r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Brexit: Britten stemmen tegen lidmaatschap EU

Brexit, Een hand trekt het Verenigd Koninkrijk los van Europa

De Britse bevolking sprak zich op 23 juni 2016 uit voor een 'brexit', een vertrek uit de Europese Unie. De voorstanders van de brexit behaalden in een referendum over het EU-lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk 51,9 procent van de stemmen.

David Cameron - voorstander van behoud van het lidmaatschap van de Europese Unie - stapte na het referendum op als premier. Hij is vervangen door Theresa May.

Het wachten is nu op de start van onderhandelingen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk. Oud-premier Cameron stelde dat zijn opvolger bepaalt wanneer de formele procedure om uit de Unie te stappen wordt gestart. Het Verenigd Koninkrijk en de EU hebben dan twee jaar om afspraken te maken over de relatie na het Britse vertrek. In oktober 2016 liet May weten dat zij de artikel 50-procedure uiterlijk eind maart 2017 zal starten. Het Brits gerechtshof bepaalde dat ook het Britse parlement moet instemmen met het starten van de procedure.

Het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie hebben al tientallen jaren een moeizame relatie. Het land is sinds 1973 lid van de EU, maar is uitgesproken kritisch tegenover verregaande Europese integratie.

 

Vierluik brexit

Vier auteurs buigen zich over de vraag wat nu? Wat betekent brexit voor de Britten, voor Europa, voor Nederland en hoe gaat een mogelijk brexit verlopen?

Delen

Inhoud

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Onderhandelen over het hervormen van de EU

Oproep tot hervormen EU

Op 23 januari 2013 hield David Cameron bij financieel dienstverleningsbedrijf Bloomberg een langverwachte speech waarin hij reageerde op de druk van de eurosceptici in zijn partij. Cameron stelde in zijn speech dat het Britse vertrouwen in de Europese Unie flinterdun is. De Britten moesten hun stem kunnen laten horen tijdens een referendum om verdere escalatie te voorkomen. Hij kondigde aan dat Europa de verdragen moet heronderhandelen. Dat zou goed zijn voor de Europese Unie, en vooral goed voor het concurrentievermogen van de Europese landen.

Kernpunten uit de zogenaamde Bloomberg-speech van Cameron zijn:

  • het Verenigd Koninkrijk moet een aantal bevoegdheden op het gebied van sociaal beleid en justitie weer terug in eigen hand krijgen
  • groepen landen mogen verdere afspraken maken over onderwerpen al naar gelang zij daar voordelen van inzien
  • alle regelgeving betreffende de eurozone mag de toegang tot de interne markt van niet-eurolanden niet in de weg zitten
  • minder regelgeving
  • nationale parlementen moeten hun controlerende taak beter kunnen uitoefenen

Dat betekent niet dat Cameron tegen Europese samenwerking is. Hij ziet, naast de interne markt, duidelijke voordelen in bijvoorbeeld samenwerking bij het bestrijden van klimaatverandering, handelsbeleid en de aanpak van terrorisme en georganiseerde misdaad. Per beleidsterrein moet worden bekeken welke aspecten op Europees niveau geregeld moeten worden en wat nationaal kan blijven of weer moet worden (met andere woorden, het zeer streng toepassen van het subsidiariteitsbeginsel).

Referendum lidmaatschap EU

Met de Britse verkiezingen in 2015 kwam de vraag of er een referendum moet komen, volop in de aandacht. Dit vormde een belangrijke component in de verkiezingen. Premier Cameron kondigde aan dat er een referendum over het EU-lidmaatschap zou komen als hij herkozen werd. Op 7 mei 2015 wonnen de Conservatieven van David Cameron de verkiezingen. De partij behaalde een absolute meerderheid in het Britse Lagerhuis. Op 9 juni 2015 stemde het Britse Lagerhuis in met het voorstel van premier Cameron om een referendum te houden over het EU-lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk.

Het referendum heeft plaats gevonden op 23 juni 2016. De Britse kiezers hebben zich in meerderheid uitgesproken tegen het EU-lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk. In totaal stemde 51,9% van de kiezers voor een Brits vertrek. Cameron verbond meteen politieke consequenties aan de stap, hij kondigde zijn aftreden aan.

2.

Onderhandelingen over relatie na Brexit

David Cameron wilde de EU hervormen, om zo met een onderhandelingsresultaat naar de Britse kiezer te kunnen stappen. De discussie over concrete hervormingsvoorstellen vond plaats in de laatste maanden van 2015 en begin 2016. De laatste maanden gingen de voorstellen tussen Londen en Brussel heen en weer en op 18 en 19 februari werd in de Europese Raad een onderhandelingsresultaat bereikt. Er werden toen een aantal afspraken gemaakt:

