r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Laatste nieuws: 

Beleid humanitaire hulp

Visit by Christos Stylianides, Member of the EC to Uganda
Bron: European Commission

Ieder jaar worden er gebieden in de wereld getroffen door natuurrampen en oorlogen. Via de Europese hulporganisatie ECHO levert de Europese Unie in dit soort gevallen hulp aan de getroffen gebieden. ECHO is verantwoordelijk voor ongeveer dertig procent van alle humanitaire hulp wereldwijd.

ECHO heeft zelf geen personeel of apparatuur om noodhulp te leveren. Het financiert en coördineert de humanitaire hulp en trekt daarin samen op met NGO’s, gespecialiseerde VN-agentschappen zoals UNHCR, en het Internationale Rode Kruis. Deze instituties zorgen voor het veldwerk, ECHO verschaft het geld en de goederen aan deze organisaties om de hulp te leveren. Daarnaast bestaat er een Europese snelle interventiemacht om in het geval van crisissituaties snel ter plaatse hulp te verlenen.

De Europese Unie levert vier soorten hulp: noodhulp, voedselhulp, hulp aan vluchtelingen en het ondersteunen van onderwijs. Bij calamiteiten binnen de Europese Unie kan een beroep worden gedaan op het Solidariteitsfonds. Dit fonds is onder meer bestemd voor wederopbouw van de infrastructuur, kosten van tijdelijke huisvesting van getroffen burgers en schoonmaak van de natuur. Daarnaast biedt het 'European Medical Corps' medische ondersteuning, grijpt het 'Emergency Response Coordination Centre' in bij (natuur)rampen en zet het Mechanisme voor Civiele Bescherming van de Unie zich in voor bescherming van mensen, milieu en cultureel erfgoed. Ten slotte kunnen jongeren een vrijwillige bijdrage leveren aan Europese hulpmissies via het vrijwilligerskorps.

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Staand beleid

Budget

De EU reserveert voor 2019 1,6 miljard euro voor humanitaire hulp. Dit bedrag kan incidenteel verhoogd worden in geval van een plotselinge humanitaire crisis. In 2019 gaat die hulp voor een groot deel op aan onderwijsprojecten in noodsituaties. Zo'n tien procent van het budget is daarvoor gereserveerd. Het budget wordt voornamelijk besteed via een aantal VN-agentschappen, het Rode Kruis en organisaties als UNICEF.

Soorten hulp

De Europese Unie biedt vier verschillende soort hulp: noodhulp, voedselhulp, hulp aan vluchtelingen en het ondersteunen van onderwijs.

  • Noodhulp wordt verstrekt in de vorm van geld voor de aankoop en de levering van producten die nodig zijn voor de eerste levensbehoeften, zoals geneesmiddelen, voedsel en beschuttingsmiddelen, of voor de financiering van wederopbouwmaatregelen na een ramp. In geval van noodhulp moet er snel en flexibel kunnen worden opgetreden. De EU schenkt veel noodhulp aan Syrië (meer dan 3 miljard sinds 2016). Sinds januari 2014 worden ook mensen van buiten de EU die getroffen zijn door een natuurramp door de EU gesteund. Zo kon het Caribisch gebied in september 2017, nadat de eilanden grotendeels werden verwoest door meerdere orkanen, rekenen op Europese steun. Er werd direct 2 miljoen beschikbaar gesteld voor hulp aan de Caribische eilanden.
  • De voedselhulp bestaat uit twee soorten maatregelen. Allereerst verstrekt de EU geld aan door hongersnood of droogte getroffen gebieden om ervoor te zorgen dat de continuïteit van de voedselvoorziening wordt gewaarborgd. Daarnaast wordt noodvoedselhulp gegeven in gevallen van plotselinge voedselschaarste als gevolg van rampen (zowel bij natuurrampen als rampen die door de mens zijn veroorzaakt).
  • Bovendien bieden de EU en haar lidstaten hulp aan personen die hun land zijn ontvlucht of in hun eigen land of regio ontheemd zijn. De geboden hulp helpt deze bevolkingsgroepen tijdens een noodsituatie, totdat zij weer in staat zijn naar huis terug te keren of zich in een nieuw land kunnen vestigen. De EU verleent veel hulp aan Bangladesh, Turkije, Syrië en Zuid-Sudan, vanwege conflicten en het hoge aantal mensen dat er op de vlucht is. Turkije ontvangt sinds 2015 ongeveer 3 miljard euro om de vluchtelingenstroom uit Syrië op te vangen en te zorgen voor water, sanitatie, voedselveiligheid, onderwijs en bescherming. Ook binnen de Europese Unie wordt er steun geboden. De Commissie heeft sinds begin 2015 in totaal 643 miljoen euro aan Griekenland beschikbaar gesteld voor medische hulp, huisvesting en transportmiddelen voor vluchtelingen.
  • De Europese Unie besteedt relatief steeds meer geld aan onderwijs. In 2016 werd 4 procent van het budget voor humanitaire hulp hieraan uitgegeven, in 2017 was het 8 procent en in 2018 10 procent. Ter vergelijking, wereldwijd gaat 3 procent van de humanitaire hulp naar onderwijsprojecten. De Europese Commissie heeft als doelstelling om kinderen die het slachtoffer zijn van een humanitaire crisis binnen drie maanden weer les te laten krijgen.

ECHO

De Europese hulporganisatie ECHO is sinds 1992 in ruim 140 landen werkzaam geweest en richt zich met name op praktische hulp: het aanleveren van voedsel, het bieden van noodhulp en het opvangen van vluchtelingen.

