r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Douanebeleid

Slagboom bij Douane

Binnen de Europese douane-unie passen de EU-lidstaten onderling geen invoertarieven toe en hanteren zij voor goederen uit het buitenland dezelfde tarieven. Op 1 januari 1993 werden alle douaneformaliteiten aan de binnengrenzen afgeschaft. De EU werd daardoor één enkel grondgebied zonder grenscontroles. De afwezigheid van douaneformaliteiten is een belangrijk onderdeel van de interne markt.

Zonder de aanwezigheid van de douane-unie zouden belangrijke elementen van een geïntegreerd Europa, zoals een gezamenlijk landbouwbeleid, handelsbeleid en economisch beleid, niet kunnen bestaan. De lidstaten werken ook nauw samen om grensoverschrijdende criminaliteit aan te pakken. Er worden regelmatig nog incidentele controles uitgevoerd ter controle van bijvoorbeeld drugssmokkel.

Voor goederen die worden geïmporteerd naar de Unie, bestaan nog wel invoerrechten: het gemeenschappelijk buitentarief. De douanetarieven op import uit het buitenland zijn één van de belangrijkste directe inkomstenbronnen van de Europese begroting. De lidstaten dragen de opbrengsten van deze tariefheffingen volledig over aan de Europese Unie. Het gemeenschappelijk douanewetboek (DWU) uit 2016 reguleert de Europese douaneactiviteiten.

Delen

Inhoud

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

In vogelvlucht

In 1968 richtten de zes lidstaten van de Europese Gemeenschap een tariefunie op. Alle douanerechten en handelsbeperkingen tussen de landen werden opgeheven. Bovendien werd een gemeenschappelijk buitentarief ingevoerd. De tariefunie was een succes; terwijl de handel tussen 1958 en 1972 verdriedubbelde, groeide de handel tussen de lidstaten met een factor 9.

Twintig jaar daarna werd een belangrijke stap genomen in het vereenvoudigen van de douaneformaliteiten. Het "Enig Document" (ED) werd ingevoerd, waardoor 150 andere documenten overbodig werden gemaakt. Tegelijkertijd werd andere wetgeving aangenomen, waardoor de tariefunie een douane-unie werd.

Sinds 1993 bestaan er binnen de EU geen douaneformaliteiten meer, afgezien van incidentele controles ter bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit zoals drugssmokkel. De EU is nu één grondgebied zonder binnengrenzen. Voor de handel tussen lidstaten is dit erg belangrijk, omdat het passeren van de binnengrenzen nu geen administratieve en financiële lasten meer met zich meebrengt. In 1994 is alle douanewetgeving samengebracht in één wetboek, dat voor de gehele Unie geldt.

Het gemeenschappelijk douanewetboek uit 1994 is inmiddels meerdere keren herzien. Op 1 mei 2016 werd het meest recente douanewetboek van de Unie (DWU) van kracht en traden nieuwe Europese douanevoorschriften in werking. Het wetboek versimpelt douaneprocedures, biedt meer bescherming aan consumenten en verbetert de samenwerking tussen nationale douanes door middel van nieuwe IT-systemen. De nieuwe Europese douane-unie zou eind 2020 volledig geïmplementeerd moeten zijn. Echter, in het najaar van 2018 werd duidelijk dat de invoering van het nieuwe IT-systeem van de douane fikse vertraging zal oplopen. Naar verwachting zal dit niet vóór 2025 worden gerealiseerd.

Wijziging van Verordening (EU) nr. 952/2013 tot vaststelling van het douanewetboek. Middels dit voorstel wil de Commissie technische en tekstuele fouten die in het douanewetboek van 2016 staan wijzigen en verbeteren.

De douane-unie wordt mogelijk gemaakt door de 28 nationale douane-diensten. Om de samenwerking tussen deze diensten te bevorderen is er een Europees subsidieprogramma opgezet, Douane 2020. Het huidige programma loopt tot 2020 en heeft een budget van €574,3 miljoen.

Economische integratie en buitenlandse handel

Voor goederen die worden geïmporteerd naar de Unie bestaan nog wel invoerrechten: het gemeenschappelijk buitentarief. Deze tarieven worden mede bewaakt in het kader van het Europese buitenlandse handelsbeleid. De lidstaten dragen de opbrengsten van deze tariefheffingen volledig over aan de Europese Unie. De douaneheffingen vormen dan ook een van de belangrijkste inkomstenbronnen op de begroting van de Unie.

De hoogte van het gemeenschappelijk douanetarief kan per product verschillen. Het uitgangspunt is altijd dat producten van Europese bodem moeten kunnen concurreren met producten van buitenaf. Vervolgens bepaalt de economische gevoeligheid van het product hoe hoog de douanerechten zullen zijn. Zo zullen grondstoffen en halffabricaten niet zwaar worden belast, omdat deze meestal niet worden geproduceerd binnen de EU. Zo kan de industrie binnen de EU beschikken over net zo goedkope grondstoffen als de industrie in het land van herkomst.

Bestrijding van smokkel en grensoverschrijdende criminaliteit

Het wegvallen van de binnengrenzen stimuleert niet alleen de handel tussen lidstaten, maar verlaagt tevens de drempels voor grensoverschrijdende criminaliteit binnen de Unie. De Europese lidstaten stemmen het gezamenlijke douanebeleid dan ook nauw af op het beleid inzake Justitie en Binnenlandse Zaken.

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie en de Raad van Ministers een rol.

Initiatief voor nieuw beleid bij de Europese Commissie

Eerstverantwoordelijk is de Eurocommissaris voor economische en financiële zaken, belastingen en douane:

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

Besluitvorming door Raad en Europees Parlement

De besluitvorming over algemene tarieven verloopt volgens de procedure zonder deelname Europees Parlement. Overige maatregelen worden door de Commissie vastgesteld.

De raadsformatie die beslist over het douanebeleid is de Raad Buitenlandse Zaken. Besluiten over dit onderwerp worden genomen met gekwalificeerde meerderheid.

Vertegenwoordiger voor Nederland in de Raad is:

  • Sigrid Kaag (D66), minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
  • een hoge ambtenaar

Overeenstemming in de Raad van de Europese Unie sluit de procedure af. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt uitgevoerd.

Andere betrokkenen

2.

Meer informatie

Europese Unie

Activiteitendossier

Factsheets Europees Parlement

Betrokken instanties

Video Europese Commissie

Overig

Delen

Terug naar boven