r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Bevoegdheden Europese Unie

De Europese Unie gaat over verschillende onderwerpen. Dat hebben de lidstaten van de Europese Unie vastgelegd in de Europese verdragen. Per beleidsterrein is aangegeven wat de bevoegdheden van de EU en van de lidstaten zijn. Er zijn grote verschillen: soms neemt de EU het voortouw en mogen de lidstaten niet op eigen gelegenheid beleid maken; op sommige terreinen delen de lidstaten en de EU bevoegdheden en soms ondersteunt de EU de lidstaten, maar mag zij zelf geen beleid maken. Er zijn ook een aantal terreinen waar de EU helemaal geen bevoegdheden heeft.

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Verdeling bevoegdheden

Exclusieve bevoegdheden EU (Artikel 3 VwEU)

Gedeelde bevoegdheid EU en lidstaten (Artikel 4 VwEU)

Vndersteunende bevoegdheid EU (Artikel 5 VwEU)

Geen bevoegdheden EU

Douanebeleid

Interne markt, met uitzondering van niet-economische diensten van algemeen belang

Volksgezondheid, vooral preventie en coördinatie van grensoverschrijdende bedreigingen en patiëntenrechten

Onderwijsbeleid

Mededinging voor zover nodig om de interne markt te laten functioneren

Visserijbeleid

(Een deel van) sociaal beleid, met name waar het bevorderen van werkgelegenheid centraal staat

Sociale zekerheid

Bescherming van visbestanden

Landbouwbeleid

Onderwijsbeleid, beperkt tot steunprogramma's en erkenning van diploma's

Volksgezondheidsbeleid

Monetair beleid (alleen voor euro-lidstaten)

Vervoersbeleid

Cultuurbeleid

Belastingen, met uitzonderingen van belastingen die de interne markt kunnen verstoren

 

Energiebeleid

Jeugdbeleid

Belastingen, met uitzonderingen van belastingen die de interne markt kunnen verstoren

 

Consumentenbeschermingbeleid

Sportbeleid

Familierecht

 

Ontwikkelingssamenwerking

Industrie-, telecom en ICT-beleid

Ruimtelijke ordening, mits op nationaal niveau voldaan wordt aan regels ter bescherming van flora en fauna

 

Uitbreiding van de EU

Buitenlands en veiligheidsbeleid

Openbare orde

 

Onderzoeksbeleid waarbij het vooral gaat om onderzoeksprogramma's

Deels fiscaal beleid, bij maatregelen over de interne markt

Inrichting van het openbaar bestuur

 

Een deel van het sociaal beleid, vooral bij de rechtspositie en gezondheid van werknemers

Administratieve samenwerking

 
 

Justitiële en politiële samenwerking, vooral grensoverschrijdende zaken

Civiele bescherming

 
 

Macro-economisch beleid (het toezicht op de economieën van de eurozone is een stuk strenger; de lidstaten behouden veel beleidsruimte maar op het niet halen van doelstellingen staan sancties)

   
 

Regionale ontwikkeling (vooral subsidieprogramma's en de voorwaarden hiervoor)

   
 

Humanitaire hulp

   
 

Terrorismebeleid

   

Extern beleid: impliciete bevoegdheden

Wanneer de Europese Unie bevoegd is op een bepaald beleidsterrein, is de EU ook bevoegd op het gebied van de externe betrekkingen op dat terrein. Zo is de EU bevoegd om op het gebied van de visserij internationale overeenkomsten te sluiten.

Als lidstaten verder willen gaan

Lidstaten of groepen lidstaten mogen beleid maken dat verder gaat dan het gezamenlijke Europese beleid (nauwere samenwerking). Hiervoor gelden twee voorwaarden:

  • lidstaten moeten aan de door de Europese Unie opgestelde minimumnormen blijven voldoen
  • het mag de werking van de interne markt niet verstoren

2.

Noodzakelijk beleid buiten de bevoegdheden

In de Europese verdragen is opgenomen (in artikel 352 VwEU) dat de Europese Unie in noodzakelijke gevallen mag 'optreden' om de doelstellingen van die verdragen te realiseren, ook al heeft de EU daar geen bevoegdheid toe. Voor dergelijk optreden gelden wel strenge voorwaarden; bij de besluitvorming zijn hoge drempels opgeworpen. Dit artikel is niet van toepassing op het buitenland- en veiligheidsbeleid.

3.

Principes die in beleid doorwerken

Naast specifieke beleidsterreinen is de EU gebonden aan een paar principes waar tijdens het opstellen van beleid rekening mee gehouden moet worden. Dit kan leiden tot een ruime interpretatie van de bevoegdheden van de EU. Deze principes zijn:

  • het bestrijden van discriminatie, en het bevorderen van gelijkheid tussen mannen en vrouwen
  • het waarborgen van de sociale gevolgen van beleid, het bevorderen van werkgelegenheid en adequate sociale bescherming en het bestrijden van sociale uitsluiting
  • bij al het beleid moet rekening worden gehouden met:
    • duurzaamheid en de gevolgen voor het milieu en dierenwelzijn
    • consumentenrechten

4.

Meer informatie

Terug naar boven