r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij M Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Douanebeleid

Zweedse douaniers controleren een lading
Bron: © European Union, 2016

Binnen de Europese douane-unie passen de EU-lidstaten onderling geen invoertarieven toe en hanteren zij voor goederen uit het buitenland dezelfde tarieven. Op 1 januari 1993 werden alle douaneformaliteiten aan de binnengrenzen afgeschaft. De EU werd daardoor één enkel grondgebied zonder grenscontroles. De afwezigheid van douaneformaliteiten is een belangrijk onderdeel van de interne markt.

Zonder de aanwezigheid van de douane-unie zouden belangrijke elementen van een geïntegreerd Europa, zoals een gezamenlijk landbouwbeleid, handelsbeleid en economisch beleid, niet kunnen bestaan. De verantwoordelijkheid van beleid rondom de douane-unie ligt bij de EU. De lidstaten werken daarnaast nauw samen om grensoverschrijdende criminaliteit aan te pakken en stemmen het gezamenlijke douanebeleid dan ook nauw af op het beleid inzake Justitie en Binnenlandse Zaken.

Voor goederen die worden geïmporteerd naar de Unie, bestaan nog wel invoerrechten: het gemeenschappelijk buitentarief, de hoogte van dit tarief kan per product verschillen. Het uitgangspunt is altijd dat producten van Europese bodem moeten kunnen concurreren met producten van buitenaf. De douanetarieven op import uit het buitenland zijn één van de belangrijkste directe inkomstenbronnen van de Europese begroting. De lidstaten dragen de opbrengsten van deze tariefheffingen volledig over aan de Europese Unie. Het gemeenschappelijk douanewetboek (DWU) reguleert de Europese douaneactiviteiten.

Inhoud

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Mijlpalen

In 1968 richtten de zes lidstaten van de Europese Gemeenschap een tariefunie op. Alle douanerechten en handelsbeperkingen tussen de landen werden opgeheven. Bovendien werd een gemeenschappelijk buitentarief ingevoerd. De tariefunie was een succes; terwijl de handel tussen 1958 en 1972 verdriedubbelde, groeide de handel tussen de lidstaten met een factor 9.

Twintig jaar daarna werd een belangrijke stap genomen in het vereenvoudigen van de douaneformaliteiten. Het "Enig Document" (ED) werd ingevoerd, waardoor 150 andere documenten overbodig werden gemaakt. Tegelijkertijd werd andere wetgeving aangenomen, waardoor de tariefunie een douane-unie werd.

Sinds 1993 bestaan er binnen de EU geen douaneformaliteiten meer, afgezien van incidentele controles ter bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit zoals drugssmokkel. De EU is nu één grondgebied zonder binnengrenzen.

Om fraude met douanetarieven te voorkomen, is gegevensuitwisseling tussen lidstaten van de Unie vereenvoudigd met een computersysteem, het Schengen Informatie Systeem (SIS). Hiermee kunnen lidstaten gegevens uit de opsporingsregisters van de aangesloten landen uitwisselen. Er zijn verschillende Europese programma's om douaneambtenaren uit de Unie te trainen op de bestrijding van deze criminaliteit.

In 1994 is alle douanewetgeving samengebracht in één wetboek, dat voor de gehele Unie geldt. Het gemeenschappelijk douanewetboek uit 1994 is inmiddels meerdere keren herzien. Onder andere op 1 mei 2016 traden nieuwe Europese douanevoorschriften in werking. De nieuwste herziening, met vooral technische verbeteringen, werd op 19 april 2019 van kracht.

De meest recente versie van het douanewetboek versimpelt douaneprocedures, biedt meer bescherming aan consumenten en verbetert de samenwerking tussen nationale douanes door middel van nieuwe IT-systemen. De nieuwe Europese douane-unie zou eind 2020 volledig geïmplementeerd moeten zijn maar op het gebied van IT-systemen is vertraging opgelopen.

2.

Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie en de Raad van Ministers een rol. De besluitvorming over algemene tarieven verloopt volgens de procedure zonder deelname van het Europees Parlement. Overige maatregelen worden door de Commissie vastgesteld.

 

Europees orgaan

Verantwoordelijke

Europese Commissie

Eurocommissaris voor Economie

Parlementaire commissie Europees Parlement

EP-commissie interne markt en consumentenbescherming (IMCO)

Nederlandse leden commissie Europees Parlement

Lid/leden


Plaatsvervanger(s)

Raad van de Europese Unie

Raad Buitenlandse Zaken (RBZ)

Nederlandse afvaardiging Raad van Ministers

Sigrid Kaag (D66), minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

 

Nederlands orgaan

Verantwoordelijke

Tweede Kamer

Vaste commissie voor Financiën (Fin.)

Eerste Kamer

Eerste Kamercommissie voor Financiën (Fin.)

Betrokken bij wetgeving en uitvoering

 

Betrokken instantie EU/internationaal

Verantwoordelijke

Agentschap

Europol

Agentschap

Eurojust

Directoraat-Generaal

OLAF

Directoraat-Generaal

DG Belastingen en douane-unie

3.

Meer informatie

Europese Unie

Algemeen overzicht EU

Wetgevingsoverzicht

Statistieken Eurostat

Terug naar boven