r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Bevoegdheden Europese Unie

De Europese Unie houdt zich bezig met vele onderwerpen. Dat hebben de lidstaten van de Europese Unie vastgelegd in de Europese verdragen. Per beleidsterrein is aangegeven wat de EU mag en wat de lidstaten mogen. Er zijn grote verschillen: soms neemt de EU het voortouw en mogen de lidstaten niet op eigen gelegenheid beleid maken; op een aantal terreinen delen de lidstaten en de EU bevoegdheden en op een aantal terreinen ondersteunt de EU de lidstaten, maar mag de EU zelf geen beleid maken. Er zijn ook een aantal terreinen waar de EU geen bevoegdheden heeft.

De verdeling van bevoegdheden gaat niet over hoe er besloten worden genomen (de besluitvormingsprocedures), of wat voor soort besluiten er genomen mogen worden (de rechtsinstrumenten). Het gaat erom wie beleid maakt en mag maken.

Delen

Inhoud

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Verdeling bevoegdheden

Exclusieve bevoegdheden EU

(Artikel 3 VwEU)

Op deze terreinen hebben de lidstaten hun bevoegdheden volledig overgeheveld naar het Europese niveau. De terreinen zijn:

  • douanebeleid
  • mededinging voor zover nodig om de interne markt te laten functioneren
  • bescherming van visbestanden
  • handelsbeleid
  • monetair beleid (alleen voor lidstaten die de euro als munt hebben)

Gedeelde bevoegdheid EU en lidstaten

(Artikel 4 VwEU)

Op deze terreinen delen de lidstaten en de Europese Unie hun bevoegdheden. De terreinen zijn:

  • interne markt, met uitzondering van niet-economische diensten van algemeen belang
  • visserijbeleid
  • landbouwbeleid
  • milieubeleid
  • vervoersbeleid
  • energiebeleid
  • consumentenbeschermingsbeleid
  • ontwikkelingssamenwerking
  • uitbreiding van de EU
  • onderzoeksbeleid waarbij het vooral gaat om onderzoeksprogramma's
  • een deel van het sociaal beleid, waar het vooral gaat om de rechtspositie en de gezondheid van werknemers
  • justitiële en politiële samenwerking, met name grensoverschrijdende zaken
  • asiel- en migratiebeleid
  • regionale ontwikkeling, dit gaat vooral om subsidieprogramma's en de voorwaarden om daar voor in aanmerking te komen
  • humanitaire hulp
  • terrorismebeleid

Ondersteunende bevoegdheid EU

(Artikel 5 VwEU)

Op deze terreinen ondersteunt de Europese Unie de lidstaten in het maken van beleid, zodat het beleid in de afzonderlijke lidstaten beter op elkaar is afgestemd, met name op die aspecten die grensoverschrijdend zijn. De terreinen zijn:

  • volksgezondheid, met name preventie en coördinatie van grensoverschrijdende bedreigingen en rechten van de patiënt
  • een deel van het sociaal beleid, met name waar het bevorderen van werkgelegenheid centraal staat
  • onderwijsbeleid, beperkt tot steunprogramma's en erkenning van diploma's
  • cultuurbeleid
  • jeugdbeleid
  • sportbeleid
  • industrie-, telecom en ICT-beleid
  • buitenlands en veiligheidsbeleid
  • een deel van het fiscaal beleid, voor zover het om maatregelen gaat die de interne markt mogelijk kunnen verstoren
  • administratieve samenwerking
  • civiele bescherming
  • macro-economisch beleid (hierbij geldt dat het toezicht op de economieën van de eurozone een stuk strenger is; de lidstaten behouden weliswaar veel eigen beleidsruimte maar op het niet halen van doelstellingen staan sancties)

Geen bevoegdheden EU

Bevoegdheden die niet in dit overzicht zijn opgenomen, zijn het exclusieve domein van de lidstaten. De EU heeft over die zaken niets te vertellen en zal in de regel ook geen mededelingen of adviezen op dit terrein doen. De belangrijkste terreinen waarop de EU geen bevoegdheden heeft zijn:

  • onderwijsbeleid
  • sociale zekerheid
  • volksgezondheidsbeleid
  • belastingen, met uitzonderingen van belastingen die de interne markt kunnen verstoren
  • familierecht
  • ruimtelijke ordening, mits op nationaal niveau voldaan wordt aan regels ter bescherming van flora en fauna
  • openbare orde
  • inrichting van het openbaar bestuur

2.

Meer informatie

Delen

Terug naar boven