r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Europese Kapitaalmarktunie

Valdis Dombrovskis, als vice-president van de Europese Commissie belast met onder meer de kapitaalmarktunie
Bron: The Council of the European Union

De kapitaalmarktunie moet het voor spaarders en beleggers makkelijker maken om in bedrijven buiten hun eigen land te investeren. De barrières voor internationale investeringen moeten verdwijnen. Zo kunnen kleine en middelgrote bedrijven gemakkelijker aan kapitaal komen waardoor een inwoner van Nederland net zo gemakkelijk als een Italiaan geld kan investeren in een pizzarestaurant in Rome. En als het aan de Europese Commissie ligt moeten middelgrote en kleine bedrijven aan kapitaal kunnen komen buiten de banken om.

Het plan is één van de voornemens van de Commissie-Juncker die extra investeringen in de economie mogelijk moeten maken, om zo de economische groei te stimuleren.

De kapitaalmarktunie is een onderneming van lange adem; het totaal aan maatregelen en actieprogramma's zal pas op langere termijn duidelijke resultaten opleveren. De Europese Commissie startte in februari 2015 met een inventarisatie van obstakels en mogelijke acties. In 2019 treedt een aantal maatregelen in werking, waaronder gemeenschappelijke regels voor het bundelen en doorverkopen van leningen, die per 1 januari gelden. De ambitie van de Commissie is om de kapitaalmarktenunie nog voor de Parlementsverkiezingen van 2019 te voltooien.

Delen

Inhoud

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Economische stimulans

De Europese Akte in 1986 betekende formeel al vrij verkeer van kapitaal in Europa. In de praktijk hebben vooral de kleine en middelgrote bedrijven nog te maken met allerlei hindernissen, terwijl grote bedrijven via de aandelenbeurs of bij banken gemakkelijk aan geld kunnen komen. De Europese Commissie wil de belemmeringen voor kleine en middelgrote bedrijven wegnemen.

De kapitaalmarktunie maakt het voor beleggers en spaarders makkelijker om in het buitenland te investeren. Europa moet van eurocommissaris Jyrki Katainen dichter bij het Amerikaanse model komen. Hij wijst erop dat in de VS tachtig procent van het bedrijfskapitaal gefinancierd wordt met verhandelbare effecten, afkomstig uit privaat kapitaal. In Europa is hetzelfde percentage kapitaal van bedrijven juist afkomstig van de bancaire sector.

Vooral in tijden van lage economische groei leidt dat tot problemen; spaarders ontbreekt het aan mogelijkheden om te investeren en houden hun geld op de banken. De banken op hun beurt lenen weinig uit, omdat de risico's zijn toegenomen. Het geld op de bank ‘bevriest’ dan, stelt de Commissie, terwijl juist investeringen economische groei kunnen aanwakkeren. Minder afhankelijkheid van banken zorgt er ook voor dat bij een bankencrisis kredietverlening niet meteen stilvalt, zoals in 2009 en 2010 het geval was.

Om in de Europese Unie een kapitaalmarktunie te realiseren moeten de lidstaten hun nationale afspraken omzetten in gezamenlijke regels. Volgens Yves Mersch, lid van het dagelijks bestuur van de ECB, liggen de kosten voor grensoverschrijdende effectentransacties in Europa tien keer hoger dan in de VS, omdat de lidstaten allemaal hun eigen regels hanteren. Bovendien zorgt standaardisering van financiële producten ervoor dat investeerders ze gemakkelijker met elkaar kunnen vergelijken.

Struikelblokken

De voornaamste knelpunten die een open kapitaalmarkt tegenhouden zijn:

  • een teveel aan verschillende regels binnen de EU
  • de complexiteit van financiële producten
  • onvolledig toezicht op de verhandeling van effecten

Met een reeks aan voorstellen wil de Commissie deze knelpunten aanpakken.

2.

Voorstellen

De Commissie startte begin 2015 een inventarisatieronde van drie maanden en publiceerde vervolgens een groenboek waar betrokkenen hun input over de uiteindelijke vorm die de kapitaalmarktunie moest krijgen konden inbrengen. Mede op basis van die input lanceerde de Europese Commissie eind september 2015 een actieplan met de eerste maatregelen voor een echte kapitaalmarktunie.

In het actieplan voor de komende vijf jaar staan de volgende doelstellingen:

  • de toegang tot financiering voor alle bedrijven in heel Europa verbeteren
  • investeren op de lange termijn, in infrastructuur en duurzaamheid bevorderen
  • investeren door de detailhandel en institutionele beleggers stimuleren
  • zorgen dat banken meer geld kunnen uitlenen
  • een gezamenlijke kapitaalmarkt vormen, door de barrières voor grensoverschrijdende investeringen op te heffen

Concrete voorstellen volgden snel. De Commissie stelde voor het bundelen en doorverkopen van gestapelde leningen (securisatie) te vergemakkelijken. Dit zou 100 tot 150 miljard euro aan beschikbaar kapitaal extra kunnen opleveren. Europese regels hiervoor zijn per januari 2019 in werking getreden. Ook de regels voor prospectussen (een document waarin de voorwaarden voor de handel in financiële producten zoals obligaties en aandelen die door een bedrijf op de markt worden gebracht worden vermeld) moesten eenvoudiger, en worden gelijk getrokken binnen de EU. Wetgeving hiervoor treedt per juli 2019 in werking.

