r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Handelsbeleid

Containerschip in haven

De Europese Unie is de grootste exporteur en de grootste importeur ter wereld. De EU is verantwoordelijk voor bijna eenvijfde van de wereldhandel.

Om hun handelsbelangen in de wereld te beschermen, werken de 28 lidstaten van de Europese Unie samen bij de handel met derde landen.

Binnen de EU is sprake van een gemeenschappelijke interne markt. Dit heeft tot gevolg dat er geen invoerrechten worden geheven bij de handel tussen EU-landen. Landen hoeven dus niet extra te betalen voor het invoeren van producten uit andere lidstaten. Dit maakt handel tussen de EU-lidstaten goedkoper. Voor de import uit landen buiten de EU gelden echter wel invoerrechten.

De interne markt van de EU is de grootste gemeenschappelijke markt van de wereld. Hierdoor is deze markt niet alleen voor Europese consumenten en producenten voordelig, maar is het ook aantrekkelijk voor buitenlandse producenten en consumenten om zich op de Europese markt te begeven.

Delen

Inhoud

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

In vogelvlucht

De interne markt van de EU is de grootste gemeenschappelijke markt van de wereld. Door haar economisch gewicht als gevolg van deze interne markt is de Europese Unie een serieuze speler op de wereldmarkt. Vanuit deze positie probeert de EU zich in te zetten voor een eerlijke en voor iedereen toegankelijke wereldhandel. Daarnaast tracht de EU haar economische gewicht in te zetten voor het wereldwijd bestrijden van onder meer kinderarbeid, gedwongen arbeid en milieuschade.

Cijfers

Import- en exportcijfers van de Europese Unie in miljoenen euro’s.

 
 

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

Import

1.364.591

1.446.811

1.585.231

1.235.636

1.532.089

1.728.314

1.795.886

1.684.891

1.680.542

1.725.000

Export

1.152.357

1.234.321

1.309.147

1.093.961

1.353.195

1.554.252

1.684.193

1.736.589

1.702.854

1.791.000

Bron: Eurostat

Wereldhandelsorganisatie

De 28 lidstaten van de Europese Unie zijn alle lid van de in 1995 opgerichte Wereldhandelsorganisatie (WTO). De EU-lidstaten worden in de onderhandelingen voor een handelsverdrag vertegenwoordigd door de EU.

In het kader van de WTO streeft de EU onder meer naar wereldwijde vrije handel. Dit betekent dat de EU zo weinig mogelijk belemmeringen wil op het gebied van handel. Tegelijkertijd streeft de EU naar transparante en verantwoordelijke handel, waarbij niet alleen de Europese belangen, maar ook de Europese waarden worden gewaarborgd. Omdat het voor bedrijven in ontwikkelingslanden moeilijk is om hun producten naar de Europese markt te brengen, mogen zij hun producten in bepaalde gevallen tegen lagere importtarieven invoeren in de EU. De regels voor speciale importtarieven voor ontwikkelingslanden liggen vast in het zogenaamde algemeen preferentiestelsel (Generalised System of Preferences, GSP). Met deze regeling verschaft de EU aan ontwikkelingslanden en -gebieden voorrang op de Europese markt door middel van gereduceerde invoerrechten op hun goederen. Er zijn drie niveaus binnen GSP:

  • 1. 
    Standard GSP, voor lage-inkomenslanden;
  • 2. 
    GSP+, voor kwetsbare lage-inkomenslanden;
  • 3. 
    EBA (Everything But Arms), voor de minst ontwikkelde landen. Deze landen kunnen goederen tarief- en quotavrij invoeren in de EU met uitzondering van wapens en munitie.

De EU heeft een speciaal samenwerkingsverband met enkele Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara en met een aantal landen in de Caraïben en de Stille Oceaan, de zogenoemde ACS-landen. Met enkele van deze ACS-landen, heeft de EU een Economische Partnerschapsakkoorden (EPA's) afgesloten. In deze handelsakkoorden staan ontwikkelingsdoelstellingen centraal. De akkoorden stimuleren de handel tussen de EU en de ACS-landen en dragen daarnaast bij aan duurzame ontwikkeling en vermindering van armoede in deze landen.

Protectionisme

Deze vorm van economisch beleid is de tegenhanger van internationale vrijhandel. Door protectionisme schermt een land de eigen markt af voor buitenlandse concurrenten. Veel gebruikte protectionistische maatregelen zijn tarieven, importquota en subsidies. Hiermee worden buitenlandse concurrenten geneutraliseerd zodat de eigen industrie kan groeien. Protectionisme wordt zodoende vaak gezien als het tegenovergestelde van internationale vrijhandel.

Hoewel de EU zich openlijk uitspreekt tegen protectionisme moet worden vastgesteld dat deze vorm van economisch beleid wel degelijk voorkomt binnen de Unie. Zo is in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid van de EU al decennia lang sprake van protectionisme. Daarnaast is als gevolg van de huidige economische crisis het protectionisme in de vorm van staatssteun binnen Europa sterk toegenomen.

