r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Beleid voedselveiligheid

Pallets met groente en fruit
Bron: © European Union, 2017

De landbouw- en voedselsector in Europa is van groot belang voor de Europese economie. Zo is de Europese Unie de tweede exporteur van landbouwproducten ter wereld. Voor een onbelemmerde interne markt is het belangrijk dat de gezondheids-, milieu-, en dierenwelzijnsnormen voor voedsel in alle Europese lidstaten gelijk zijn.

Op Europees niveau bestaat daarom een systeem van normering en etikettering van voedselproducten om de voedselveiligheid, het welzijn van dieren en het milieu te beschermen. De Algemene Levensmiddelen Verordening uit 2002 omvat de basisprincipes voor voedselveiligheid en voorzag ook in de oprichting van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA). Dit agentschap geeft onafhankelijk advies en beoordeelt risico's voor de Europese voedselketen.

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Staand beleid

Budget

De EU beschikt voor de periode 2014-2020 over een budget van ruim 1,89 miljard euro voor het voedselveiligheidsbeleid.

Algemene Levensmiddelen Verordening

Begin 2002 kwam de EU met de Algemene Levensmiddelen Verordening (178/2002). Met deze verordening werd regelgeving van kracht die er voor zorgde dat de voedselveiligheid 'van boer tot bord' werd nagestreefd. Zo moeten sindsdien de productie, distributie en verkoop van levensmiddelen en diervoeders volledig traceerbaar zijn, zodat producten in geval van gezondheidsgevaar snel en volledig uit de handel kunnen worden genomen en kan worden gezien waar producten vandaan kwamen en heen zijn gegaan. Daarnaast stelt de verordening eisen aan productiemethoden en verpakkingen.

Op verzoek van een Europees burgerinitiatief zal de Algemene Levensmiddelen Verordening worden herzien. In april 2019 stemde het Europees Parlement in met het voorstel tot wijziging van enkele onderdelen in de verordening. Het doel is dat er hiermee meer transparantie komt over de manier waarop de EU producten in de voedselketen beoordeelt. Ook zal de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid meer verantwoording moeten afleggen over de studies waarop beslissingen worden gebaseerd.

Voedselveiligheid vs. volksgezondheid

Sinds de Algemene Levensmiddelen Verordening speelt de Europese Commissie een grote rol in de aanpak van grensoverschrijdende epidemieën als de gekkekoeienziekte, de varkenspest, de vogelgriep en schandalen rond dioxine en paardenvlees. Door deze crises werd het vertrouwen van de consument in de veiligheid van levensmiddelen aangetast. De Europese Unie probeert dit vertrouwen door strenge eisen rondom de voedselveiligheid te herstellen.

Volgens de Europese Commissie heeft wantrouwen onder de consumenten veel gevolgen voor de handel in Europa. Daarom is er een kenniscentrum opgericht dat de voedselkwaliteit in de EU moet bevorderen en voedselfraude harder moet bestrijden. Dit netwerk van deskundigen verzamelt wetenschappelijke kennis en houdt toezicht op de markt. Ook komt er een systeem om wantoestanden in een of meerdere lidstaten vroeg te detecteren. In maart 2018 is dit kenniscentrum gelanceerd in Straatsburg als onderdeel van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek.

Bij een nieuwe uitbraak van een ziekte wordt onmiddellijk een Europees standaardpakket aan regels en controles uitgevoerd. Het gaat om strenge controles in de nabije omgeving van de uitbraak, transportverboden en de beperkte vernietiging van dieren.

Voedselnormen

De Europese Unie grijpt niet alleen in bij crises. De EU krijgt ook steeds meer invloed op de formulering van voedselnormen. Zo zorgt de EU voor regelgeving op het gebied van genetisch gemodificeerde producten, verpakkingsvoorschriften, diervoeders en toevoegingen als kleur- en smaakstoffen.

'Nieuw' voedsel

Een andere belangrijke kwestie binnen het terrein voedselveiligheid betreft het zogenaamde 'nieuwe voedsel'. Dit zijn voedingsmiddelen die nog niet op de markt waren vóór 15 mei 1997, toen de eerste wetgeving over nieuw voedsel werd geïntroduceerd. De Nieuwe Voedsel Verordening (2015/2283) regelt de toelating van deze nieuwe voedingsmiddelen.

Het Europees Agentschap voor Voedselveiligheid (EFSA) beoordeelt de risico's van genetisch gemodificeerde organismen. Om het vertrouwen van consumenten in voedselveiligheid te verhogen na alle ophef over de onkruidverdelger glyfosaat, kondigde de Europese Commissie in april 2018 aan EFSA studies openbaar te gaan maken. Studies over bijvoorbeeld de toelating van pesticiden door de EFSA worden voortaan vrij toegankelijk, evenals het onderliggende onderzoeksmateriaal van fabrikanten.

Informatie over de samenstelling en kwaliteit van levensmiddelen

Er wordt niet alleen gewerkt aan veiliger voedsel; de EU heeft ook regels opgesteld over de etikettering van levensmiddelen. Consumenten hebben het recht te weten wat ze kopen en zij kunnen daardoor bijvoorbeeld beter ingrediënten herkennen waarvoor zij allergisch zijn. Daarnaast heeft de EU regelgeving opgezet die producenten verplicht informatie over het gehalte zout, suiker, vet en andere dikmakers in een product op te nemen op de verpakking.

2.

Meer informatie

Europese Unie

Algemeen overzicht EU

Factsheet Europees Parlement

Wetgevingsoverzicht

Terug naar boven