Aanvullende voorstellen in 2016

Om meer geld vrij te maken voor kleinere bedrijven stelde de Commissie in juli 2016 voor een aantal regels voor Europees durfkapitaal en Europese sociale investeringsfondsen aan te passen. Doelstellingen van de Commissie:

  • administratieve procedures voor grensoverschrijdende activiteiten moeten eenvoudiger worden
  • grotere, algemene investeringsfondsen moeten kunnen participeren in kleinere, doelgerichte fondsen met het predicaat durfkapitaal of sociaal investeringsfonds
  • fondsen voor durfkapitaal en sociale investeringsfondsen mogen investeren in kleinere bedrijven en start-ups

De nieuwe regels moeten een balans vormen tussen gemakkelijker toegang tot kapitaal en het beschermen van bedrijven door goed toezicht op de Europese verhandeling van effecten. Bedrijven moeten beschermd worden tegen durfkapitalisten die voor korte tijd hun geld investeren om met een ruime winstmarge hun aandelen weer te verkopen. Denk daarbij aan de financiële constructies rond de overname van de toenmalige bedrijven Selexyz (boekenhandels) of V&D (warenhuizen).

Haast maken

De Commissie riep de Raad en het Parlement in haar voortgangsrapport 2018 op om haast te maken met het verder aannemen van wetsvoorstellen zodat de kapitaalmarktunie vóór de verkiezingen voor het Europees Parlement in mei 2019 kan worden voltooid. Van slechts drie van de bijna twintig voorstellen was de behandeling afgerond (standaardisering van de prospectus, verbetering van de financieringsmogelijkheden voor innovatieve bedrijven in het MKB en een meer uniform kader voor samengestelde beleggingsproducten).

In januari 2019 bereikten Raad en EP een akkoord over maatregelen die het makkelijker moeten maken voor financiële instellingen om fondsen aan investeerders te verkopen. In februari 2019 volgden compromissen over versterking van het toezicht op en scherpere financiële eisen aan investeringsmaatschappijen, en over harmonisatie van de regels voor gedekte obligaties (obligaties waar een specifiek onderpand voor is).

Voorstellen in 2018 over duurzame financiering en de digitale interne markt

In 2018 presenteerde de Europese Commissie een nieuw actieplan. De nadruk van dit actieplan ligt op duurzame financiering en de integratie van nieuwe technologieën in de digitale interne markt. Dit plan was opgesteld naar aanleiding van een analyse van het actieplan van vorig jaar door deskundigen.

De Commissie heeft een aantal verbeteringen voorgesteld om duurzame financiering te bevorderen:

  • het vaststellen van een EU-classificatiesysteem om duurzame investeringen te identificeren
  • de invoering van EU-labels voor groene financiële producten
  • de plicht van vermogensbeheerders en institutionele beleggers om rekening te houden met duurzaamheid
  • onderzoeken of duurzaamheid kan worden toegevoegd aan eisen voor banken en verzekeraars
  • betere klimaatgerelateerde financiële informatie in bedrijfsrapportages voorschrijven

Om klimaatverandering tegen te gaan, zijn grote investeringen nodig. Doel van de voorstellen is dat beleggers en individuele burgers meer gaan investeren in duurzame technologie.

Naast duurzaamheid probeert de Commissie ook financiële technologieën en crowdfunding verantwoord te integreren in de kapitaalmarktunie. Zo wil de Commissie onder andere de cyberbeveiliging verbeteren, een laboratorium opstellen voor de ontwikkeling van nieuwe financiële technologieën en concrete afspraken voor crowdfunding opstellen.

3.

Nederland

Het kabinet-Rutte II schaarde zich in 2015 achter de grote lijnen van de plannen voor een Europese kapitaalmarktunie. Het kabinet stelde dat er meer diversiteit moest komen in de financieringsmogelijkheden, met name voor starters, en daarom moesten de huidige barrières voor investeerders verdwijnen. Daarnaast benadrukte de toenmalige regering het belang om het vertrouwen van beleggers in de financiële sector te herstellen.

4.

Bankenunie en kapitaalmarktunie

De bankenunie richt zich op het kapitaalverkeer tussen banken in de eurozone en ziet toe op de instroom van ‘bovenaf’. De kapitaalmarktunie richt zich sterker op de onderkant: hoe kunnen Nederlandse investeerders hun spaargeld net zo gemakkelijk in bedrijven in andere EU-lidstaten investeren? Bovendien blijft de kapitaalmarktunie niet beperkt tot de eurozone, maar moeten alle 28 EU-lidstaten er onderdeel van worden.

5.

Meer informatie

Delen

Terug naar boven