r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Laatste nieuws: 

Niet/beperkt geactualiseerd na 1 december 2014.

Verdeling Europese topfuncties in 2014

Het gebouw van de Europese Commissie

Vanaf 1 november 2014 is een nieuwe Europese Commissie van start gegaan. De nieuwe voorzitter van de Commissie is de Luxemburgse oud-premier Jean-Claude Juncker. De Italiaanse minister van buitenlandse zaken Federica Mogherini is de nieuwe Hoge Vertegenwoordiger voor buitenlands- en veiligheidsbeleid. De andere 26 lidstaten hebben hun kandidaten voor de Commissie voorgedragen bij Juncker, die op 10 september 2014 de verdeling van de posten toelichtte.

Op 22 oktober 2014 is de nieuwe Europese Commissie goedgekeurd door het Europees Parlement. 424 Europarlementariërs stemden vóór, 209 tegen, en 67 parlementariërs onthouden zich van stemming. Op 23 oktober 2014 keurde ook de Europese Raad de Commissie goed. De Commissie-Juncker verkreeg daarmee het mandaat van 1 november 2014 tot en met 31 oktober 2019.

Behalve de Europese Commissie waren nog meer wisselingen op de hoge posities in 2014. De termijn van Herman van Rompuy, de huidige vaste voorzitter van de Europese Raad, vaak aangeduid als de 'EU-president' loopt op 1 december af. Na lang onderhandelen werd op 30 augustus zijn opvolger bekend gemaakt, de Poolse conservatief-liberale premier Donald Tusk. Tusk is de eerste Oost-Europeaan met een Europese topfunctie.

En in mei 2014 zijn verkiezingen voor het Europees Parlement gehouden. Voor het eerst werd gewerkt met het concept van Spitzenkandidaten. De Spitzenkandidat van de grootste fractie na de Europese Parlementsverkiezingen zou de meest prestigieuze Europese functie krijgen: Voorzitter van de Europese Commissie. De christendemocraten en de sociaaldemocraten bleven, net als bij de eerdere verkiezingen, veruit de grootste partijen. Die twee partijen sloten dan ook een akkoord over de nieuwe voorzitter van het Europees Parlement. Omdat de christendemocraat Juncker Commissievoorzitter zou worden behield de socialist Martin Schulz behield zijn functie als Voorzitter van het Europees Parlement.

Delen

Inhoud

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Procedures in het kort

De politieke strijd rondom de benoemingen kent weinig regels. Maar hoe de Commissie, de Commissievoorzitter, de Hoge Vertegenwoordiger en de vaste voorzitter van de Europese Raad worden benoemd is vastgelegd in de Europese verdragen.

2.

Leden Europese Commissie?

Iedere lidstaat heeft één eurocommissaris. In het Verdrag van Lissabon staat dat de Europese Commissie in 2014 minder leden zou gaan tellen (het aantal leden zou gelijk zijn aan twee derde van het totale aantal lidstaten) maar Ierland bedong, in het kader van het Ierse referendum over het Verdrag, dat iedere lidstaat de eurocommissaris zou behouden.

Na met alle kandidaten een oriënterend gesprek te hebben gevoerd, heeft Juncker op 5 september 2014 de gekandideerde eurocommissarissen bekend gemaakt. Op 10 september 2014 werd de verdeling van de posten vrijgegeven. Vanaf dat moment waren alle beoogde eurocommissarissen, gezamenlijk als Commissie, officieel kandidaat en konden de hoorzittingen in het Europees Parlement beginnen.

De Sloveense Alenka Bratušek werd na haar hoorzitting door het EP afgekeurd. Slovenië heeft vervolgens een andere liberale politica naar voren geschoven: Violeta Bulc.

Commissievoorzitter Juncker stelde zijn Commissie anders samen dan voorheen gebruikelijk. In plaats van een aparte post voor iedere eurocommissaris, gaat Juncker werken met zogeheten 'projectteams'. Daarin hebben de vicevoorzitters een coördinerende rol.

Vijf vicevoorzitters, waarvan één de Hoge Vertegenwoordiger voor buitenlands beleid, krijgen de leiding over een team. Binnen hun projectteam kunnen vicevoorzitters voorstellen van andere eurocommissarissen blokkeren. Frans Timmermans, de nieuwe eurocommissaris voor Betere Regulering en vicevoorzitter, kijkt Commissiebreed naar de kwaliteit van voorstellen, en mag voorstellen die onnodige regeldruk geven of anderszins niet voldoen tegenhouden.

Timmermans werkt hierbij nauw samen met zijn collega Georgieva, eurocommissaris voor Begrotingszaken en eveneens vicevoorzitter.

De Nederlandse eurocommissaris

Het zag er lang naar uit dat minister van financiën Jeroen Dijsselbloem door Nederland naar voren geschoven zou worden als kandidaat, onder voorwaarde dat Nederland de post economische en monetaire zaken zou krijgen, waar ook het begrotingstoezicht onder valt. Maar Nederland was lang niet het enige land dat die post begeerde, en de verstandhouding tussen Juncker en Dijsselbloem is niet goed.

Uiteindelijk werd Frans Timmermans de kandidaat voor Nederland. Timmermans is de Commissaris voor betere regelgeving geworden. Hij zal hierbij als rechterhand van Juncker fungeren, en andere eurocommissarissen op de vingers tikken als zij met ondeugdelijke voorstellen komen, of teveel regelgeving op details willen maken.

Eurocommissaris in Commissie-Juncker I en II Neelie Kroes stelde dat Nederland zich moest inzetten voor een zware post, en met haar vele anderen. Kroes zelf sloot een derde termijn uit.

