r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Coördinatie nationale economieën

Elke lidstaat van de Europese Unie is lid van de Economische en Monetaire Unie (EMU). Deze monetaire unie streeft naar een optimale integratie van de nationale economieën, zodat economische groei en welvaart gestimuleerd worden. Negentien lidstaten van de Europese Unie nemen deel aan de laatste fase van de EMU. Zij gebruiken de euro als betaalmiddel en stemmen hun economische en financiële politiek op elkaar af.

De landen die meedoen aan de euro zijn gebonden aan extra afspraken. Overheidstekorten mogen niet verder oplopen dan 3% van het nationale inkomen. Desondanks is het 165 keer (tot en met 2015) voorgekomen dat het overheidstekort van een lidstaat hoger is uitgevallen. Wanneer een lidstaat drie achtereenvolgende jaren een te groot tekort heeft, kan de Europese Commissie besluiten om sancties op te leggen.

Naar aanleiding van de economische crisis die in 2008 begon, nam de Europese Unie een aantal maatregelen om de nationale economieën te versterken. Verder is in 2011 het Europees semester ingesteld, waardoor de EU de economische ontwikkelingen in de lidstaten strenger kan controleren, om zo economische en financiële problemen te voorkomen.

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Staand beleid

Het economisch beleid van de Europese Unie is sinds de jaren negentig gericht op vergaande harmonisatie. Om deze harmonisatie te bereiken krijgen de lidstaten aanbevelingen in de vorm van richtsnoeren die tot verbeteringen van het nationaal economisch beleid moeten leiden.

De negentien lidstaten van de eurozone zijn verder dus ook gebonden aan extra afspraken, die geformuleerd zijn in het Stabiliteits- en Groeipact. Desondanks is dit wel al 165 keer voorgekomen. De Europese Commissie kan een waarschuwing geven als een overschrijding van de drie procent verwacht wordt. Is de overschrijding een feit, dan doet de Commissie een aanbeveling tot terugdringing van het buitensporige tekort. Zo heeft de Commissie in mei 2019 een procedure gestart tegen Italië, omdat het land een te hoog begrotingstekort zou hebben en te veel geld zou uitgeven.

2.

Mijlpalen

In 1991 is de Economische en Monetaire Unie (EMU) opgericht met als doel een gezamenlijk economische politiek op te zetten, de prijsstabiliteit te bevorderen en de werking van de interne markt te verbeteren. Het toezicht op de economieën van de lidstaten is sindsdien steeds verder uitgebreid.

Via het in 2011 ingestelde Europees semester worden voor iedere lidstaat specifieke aanbevelingen gedaan die de economische ontwikkeling van die lidstaat moeten stimuleren. De leidraad voor deze adviezen is de langetermijnstrategie die de Europese Raad jaarlijks opstelt. Dat wil zeggen dat de nationale economieën zo goed mogelijk op elkaar worden afgestemd. De leidraad voor deze adviezen is de langetermijnstrategie die de Europese Raad jaarlijks opstelt.

Naar aanleiding van de eurocrisis worden de afspraken aangescherpt. De controle op nationale begrotingen wordt verbeterd. Bij landen die te grote tekorten hebben zal de Commissie samen met de Raad van Ministers voorstellen doen voor de begroting van die landen. En de regeringsleiders van de eurolanden zullen een aantal keer per jaar bijeenkomen om hun economisch beleid beter op elkaar af te stemmen.

Lees meer

Bron

Taal

Soort Informatie

Europese Unie

NL

Inleiding + samenvatting van de EU wetgeving

3.

Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad, het Europees Parlement, de Europese Raad en de Europese Centrale Bank en het Economisch en Financieel Comité een rol.

De besluitvorming over te hoge overheidstekorten in een lidstaat kent meerdere fasen. In eerste instantie stelt de Europese Commissie een verslag op. Het Economisch en Financieel Comité brengt daarover een advies uit. De Commissie stuurt op basis daarvan een advies naar de betrokken lidstaat en de Raad. Vervolgens kan de Raad met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, met uitsluiting van de betrokken lidstaat, een aanbeveling vaststellen. Daarnaast mogen de Raad en de Commissie samen advies over de gehele begroting van het land uitbrengen aan de lidstaat in kwestie. Indien de tekorten aanhouden kan de Raad op dezelfde wijze een aanmaning sturen, en ten slotte een boete opleggen. Tot slot informeert de Raad het Europees Parlement over de door haar genomen besluiten.

Voor het vaststellen van de definitie van buitensporige tekorten geldt dat de Raad met eenparigheid van stemmen besluiten neemt, na raadpleging van het Europees Parlement en de Europese Centrale Bank. Bij onderwerpen waar de lidstaten op dit terrein samenwerken en hun beleid op elkaar afstemmen, maar niet direct op basis van de Europese verdragen, vindt besluitvorming plaats volgens de open coördinatiemethode.

 

Europees orgaan

Verantwoordelijke

Europese Commissie

Eurocommissaris voor Economische en financiële zaken

Eurocommissaris voor Banen, groei, investeringen en concurrentievermogen

Eurocommissaris voor Euro & sociale dialoog

Parlementaire Commissie EP

parlementaire commissie Economische en Monetaire zaken en de euro

Nederlands lid Commissie EP

Ondervoorzitter(s)


Lid/leden


Plaatsvervanger(s)

Raad van de Europese Unie

Raad Economische en Financiële Zaken (Ecofin)

Nederlandse afvaardiging Raad van de Europese Unie

Wopke Hoekstra (CDA), minister van Financiën

Menno Snel (D66), staatssecretaris van Financiën

Eric Wiebes (VVD), minister van Economische Zaken en Klimaat

Invloed nationale parlementen

Het Nederlandse parlement heeft ook een rol in de totstandkoming van Europees beleid. Dat kan formeel op twee manieren. Ten eerste controleert de Staten-Generaal de minister of staatssecretaris die naar de Raad van de Europese Unie gaat om over het onderwerp te praten. Daarnaast kunnen nationale parlementen van de lidstaten op basis van een subsidiariteitstoets binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

 

Nederlands orgaan

Verantwoordelijke

Tweede Kamer

Vaste commissie voor Economische Zaken (EZ) - Tweede Kamer

Vaste commissie voor Europese Zaken (EUZA) - Tweede Kamer

Eerste Kamer

Eerste Kamercommissie voor Economische Zaken (EZ)

Eerste Kamercommissie voor Europese Zaken (EUZA)

Betrokken bij wetgeving en uitvoering

 

Betrokken instantie

Verantwoordelijke

Directoraat-Generaal

DG Economische en financiële zaken

4.

Meer informatie

Achtergrondartikelen

Europese Unie

Algemeen overzicht EU

Factsheet Europees Parlement

Wetgevingsoverzicht

Statistieken Eurostat

Terug naar boven