Europese Economische Ruimte

De Europese Unie en drie van de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) - Liechtenstein, Noorwegen en IJsland - vormen sinds 1992 samen de Europese Economische Ruimte (EER). In de EER geldt de interne markt zoals die bestaat binnen de Europese Unie: er is sprake van vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal. Ook de Europese regels voor mededinging en overheidssubsidies zijn op de drie EVA-landen van toepassing.

Handelsovereenkomsten

De EU streeft naar meer mondiale vrijhandel. Daartoe voert het veel bilaterale (met één land) of multilaterale gesprekken met derde landen om handelsbarrières tussen de EU en de desbetreffende landen weg te nemen. Zo wordt sinds 2001 in de Doha-onderhandelingen geprobeerd om een nieuw handelsakkoord tot stand te brengen.

In december 2013 hebben de WTO-leden in het kader van de Doha-onderhandelingen een grote stap gezet en afgesproken om de handelsbarrières ook daadwerkelijk geleidelijk af te schaffen. Ook worden procedures bij de douanes versimpeld en exportsubsidies beperkt.

Binnen de WTO bestaan groepen landen die verdergaande samenwerking met elkaar zoeken. De EU onderhandelt sinds 2013 met 23 andere leden over een Trade in Services Agreement, een akkoord dat de dienstensector moet liberaliseren. De landen aan de onderhandelingstafel vertegenwoordigen 70 procent van de wereldwijde handel in diensten. Het is nog niet bekend wanneer de landen tot een akkoord zullen komen. Op 10 maart 2015 besloot de Europese Raad om het onderhandelingsmandaat van de Commissie, dat voorheen geheim was, openbaar te maken.

De EU voert voortdurend onderhandelingen met potentiële handelspartners.

De EU onderhandelt niet alleen met landen, maar ook met organisaties, zoals Mercosur, het economische samenwerkingsverband waarin de Zuid-Amerikaanse landen Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay zich hebben verenigd.

Lees meer

Bron

Taal

Soort Informatie

Europese Unie

NL

Inleiding + samenvatting van de EU wetgeving t.a.v. handelsbeleid

2.

Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement een rol.

Initiatief voor nieuw beleid: Europese Commissie

Eerstverantwoordelijk is de Eurocommissaris voor Handel:

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

Besluitvorming door Raad en Europees Parlement

Voor kaders voor de uitvoering van het handelsbeleid geldt de gewone wetgevingsprocedure.

Voor het sluiten van handelsakkoorden geldt dat de Raad de Europese Commissie machtigt om te onderhandelen. De Raad ziet toe op de onderhandelingen via een een speciaal comité dat de Commissie bijstaat. Voor het sluiten van akkoorden beslist de Raad met gekwalificeerde meerderheid van stemmen. Op de terrein van intellectueel eigendom, directe buitenlandse investeringen, culturele goederen en diensten in zorg, onderwijs en de sociale sector beslist de Raad met eenparigheid van stemmen.

De Commissie moet het Europees Parlement regelmatig op de hoogte stellen van de stand van de onderhandelingen.

De raadsformatie die beslist over buitenlandse handel is de Raad Buitenlandse Zaken. Afhankelijk van het onderwerp en het belang dat daaraan wordt gehecht kan Nederland in deze Raad onder meer vertegenwoordigd worden door:

Voor het Europees Parlement beoordeelt de parlementaire commissie Internationale Handel de voorstellen van de Europese Commissie en de eventuele aanvullingen van de Raad. Er zijn geen Nederlandse Europarlementariërs lid van deze commissie. Voor Nederland zijn de volgende Europarlementariërs lid:

 

Lid/leden


Plaatsvervanger(s)

Als het Europees Parlement het (eventueel aangepaste) voorstel goedkeurt, sluit een overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure af. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt uitgevoerd.

Op 16 mei 2017 oordeelde het Europees Hof van Justitie dat handelsverdragen in principe een exclusieve bevoegdheid van de Europese Commissie zijn, ook als zij tevens afspraken bevatten over bijvoorbeeld milieu, eerlijke concurrentie en bescherming van intellectuele eigendomsrechten. Lidstaten mogen alleen meebeslissen als een handelsverdrag ook bepalingen bevat over:

  • indirecte buitenlandse investeringen
  • de beslechting van geschillen tussen investeerders en staten

Nationale parlementen kunnen in dat geval hun veto uitspreken over die onderdelen van het handelsverdrag.

Relatie met andere samenwerkingsverbanden

WTO

De Europese Commissie mag zelfstandig als partij bij de WTO klachten indienen over oneerlijke concurrentie, bijvoorbeeld veroorzaakt door subsidies, oneerlijke fiscale voordelen of andere vormen van concurrentievervalsing. De Commissie mag zelfstandig extra invoerheffingen opleggen als straf voor dergelijke oneerlijke handelspraktijken.

3.

Meer informatie

Achtergrondartikelen

Nederland

Europese Unie

Activiteitendossier

Factsheet Europees Parlement

Betrokken instanties

Statistiek

Wereldhandelsorganisatie

Delen

Terug naar boven