r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij M Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Toetreding Bosnië en Herzegovina tot de Europese Unie

Brug in Mostar, Bosnië en Herzegovina
Bron: © PDC

Sinds het ondertekenen van de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst (SAO) in 2008, wordt Bosnië en Herzegovina gezien als een potentiële kandidaat-lidstaat van de Europese Unie. Op 15 februari 2016 diende het land officieel de aanvraag in om lid te worden van de Europese Unie. Bosnië en Herzegovina is volgens de EU echter nog niet klaar om toe te treden als lidstaat.

Er zijn nog verschillende grote problemen die een lidmaatschap van de EU in de weg staan. FDit betreft vooral de grote economische en sociale verschillen met de EU-lidstaten. Ook moet Bosnië-Herzegovina nog veel werk verzetten om mensenrechten en de rechten van minderheden beter te waarborgen. Daarbij komt dat de Bosnische grondwet nog niet volledig aansluit bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM).

De EU wil toetreding van Bosnië en Herzegovina dichterbij brengen door meer verbindingen met de EU te creëren. Dit gebeurt sinds 2018 met actieprogramma's op diverse terreinen, zoals transport, economie, veiligheid, digitalisering en klimaat. Het is onduidelijk wanneer het land definitief toe zal kunnen treden tot de EU. De Europese Commissie noemt 2025 als mogelijk richtingsjaar voor toetreding. Naar aanleiding van de aanbeveling van de Europese Commissie zal de Europese Raad bepalen wat de volgende stappen zullen zijn in het toetredingsproces.

Inhoud

1.

Voorgeschiedenis

In 1992 verklaarde Bosnië en Herzegovina zich onafhankelijk. In 1995 maakten de Akkoorden van Dayton officieel een einde aan de Bosnische burgeroorlog. Hierbij werd het land verdeeld in de twee delen; de Federatie Bosnië en Herzegovina en de Republika Srpska (Servische Republiek). Sindsdien is toetreding tot de Europese Unie één van de politieke hoofddoelen van het land. De EU is de belangrijkste handelspartner. Stabilisatie van Bosnië en Herzegovina is ook voor de EU van groot belang: politiek gezien omdat rust in Bosnië zorgt voor rust in de Balkanregio; economisch gezien omdat de handel met Bosnië dan geďntensiveerd kan worden.

2.

Overzicht mijlpalen

Het stabilisatie- en associatieproces

In 1999 stelden de Europese Unie Bosnië en Herzegovina het Stabilisatie- en Associatieproces voor, dat op termijn moest leiden tot EU-lidmaatschap. Snel verklaarde Bosnië en Herzegovina zich bereid om hervormingen door te voeren, waarna het land de status van potentiële kandidaat-lidstaat kreeg. De belangrijkste hervormingen die vervolgens tussen 1999 en 2010 zijn doorgevoerd, waren op het gebied van lokale verkiezingen, samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal en de nationale politie. Dankzij de hervormingen kon in 2008 de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst met het Balkanland ondertekend worden.

Regionale vrijhandelszone

Op 19 december 2006 is het CEFTA-akkoord ondertekend. Dit vrijhandelsakkoord is in 2007 in werking getreden. De CEFTA bestaat uit Servië, Montenegro, Bosnië-Herzegovina, Albanië, Kroatië, Macedonië, Moldavië en Kosovo. De vrijhandelszone heeft als doel het handelsvolume van de regionale markt te vergroten en de regio aantrekkelijk te maken als vestigingsplaats voor buitenlandse bedrijven. Het akkoord moet de Balkanregio dichterbij de economische mogelijkheden van de EU brengen.

Toetredingsaanvraag

Na de ondertekening van de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst bleven hervormingen om het akkoord ook daadwerkelijk in werking te laten treden, lange tijd uit. Dit had vooral te maken met de economische crisis en politieke situatie in het land. In februari 2015 nam het Bosnische parlement het benodigde hervormingsplan uiteindelijk aan. Dit werd gesteund door de leiders van alle grote partijen in Bosnië en Herzegovina. De ministers van Buitenlandse Zaken van de EU-landen hebben in maart 2015 vervolgens het licht op groen gezet voor verdere samenwerking. Nadat de hervormingen verder waren uitgewerkt en uitgevoerd, is op 1 juni 2015 de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst in werking getreden.

Aanvraag lidmaatschap

Op 15 februari 2016 vroeg Bosnië-Herzegovina vervolgens het EU-lidmaatschap aan. De Europese Raad stemde in september 2016 in met het aanvangen van de onderhandelingen daarover. Om de landen in de westelijke Balkan steun en perspectief te bieden op lidmaatschap, heeft de Europese Commissie in februari 2018 een nieuwe strategie gepresenteerd, waarin verschillende prioriteiten werden opgesteld. In 2020 publiceerde de Commissie een voortgangsrapport over de stand van zaken in het land. Ze concludeert dat Bosnië en Herzegovina nog aanzienlijke veranderingen moet doorvoeren om aan aan deze prioriteiten te voldoen.

3.

Struikelblokken

Politieke hervormingen

Een aanhoudend punt van zorg is het doorvoeren van verschillende politieke hervormingen in Bosnië-Herzegovina. Met name de versterking van de democratie en het ontwikkelen van een onafhankelijk rechtssysteem blijken niet zo snel te verlopen als de Commissie had gewild.

Economische hervormingen

Ook heeft de Commissie nog twijfels over de economie van Bosnië-Herzegovina. Uit het voortgangsrapport blijkt dat de concurrentiepositie van bedrijven niet altijd even sterk is. Ook moeten er strengere regels komen met betrekking tot milieuvervuiling door bedrijven en voedselveiligheid.

4.

Nederlandse insteek

Voor de ondertekening van de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst in 2008 stelde Nederland vier eisen: de hervorming van het politiebestel, een goede samenwerking van Bosnië met het Joegoslavië-tribunaal, hervorming van de publieke omroep en de totstandbrenging van de benodigde administratieve wetgeving om de Europese wetgeving te kunnen implementeren en uitvoeren. Om de stabiliteit in de Balkanregio te bevorderen, ratificeerde Nederland in 2009 de ondertekening van de Stabilisatie- en Associatieovereenkomst.

De huidige opvatting van Nederland is dat er strikt gehandhaafd moet worden op de Criteria van Kopenhagen voor Bosnië en Herzegovina kan toetreden tot de Europese Unie. De Nederlandse regering sluit zich bij de Europese Commissie en de Europese Raad aan met de opvatting dat er nog veel hordes genomen moeten worden voor het land zich kan aansluiten bij de EU.

Meer informatie

Terug naar boven