r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Sociale pijler van Europa

Jean-Claude Juncker stelde de sociale pijler voor
Bron: European Commission

De Europese sociale pijler moet ervoor zorgen dat de rechten op de terreinen van werkgelegenheid en sociale zaken op nationaal niveau worden versterkt en op Europees niveau meer naar elkaar toe groeien. Het initiatief is gericht op de landen binnen de eurozone, maar andere lidstaten kunnen ook meedoen als ze dat willen.

Commissievoorzitter Juncker kondigde op 9 september 2015 in zijn 'State of the Union' de Europese pijler van sociale rechten aan. De Europese Commissie presenteerde vervolgens in maart 2016 een eerste voorlopige omschrijving van de manier waarop de Europese pijler van sociale rechten moest worden vormgegeven. De Commissie voerde breed overleg met andere EU-instellingen, nationale autoriteiten en parlementen, sociale partners, deskundigen en burgers. Concrete plannen volgden in april 2017.

Hoewel lidstaten over het algemeen positief zijn over het initiatief, zijn er wel vraagtekens geplaatst bij de vraag of de Europese Unie met het oprichten van een Europese sociale pijler niet in het vaarwater van nationale lidstaten komt. Er is veel discussie over welke juridische vorm de sociale pijler zou moeten krijgen, en hoeveel verplichte regels de Europese Unie zou mogen instellen.

Delen

Inhoud

1.

Het initiatief tot de sociale pijler

Met de ervaringen van de recente economische crisis in het achterhoofd, meende de Europese Commissie dat het toekomstige succes van de eurozone bepaald zou worden door het goed functioneren van de nationale arbeidsmarkten, de effectiviteit van de sociale zekerheidsstelsels en door het vermogen van de nationale economieën om schokken op te vangen en zich aan te passen.

Om die zaken te verbeteren besloot de Europese Commissie te bouwen aan een Europese pijler van sociale rechten. De pijler is erop gericht de huidige sociale regels binnen de Europese wetgeving aan te vullen en daar verder op voort te bouwen. De voorgestelde beginselen komen echter niet in de plaats van bestaande sociale rechten, maar ze bieden een maatstaf om de prestaties van het sociaal en werkgelegenheidsbeleid in de lidstaten te vergelijken, te verbeteren en de lidstaten te prikkelen om de sociale rechten in hun land te versterken.

De pijler omvat drie thema's:

  • gelijke kansen voor iedereen op de arbeidsmarkt, ondersteund door het principe van een leven lang leren
  • goede, betrouwbare arbeidsvoorwaarden waar een goede balans is tussen zowel sociale zekerheid en flexibiliteit als tussen de rechten en plichten van werkgevers en werknemers
  • het waarborgen van goede sociale voorzieningen als kinderopvang en zorg

Eerlijker verdeling baten globalisering

Sociale verworvenheden staan onder druk door de nadelige effecten van globalisering. Kort na het lanceren van de sociale pijler bracht de Europese Commissie een discussienota uit over het tegengaan van de negatieve gevolgen van globalisering zonder daarbij de voordelen op te geven. Uitgangspunt is dat vrijhandel welvaart creëert, en dat het sluiten van grenzen economische schade met zich meebrengt.

Oplossingen die de Commissie voorstaat zijn onder andere:

  • meer aandacht voor onderwijs en het blijven omscholen van werknemers
  • een eerlijker belastingstelsel waar belastingontduiking wordt bestreden
  • handel drijven op een gelijk speelveld, waar toegang de markt van onze partners net zo open is als de mogelijkheden die Europa hen biedt; de EU mag wel strenge regels stellen over arbeidsvoorwaarden en milieunormen
  • investeren in de economie, met extra aandacht voor innovaties in duurzaamheid en digitalisering

Net als bij de sociale pijler geldt dat de Commissie samenwerking tussen lidstaten, regio's en steden wil ondersteunen maar dat het zwaartepunt van te nemen actie bij de nationale overheden ligt.

2.

De rol van de EU in sociaal beleid

Volgens het subsidiariteitsbeginsel zijn in de eerste plaats de lidstaten bevoegd over hun eigen sociale- en werkgelegenheidsbeleid. Dat omvat met name de arbeidswetgeving en de organisatie van de sociale zekerheidsstelsels. In EU-verdragen is de ondersteunende en aanvullende rol van de Europese Unie omschreven. Aangezien de pijler voor sociale rechten voornamelijk bedoeld is om de deelnemende lidstaten aan te moedigen maatregelen te nemen op gebieden waar de lidstaten primair bevoegd zijn, betreft de pijler ook beleidsterreinen waar de EU oorspronkelijk beperkt bevoegd is wetgevend op te treden.

3.

De positie van Nederland

Nederland staat in beginsel positief tegenover het initiatief van de Commissie voor het ontwerp van een Europese pijler van sociale rechten. Het Nederlandse kabinet stelde dat goed functionerende arbeidsmarkten en sociale zekerheidsstelsels van cruciaal belang zijn om uitdagingen op sociaal terrein het hoofd te bieden, banen te creëren en economische groei te realiseren waarbij ook zwakkere groepen kansen krijgen. De integrale benadering, waarbij met een brede blik naar verschillende thema’s wordt gekeken, maakt het mogelijk om bestaand EU-beleid te verbeteren en aan te passen aan nieuwe ontwikkelingen.

Het Nederlandse kabinet benadrukte wel dat het nog onduidelijk is welke juridische vorm de pijler precies gaat krijgen en dat het daardoor nog niet mogelijk is om het initiatief volledig te beoordelen. In het definitieve voorstel is het, volgens het Nederlandse kabinet, vooral van belang dat de pijler geen inbreuk maakt op de bevoegdheidsverdeling tussen de EU en de lidstaten. Sommige beginselen lijken namelijk beperkingen op te leggen aan het nationaal beleid en te overlappen met bestaande Europese instrumenten. Bij de verdere ontwikkeling van het voorstel moet dus gelet worden op het subsidiariteitsbeginsel.

4.

Besluitvorming

In 2016 heeft de Commissie actief contact gehad met alle belanghebbende partijen. Deze uitgebreide raadpleging is in een mededeling samengevat en vormt het uitgangspunt voor het opzetten van de Europese sociale pijler.

Concrete voorstellen op alle benoemde terreinen zullen de sociale pijler invulling moeten geven. Het eerste voorstel van eind april 2017 betrof een maatregel om Europees een minimum aantal dagen voor vader- en ouderschapsverlof vast te leggen.

5.

Meer informatie

Delen

Terug naar boven