  • Het wordt voor nationale parlementen eenvoudiger om wetgeving te vertragen. Als 55% van de nationale parlementen oordeelt dat nieuwe wetten niet stroken met het subsidiariteitsbeginsel, wordt het wetsontwerp op de agenda van de Raad geplaatst voor nadere bespreking.
  • Groot-Brittannië wordt uitgesloten van de zinsnede 'an ever closer union', waarmee bevestigd wordt dat het Verenigd Koninkrijk niet mee hoeft te doen aan verdere politieke integratie.
  • Als het systeem van sociale zekerheid te zwaar onder druk staat, omdat EU-burgers uit andere lidstaten er een beroep op doen, kan een 'noodremsysteem' worden geactiveerd. Landen kunnen werknemers in dat geval de eerste vier jaar dat ze in het land werken bepaalde sociale voorzieningen ontzeggen. Deze noodrem mag zeven jaar van kracht zijn, zonder verlengingsmogelijkheid.
  • De kinderbijslag voor kinderen die niet in het land wonen waar de ouder werkt, zal worden aangepast. De levensstandaard van het land waar het kind woont, is hierin leidend. Alle EU-landen mogen deze maatregel toepassen voor nieuwe gevallen en vanaf 2020 ook voor bestaande gevallen.
  • Landen met de euro als munteenheid zullen rekening houden met het effect van beslissingen op landen die de euro niet hebben. Groot-Brittannië mag, op haar beurt, geen maatregelen treffen die de eurozone kunnen schaden.

Met dit akkoord trok David Cameron naar de kiezer en voerde campagne voor een 'Remain' (blijven). Alleen met die uitkomst zou het akkoord doorgang kunnen vinden. Nu de Britse kiezer zich heeft uitgesproken tegen het lidmaatschap van de Europese Unie, is het gesloten akkoord van tafel.

Verklaring Europese leiders

Na een informele top van 27 Europese staatshoofden en regeringsleiders in juni (zonder het Verenigd Koninkrijk) verklaarden zij:

  • Tot het Verenigd Koninkrijk (VK) de EU verlaat, blijft de EU-wetgeving van toepassing op dat land; zowel de rechten als de verplichtingen.
  • De terugtrekking van het VK uit de EU moet op ordelijke wijze worden georganiseerd, op basis van artikel 50. Het is aan de Britse regering de Europese Raad in kennis te stellen van het voornemen om de EU te verlaten. Dit moet zo snel mogelijk gebeuren. Er kunnen geen onderhandelingen worden gevoerd zolang deze kennisgeving niet heeft plaatsgevonden.
  • Zodra de kennisgeving is ontvangen, zal de Europese Raad richtsnoeren voor de onderhandelingen vaststellen. In het verdere proces spelen de Europese Commissie en het Europees Parlement hun rol zoals neergelegd in de Verdragen.
  • De leiders hopen dat het VK in de toekomst een hechte partner van de EU blijft en dat het land snel aangeeft wat zijn plannen zijn. In een akkoord moeten rechten en verplichtingen in evenwicht zijn. Voor toegang tot de interne markt van de EU moet het Verenigd Koninkrijk de vier vrijheden aanvaarden.

In juli 2016 werd besloten dat het Verenigd Koninkrijk niet langer het voorzitterschap van de Europese Unie in de tweede helft van 2017 zou gaan bekleden.

Onderhandelingen

De officiële onderhandelingen gaan pas van start wanneer het Verenigd Koninkrijk de procedure om uit de EU te stappen heeft opgestart. Op het congres van de Conservatieve Partij op 2 oktober 2016 gaf premier May aan het officiële onderhandelingsproces uiterlijk in maart 2017 op te starten. Dit betekent dat op dat moment de artikel 50-procedure in gang wordt gezet.

Op 3 November 2016 bepaalde het Brits gerechtshof, de High Court, dat de Britse regering goedkeuring nodig heeft van het Britse parlement om de procedure om uit de EU te stappen in gang te zetten. Voorafgaand aan het referendum over de brexit was een meerderheid in het parlement tegen vertlaten van de EU. Premier May betoogde dat de brexit een zaak van de regering is en gaat tegen de uitspraak in beroep.

Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, stelde de Belgische diplomaat Didier Seeuws aan als onderhandelaar namens de lidstaten. Commissievoorzitter Juncker heeft oud-eurocommissaris Barnier als onderhandelaar namens de Commissie aangewezen. Het Europees Parlement heeft Guy Verhofstadt naar voren geschoven als onderhandelaar namens de Europese volksvertegenwoordiging. De Britse premier May heeft een aparte minister voor Brexit in haar kabinet opgenomen, David Davis.

3.

Een lange geschiedenis van heronderhandelen

Het Verenigd Koninkrijk doet niet mee aan de euro, heeft het verdrag over strenger toezicht op de overheidsfinanciën niet ondertekend en heeft een uitzonderingspositie bedongen op diverse beleidsterreinen, met name op het terrein van immigratie en sociale regelgeving. Ook stemmen de Britten in de Raad van Ministers meer dan enig ander land tegen voorstellen voor Europese wetgeving.

4.

Dwarsligger in besluitvorming?

Onderzoek naar het stemgedrag van de EU-lidstaten sinds 2009 heeft uitgewezen dat de Britten de grootste dwarsliggers zijn bij de vergaderingen van de Raad van Ministers. Zij gingen in bijna 1 op de 10 gevallen niet akkoord. Het maakt de Britten niet altijd even geliefd onder de andere lidstaten.

5.

Positie Schotland

Terwijl een meerderheid van de Britten voor een brexit stemde, ligt dat anders in Schotland. De Schotten wilden lid blijven van de EU. Nu het erop lijkt dat Groot-Brittannië de EU gaat verlaten, laait in Schotland de discussie over onafhankelijkheid van het Verenigd Koninkrijk weer op.

6.

Meer informatie

websites

Delen

Terug naar boven