese Rekenkamer

3.

Meer informatie

Achtergrondartikelen

Europese Unie

Algemeen over EU

Factsheets Europees Parlement

Wetgevingsoverzicht

Terug naar boven