De afgelopen 15 jaar was een politicus van VVD-huize eurocommissaris. Andere partijen eisten deze belangrijke bestuurlijke post op. Wie de post krijgt is het resultaat van onderhandelingen, waarbij veel wordt gekeken naar de bezetting van andere belangrijke functies in Nederland. Bij de kabinetsonderhandelingen is afgesproken dat de post naar de PvdA zou gaan.

Vaste voorzitter eurogroep?

De ministers van financiën van de landen die de euro als betaalmiddel hebben, vormen de eurogroep. Uit hun midden wordt een voorzitter gekozen voor een termijn van tweeënhalf jaar. Al sinds de Nederlandse minister van financiën Jeroen Dijsselbloem het stokje overnam van zijn voorganger Juncker wordt er gesproken over een vaste voorzitter van de eurogroep. Dit zou een nieuwe, en mogelijk belangrijke, functie in het leven roepen. Met name Frankrijk, gesteund door Duitsland, wil dit.

Dijsselbloem verklaarde donderdag 4 september 2014 in het Europees Parlement dat hij vastberaden was om zijn termijn tot de zomer van 2015 af te maken.

3.

Europese topfuncties die al benoemd zijn en de geruchten rond de kandidaten

Secretaris-generaal van de NAVO

De NAVO staat los van de Europese Unie, maar niet als het aankomt op de verdeling van internationale politieke topfuncties. Traditioneel is de secretaris-generaal van de NAVO een Europeaan. Het land dat de secretaris-generaal levert komt vaak niet in aanmerking voor een andere Europese topfunctie. Met de benoeming van de Noorse oud-premier Stoltenberg speelt de functie ditmaal minder een rol; Noorwegen is geen EU-lidstaat.

Voorzitter van de Commissie

In een interview in september 2012 opende eurocommissaris Reding, een christendemocrate uit Luxemburg, de debatten. Wat volgde was een reeks namen van prominente Europese politici die mogelijk interesse hadden in de post van voorzitter van de Commissie óf gezien werden als een geschikte en kansrijke kandidaat. Onder hen veel zittende en voormalige regeringsleiders.

In tegenstelling tot voorgaande jaren bleef het hier niet bij. De uitslag van de verkiezingen voor het Europees Parlement speelde - in elk geval op papier - voor het eerst een belangrijke rol bij wie de benoeming van de voorzitter. Met name de Europarlementariërs van de Europese politieke families drongen er op aan dat iedere partij met één kandidaat-voorzitter de verkiezingen in zou gaan. Begin 2014 waren die kandidaten bekend.

De vraag was of de Europese regeringsleiders de kandidaat van de partij die bij de verkiezingen de grootste is geworden, ook echt zullen voordragen als voorzitter van de Commissie. Behalve de persoon ging het ook om de macht: bepaalt de Europese Raad of het Europees Parlement wie voorzitter wordt? Dat de Europese Raad en het Europees Parlement ook programmatisch meer invloed willen hebben op een nieuw te benoemen Commissie is eveneens een nieuwe ontwikkeling. Deze ontwikkelingen hebben laten zien dat de benoeming van de voorzitter van de Commissie meer dan ooit een politiek spel is tussen de macht van de instellingen, de personen en de verdeling tussen links/rechts, man/vrouw en geografische zone's.

De kandidaat van de christendemocraten, die de grootste zouden worden na de verkiezingen, was Jean-Claude Juncker. Hij werd uiteindelijk ook benoemd tot Commissievoorzitter, mede gesteund door een meerderheid in het Europees Parlement. Van een aantal Europese regeringsleiders is bekend dat zij wel bezwaar hebben tegen het idee dat het Europees Parlement leidend zou zijn.

Voorzitter van de Europese Raad

In 2009 was de benoeming van Van Rompuy voor velen een volslagen verrassing. Zijn herbenoeming tweeënhalf jaar later stond niet ter discussie. Formeel heeft deze vaste voorzitter niet veel macht. Maar met de invulling die Van Rompuy aan de functie heeft gegeven, is iedereen het erover eens dat het een heel belangrijke post is of in elk geval kan zijn.

Vast staat dat de huidige voorzitter van de Europese Raad niet kan worden herbenoemd. Tijdens een extra ingelaste top op 30 augustus 2014 heeft de Europese Raad de Poolse premier Donald Tusk verkozen tot nieuwe voorzitter. De conservatief-liberaal Tusk is de eerste Oost-Europeaan die een Europese toppositie zal bekleden. Op 1 december 2014 ging zijn termijn in.

Hoge Vertegenwoordiger

De Hoge Vertegenwoordiger in Commissie-Barroso II, de Britse sociaaldemocrate Catherine Ashton, heeft, terecht of onterecht, veel kritiek te verduren gekregen. Ashton gaf aan geen tweede termijn te ambiëren. Er is openlijk niet veel gespeculeerd over mogelijke kandidaten voor deze functie. In Nederland deden geruchten de ronde dat minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans Ashton graag zou willen opvolgen.

Tijdens een extra ingelaste bijeenkomst van de Europese Raad op 30 augustus 2014 is de huidige Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken, de 41-jarige sociaaldemocrate Federica Mogherini verkozen tot opvolgster van Ashton. Mogherini is samen met de gehele nieuwe Commissie op 1 november aagentreden.

Voorzitter Europees Parlement

Op 1 juli 2014 is de Duitse sociaaldemocraat Martin Schulz herkozen als voorzitter van het Europees Parlement. Het is de eerste keer dat een zittend voorzitter is herkozen. Schulz zal 2,5 jaar aanblijven, waarna zijn plaats door een christendemocraat zal worden overgenomen, zo hebben de twee grootste partijen in het Europees Parlement besloten.

4.

Meer informatie

Delen

Terug naar boven