r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo man met tas twitter boek

Rechtsinstrument

De Europese Unie gebruikt verschillende instrumenten om Europese wet- en regelgeving mee vast te leggen, om beleid van de lidstaten mee te coördineren of de lidstaten mee te adviseren. Rechtsinstrumenten zijn onder te verdelen in twee categorieën, bindende en niet-bindende rechtsinstrumenten. Uitvoerende rechtsinstrumenten vallen onder de bindende instrumenten, maar zijn als aparte categorie opgenomen.

Rechtsinstrumenten zijn altijd gericht aan partijen. In de meeste gevallen zijn dat de lidstaten van de EU. In sommige gevallen richt de EU zich tot individuele of groepen rechtspersonen. Dat kan een individu, organisatie of bedrijf zijn, maar ook een individuele lidstaat. Niet alle rechtsinstrumenten mogen gebruikt worden voor dit soort specifieke gevallen.

De Europese Unie kiest per voorstel wat voor rechtsinstrument zij wil gebruiken. Voor sommige beleidsterreinen worden er aparte en unieke rechtsinstrumenten gebruikt. Dat is in de verdragen zo vastgelegd.

Alle besluiten die de EU neemt moeten een rechtsbasis hebben. De rechtsbasis ligt in de verdragen of in eerdere regelgeving van de EU.

Inhoud

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Bindende rechtsinstrumenten

Bindende rechtsinstrumenten zijn alle soorten wet- en regelgeving waar partijen op wie die wet- en regelgeving van toepassing is, zich aan moeten houden. Houdt een partij zich niet aan de regel dan is deze in overtreding. De verschillende bindende rechtsinstrumenten verschillen niet in de mate waarin zij bindend zijn. De verschillen gaan over de reikwijdte van het instrument, de onderwerpen waar ze voor gebruikt kunnen worden en hoe ze worden aangenomen.

Overzicht bindende rechtsinstrumenten

  • Richtlijn

    Richtlijnen bevatten doelstellingen waar alle lidstaten van de Europese Unie aan moeten voldoen. Het beoogde resultaat staat vast, maar hoe een lidstaat daar aan voldoet niet. De lidstaten mogen zelf bepalen hoe ze de richtlijn uitwerken. Daarbij kunnen ze rekening houden met de specifieke situatie in hun eigen land.

  • Verordening

    Verordeningen bevatten regels die direct gelden in alle lidstaten van de Europese Unie. Dit wordt 'rechtstreekse werking' genoemd. Verordeningen hebben daarmee een vergelijkbare status als nationale wetten in de lidstaten, maar in geval van strijdigheid gaat de verordening boven de nationale wet.

  • Besluit

    Een besluit geldt in principe voor iedereen, behalve besluiten die op specifieke personen of instanties zijn gericht. Sinds het Verdrag van Lissabon vervangt het besluit de beschikking. Ook komt het in de plaats van een groot aantal rechtsinstrumenten die eerst ieder apart werden gebruikt op enkele specifieke beleidsterreinen (justitie, veiligheid en buitenlandse zaken).

  • Begroting

    De begroting is een bijzonder besluit waarmee de jaarlijkse begroting van de Europese Unie wordt vastgelegd. Het is een bindend besluit. In de praktijk wordt de begroting naarmate een jaar vordert aangepast aan veranderende omstandigheden en financiële mee- en tegenvallers.

  • Internationale overeenkomst

    Internationale overeenkomsten, ook wel internationale akkoorden genoemd, zijn bindende afspraken die de Europese Unie sluit met derde landen of internationale organisaties.

Naast internationale overeenkomsten als algemeen rechtsinstrument zijn er een aantal specifieke varianten die apart in de verdragen genoemd staan. Deze specifiek soorten internationale overeenkomsten zijn:

2.

Niet-bindende rechtsinstrumenten

Niet-bindende rechtsinstrumenten zijn alle soorten besluiten waar geen juridische consequenties aan verbonden zijn. Deze rechtsinstrumenten hebben vooral politieke betekenis, en worden gebruikt om coördinerend of sturend op te treden, bestaand beleid te beoordelen of nieuw beleid voor te bereiden.

Overzicht niet-bindende rechtsinstrumenten

  • Aanbeveling

    Aanbevelingen zijn niet-bindende besluiten waarmee de Europese Unie iets wil bereiken zonder dat zij verplichtingen oplegt. Aanbevelingen kunnen over beleid voor de hele Unie gaan of zijn gericht aan individuele lidstaten.

  • Advies

    Adviezen zijn niet-bindende besluiten waarmee de Europese Unie een oordeel geeft over een bepaalde situatie zonder dat zij verplichtingen oplegt. Een advies is meestal gericht tot een lidstaat of betreft een heel specifiek onderwerp.

  • Richtsnoer

    Richtsnoeren zijn niet-bindende besluiten die de grote lijnen op een bepaald beleidsterrein in de Europese Unie uitzetten. Richtsnoeren zijn zelf weliswaar niet bindend, maar zijn vaak het kader waarin vervolgens wel bindende besluiten worden genomen. De EU voorziet in richtsnoeren op de terreinen van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, het werkgelegenheidsbeleid, macro-economisch beleid, en meer praktisch, trans-Europese netwerken.

  • Mededeling

    De Europese Commissie gebruikt mededelingen voor diverse zaken zoals beleidsevaluaties, het toelichten van actieprogramma's, discussiestukken voor mogelijk nieuw beleid of verdere invulling van beleid. Een mededeling bevat geen concrete voorstellen voor nieuw beleid.

  • Verklaring

    Met een verklaring geven de instellingen van de Europese Unie hun standpunt weer over een bepaald onderwerp. Een verklaring leidt niet tot regelgeving, en er worden ook geen concrete programma's mee bekend gemaakt. De EU maakt zelden gebruik van verklaringen.

  • Groenboek

    Een groenboek (green paper) is een document van de Europese Commissie dat moet uitnodigen tot verdere discussie over mogelijk te ontwikkelen beleid. Groenboeken zijn in een later stadium vaak een aanzet tot concrete voorstellen.

  • Verslag

    Verslagen van de Europese Commissie rapporteren en evalueren het huidige beleid. Een evaluatieverslag kan echter ook dienen als voorbereiding voor concrete regelgeving.

  • Werkdocument Europese Commissie

    Werkdocumenten van de Europese Commissie betreffen veel verschillende zaken, maar hebben allemaal het doel informatie te verstrekken over bepaald beleid, actieprogramma's en beleidsvoornemens of om besluitvorming te ondersteunen. Werkdocumenten bevatten geen regelgeving of acties.

3.

Meer informatie

Terug naar boven