r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij P P M G W Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Positie Schotland tegenover Verenigd Koninkrijk en EU

Nicola Sturgeon, voorstander van Schots referendum over onafhankelijkheid © Europese Unie 2016 - Europees Parlement

Het toekomstige vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie heeft grote gevolgen voor Schotland, dat onderdeel uitmaakt van het VK en dus ook uit de EU zal vertrekken. Dat terwijl een meerderheid van de Schotten juist tegen vertrek uit de EU stemde.

De uitslag van het Brexit-referendum was aanleiding voor het Schotse parlement om op 28 maart 2017 opnieuw een referendum uit te schrijven over Schotse onafhankelijkheid. In 2014 stemden de Schotten nog tegen onafhankelijkheid van het VK, maar dat was vóór het referendum over de Brexit.

Sturgeon's Schotse Nationale Partij leed in de Britse verkiezingen van juni 2017 een grote nederlaag. Na het zetelverlies gaf Sturgeon aan dat zij op korte termijn geen referendum organiseert.

Delen

Inhoud

U ziet nu de basisversie van de tekst
U ziet nu de uitgebreide versie van de tekst

1.

Eerder referendum over onafhankelijkheid

Op 18 september 2014 is er in Schotland een referendum gehouden over onafhankelijkheid. Een meerderheid van de Schotten wees de keuze voor onafhankelijkheid af: 55,4 procent van de kiezers stemde tegen afscheiding van Groot-Brittannië.

Het referendum kwam niet zomaar uit de lucht vallen, want de SNP, die al sinds 2007 deel uit maakt van de Schotse regering, wilde al sinds de oprichting van de partij in 1934 dat Schotland zich zou afscheiden van het Verenigd Koninkrijk. Sinds de partij in 2011 een meerderheid behaalde in het Schotse parlement, nam het streven om Schotland onafhankelijk te maken steeds concretere vormen aan.

In november 2013 presenteerde Salmond, toenmalig leider van SNP, een blauwdruk voor een onafhankelijk Schotland. Hierin werden verschillende toekomstplannen voor Schotland aangekondigd. Een apart vraagstuk was daarbij de positie binnen de EU van Schotland en van het Verenigd Koninkrijk zonder Schotland. De gevolgen van een onafhankelijk Schotland zouden het einde van het 300 jaar oude Verenigd Koninkrijk en het achterblijven van Engeland, Wales en Noord-Ierland in het koninkrijk betekenen.

2.

Een onafhankelijk Schotland in Europa

De SNP heeft zich steeds uitgesproken voor een Schots lidmaatschap van de Europese Unie. Deze partij zou Schotland dus het liefst onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk, maar binnen de EU zien.

Als in het referendum daadwerkelijk voor onafhankelijkheid was gestemd, zou Schotland geen deel meer zijn van de EU. Schotland had dan opnieuw moeten onderhandelen over het EU-lidmaatschap. Voor de Schotse ja-stemmers was dit onbegrijpelijk. Zo stelde Europarlementariër Alyn Smith dat Schotland al voldoet aan alle EU-regels.

Europese verdragen spreken alleen over uitbreiding naar 'buiten' toe. Met het scenario waarbij een bestaand EU-land uiteenvalt in twee entiteiten is nooit rekening gehouden. Hoeveel het Verenigd Koninkrijk en Schotland afzonderlijk hadden moeten betalen aan de EU en of Schotland de euro verplicht had moeten invoeren, waren nog onbeantwoorde vragen.

Ook had er nagedacht moeten worden wat de bijzondere status van het Verenigd Koninkrijk in de EU betekende voor Schotland. De Britten hadden geen euro en zijn vrijgesteld van de afspraken over het vrij verkeer van personen (Schengen). Daarnaast mogen ze zelf bepalen welke EU-wetgeving over justitie en veiligheid ze overnemen. Europarlementariër Olli Rehn stelde hierop dat wie EU-lid wilde worden, in principe ook de euro zou moeten invoeren. Tevens was de verdeling van de staatsschuld een heikel punt.

Volgens voormalig Europees Commissievoorzitter José Manuel Barroso was de kans gering dat EU-toetreding van een onafhankelijk Schotland door alle lidstaten zou worden goedgekeurd. Ook de voormalig Britse minister van Buitenlandse Zaken William Hague waarschuwde dat het voor een onafhankelijk Schotland bijzonder moeilijk zou worden om toe te treden tot de EU.

3.

Nieuw referendum na brexit?

De uitslag van het brexit-referendum heeft grote gevolgen voor Schotland. Door de uitkomst van het Brits referendum van 23 juni 2016, waarin een meerderheid van de Britten zich uitsprak voor een vertrek uit de EU, zullen ook de Schotten het EU-lidmaatschap verliezen. In het referendum stemden de meeste Schotten juist vóór het lidmaatschap. De Schotse regering benadrukte dat een Brits vertrek uit de EU 'het echte risico' voor de Schotten vormt.

Onmiddellijk na het bekend worden van de uitslag op 23 juni 2016, gingen er stemmen op voor een tweede referendum over Schotse onafhankelijkheid. Het Schotse parlement stemde op 28 maart 2017 in met een voorstel van premier Nicola Sturgeon om opnieuw een referendum te houden over Schotse onafhankelijkheid. Ne Britse premier May heeft aangegeven dat er geen sprake kan zijn van een referendum zolang de Brexit-onderhandelingen lopen.

Sturgeon's Schotse Nationale Partij leed in de Britse verkiezingen van juni 2017 een grote nederlaag. Na het zetelverlies gaf Sturgeon aan dat zij op korte termijn geen referendum organiseert.

4.

Meer informatie

Delen

Terug naar boven