ECHO heeft als doel om de slachtoffers van rampen te hulp te komen om mensenlevens te redden en het lijden te verlichten. De EU is daarom aanwezig in alle conflictregio's, zoals in Syrië, Irak, Afghanistan, de Palestijnse gebieden en in verschillende Afrikaanse regio's. In de hele wereld treedt zij op als hulpverlener. ECHO werkt daarin samen met internationale organisaties, zoals het Rode Kruis en de Vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, UNHCR.

De begroting van ECHO bedraagt jaarlijks tussen de 500 en 1000 miljoen euro. Met de 265 miljoen euro die er in de periode tussen 2012 en 2018 werd uitgegeven werden 5,5 miljoen kinderen in 52 landen bereikt.

'Emergency Response Coordination Centre'

Om betere en adequatere hulp te kunnen bieden aan landen die getroffen worden door een (natuur)ramp heeft de Europese Commissie besloten om een 'Emergency Response Coordination Centre' op te zetten. Het ERCC werd op 15 mei 2013 geopend in Brussel. Het centrum is 24 uur per dag standby en zorgt ervoor dat de EU en haar lidstaten op tijd en efficiënt kunnen reageren op natuurrampen of rampen veroorzaakt door menselijk toedoen.

Mechanisme voor civiele bescherming van de Unie

Door middel van het Mechanisme voor Civiele Bescherming van de Unie worden mensen, het milieu, bezittingen en het culturele erfgoed beter beschermd. Binnen dit mechanisme spelen lokale en regionale autoriteiten een grote rol. Zij zorgen samen met het Comité van de Regio's voor de preventie tegen natuurrampen en voor bescherming van de lokale bevolking.

Solidariteitsfonds

De Europese Unie heeft een Solidariteitsfonds om de eigen lidstaten zelf te kunnen steunen in geval van een calamiteit die niet-verzekerbare schade heeft veroorzaakt. Dit fonds werd ingesteld in 2002, als reactie op de overstromingen die voor grote schade zorgden in Duitsland, Oostenrijk en Tsjechië.

Permanent vrijwilligerskorps

In het Verdrag van Lissabon werd een raamwerk opgenomen dat jongeren in staat stelt om een bijdrage te leveren aan hulpmissies van de EU. Sinds juni 2011 werkt ECHO aan de oprichting van een Europees vrijwilligerskorps. De eerste fase bestond uit het opleiden van vrijwilligers, waarna ze vanaf de tweede helft van 2011 daadwerkelijk kunnen worden ingezet bij projecten in niet-EU-landen. Op 19 september 2012 publiceerde de Europese Commissie een voorstel voor de oprichting van een permanent vrijwilligerskorps. Met het voorstel wordt de opleiding van het vrijwilligerskorps geregeld, evenals de detachering van deze vrijwilligers bij humanitaire organisaties.

'European Medical Corps'

In februari 2016 is het 'European Medical Corps' gelanceerd. Op vrijwillige basis stellen EU-lidstaten medische teams en apparatuur ter beschikking die kunnen worden ingezet bij noodgevallen op gezondheidsgebied, zowel binnen als buiten de EU. Nederland is een van de lidstaten die bij de lancering van het korps gespecialiseerde eenheden heeft toegezegd. Het European Medical Corps maakt deel uit van de Europese responscapaciteit voor noodsituaties, die valt onder het Mechanisme voor civiele bescherming van de Unie.

2.

Mijlpalen

Nobelprijs

Op 12 oktober 2012 werd bekend gemaakt dat de EU de Nobelprijs voor de Vrede had gewonnen. De voorzitters van de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Europese Raad hebben hebben besloten om het geld dat aan de Nobelprijs voor de vrede is verbonden te gebruiken voor het EU-initiatief Vredeskinderen in het kader van humanitaire hulp.

3.

Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement een rol. De besluitvorming verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure.

 

Europees orgaan

Verantwoordelijke

Europese Commissie

Eurocommissaris voor humanitaire hulp en crisismanagement

Europese Commissie

Eurocommissaris voor Regionaal Beleid (wanneer het betrekking heeft op het Solidariteitsfonds)

Parlementaire commissie Europees Parlement

parlementaire commissie Ontwikkelingssamenwerking

Nederlands lid commissie Europees Parlement

Er zitten geen Nederlandse leden in deze commissie

Raad van de Europese Unie

Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen

Nederlandse afvaardiging Raad van Ministers

Sigrid Kaag (D66), minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

 

Nederlands orgaan

Verantwoordelijke

Tweede Kamer

Algemene commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BuHaOS)

Eerste Kamer

Eerste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken, Defensie en Ontwikkelingssamenwerking (BDO)

Betrokken bij uitvoering

 

Betrokken instantie EU/internationaal

Verantwoordelijke

Directoraat-Generaal

Directoraat-Generaal Europese Civiele Bescherming en Humanitaire Operaties (ECHO)

VN

United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) (English)

 

4.

Juridisch kader

De juridische basis voor ontwikkelingssamenwerking is terug te vinden in het Verdrag betreffende Europese Unie (VEU) onder gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid en in het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU).

  • beleid humanitaire hulp: VEU titel V artikel 43 en VwEU, eerste deel, Titel I, artikel 4 en vijfde deel, titel III, artikelen 208-211

5.

Meer informatie

Europese Unie

Algemeen overzicht EU

Factsheet Europees Parlement

Wetgevingsoverzicht

Statistieken

Terug naar boven