r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Milieubeleid

Fabriek

Het milieubeleid van de Europese Unie richt zich op bescherming en verbetering van de leefomgeving. Onderdelen van het milieubeleid zijn bijvoorbeeld bedreigde diersoorten beschermen, de kwaliteit van drinkwater waarborgen en de negatieve effecten van schadelijke chemicaliën verminderen. Ook klimaatverandering heeft gevolgen voor het milieu. De EU heeft verschillende initiatieven genomen om klimaatverandering tegen te gaan.

De EU en de lidstaten hebben een gedeelde bevoegdheid op het gebied van milieubeleid. Dat betekent dat lidstaten wetten mogen maken met betrekking tot milieu, maar alleen als de EU zelf geen soortgelijke maatregelen treft. De EU en de lidstaten vullen elkaar dus aan op dit terrein. Daarnaast zijn er milieudoelen en -maatregelen vastgelegd in internationale verdragen van de Verenigde Naties, zoals de Rio Verklaring.

Voor de periode 2012-2020 heeft de Europese Commissie het Zevende Milieuactieprogramma opgesteld: 'Goed leven, binnen de grenzen van onze planeet'. Dit programma dient als leidraad voor het milieubeleid in de EU. De volgende Europese Commissie, die naar verwachting in het najaar van 2019 zal aantreden, zal het Achtste Milieuprogramma aannemen.

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Staand beleid

Milieuactieprogramma's (MAP's) geven sinds 1973 richting aan het milieubeleid van de EU. Het meest recente programma is het Zevende Milieuactieprogramma, dat voor de periode 2012-2020 geldt. In november 2012 presenteerde de Europese Commissie het programma onder de titel van 'Goed leven, binnen de grenzen van onze planeet'. Het Milieuactieprogramma richt zich op een aantal specifieke onderwerpen:

  • duurzame ontwikkeling
  • klimaatverandering
  • beheer van afvalstoffen
  • luchtverontreiniging
  • waterbeheer- en bescherming
  • natuurbescherming en biodiversiteit
  • bodembescherming
  • geluidshinder

Circulaire economie

Onder het Luxemburgs voorzitterschap in de tweede helft van 2015, werd de circulaire economie een milieuprioriteit. De Europese Commissie kwam op 2 december 2015 met het plan voor het creëren van een Europese circulaire economie. De 54 maatregelen uit het actieplan zijn afgerond of in uitvoering. Een aantal daarvan zullen na 2019 nog worden uitgevoerd.

Een circulaire economie of kringloopeconomie, biedt een nieuwe kijk op afvalverwerking. Het uitgangspunt is minder vervuiling en minder verspilling. Producten worden in de circulaire economie hergebruikt of gerecycled, in plaats van weggegooid.

2.

Mijlpalen

Eerste Milieu Actieprogramma

De Europese Gemeenschap, de voorloper van de EU, zag veertig jaar geleden in dat een gemeenschappelijke aanpak van milieuproblemen noodzakelijk was om lucht en water binnen Europa zo schoon mogelijk te houden. In 1972 stelde de Europese Commissie het eerste Milieu Actieprogramma op. Inmiddels wordt een belangrijk deel van de Nederlandse milieuwetgeving bepaald door Europese milieurichtlijnen.

Sancties

In november 2008 nam de EU een richtlijn aan waarin staat dat lidstaten strafrechtelijke sancties in de eigen wetgeving moeten opnemen voor ernstige milieuovertredingen. De richtlijn, die in 2010 geïmplementeerd werd, moet ervoor zorgen dat alle lidstaten de Europese wetgeving goed toepassen.

Environmental Implementation Review

Om de implementatie van het Europese milieubeleid beter te monitoren heeft de Europese Commissie de Environmental Implementation Review (EIR) in het leven geroepen. Het directoraat-generaal Milieu brengt sinds 2017 voor elke lidstaat om het jaar een landverslag uit waarin zowel plus- als verbeterpunten worden genoemd. Dit om een betere uitvoering van het milieubeleid te bevorderen.

3.

Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement een rol. De besluitvorming verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure. Voor voorstellen over de ruimtelijke ordening, waterbeheer en bodembestemming geldt dat de Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's. Fiscale maatregelen worden besloten volgens de procedures die gelden voor fiscaal beleid.

 

Europees orgaan

Verantwoordelijke

Europese Commissie

Eurocommissaris voor Milieu, maritieme zaken en visserij en de Eurocommissaris voor Klimaatactie en energie

Parlementaire commissie Europees Parlement

parlementaire commissie Milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid

Nederlands lid commissie Europees Parlement

Lid/leden


Plaatsvervanger(s)

Raad van de Europese Unie

Raad Milieu (ENV)

Nederlandse afvaardiging Raad van Ministers

Eric Wiebes (VVD), minister van Economische Zaken en Klimaat of Sigrid Kaag (D66), minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (internationale klimaat- en milieuafspraken) of Stientje van Veldhoven-van der Meer (D66), staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat

De Eurocommissaris voor Betere regelgeving, inter-institutionele relaties, duurzame ontwikkeling, rechtsregels en fundamentele rechten toetst of voorstellen voldoende rekening houden met duurzaamheidscriteria.

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden. Als een derde van de nationale parlementen vindt dat het voorstel niet tot de bevoegdheden van de EU behoort, moet de Europese Commissie het voorstel heroverwegen. De Commissie ontvangt dan de zogenaamde 'gele kaart.'

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

 

Nederlands orgaan

Verantwoordelijke

Tweede Kamer

Vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu (I&M) - Tweede Kamer

Eerste Kamer

Eerste Kamercommissie voor Infrastructuur, Milieu en Ruimtelijke Ordening (IMRO)

Betrokken bij uitvoering

 

Betrokken instantie EU/internationaal

Verantwoordelijke

Directoraat-Generaal

Directoraat-generaal Milieu (ENV)

Agentschap

Europees Agentschap voor Maritieme Veiligheid (EMSA)

Agentschap

Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA)

Agentschap

Europees Milieuagentschap (EMA)

 

4.

Juridisch kader

Het milieubeleid vindt haar basis in het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU):

  • milieubescherming als onderdeel van alle beleid: eerste deel VwEU titel II art. 11
  • milieubeleid: derde deel VwEU titel XX (artikelen 191 t/m 193)

5.

Meer informatie

Europese Unie

Algemeen overzicht EU

Factsheet Europees Parlement

Wetgevingsoverzicht

Statistieken Eurostat

Terug naar boven