Begrotingsdiscipline en Europese controle

Lege geldkist

De Europese Unie heeft sinds het uitbreken van de eurocrisis verschillende maatregelen genomen om eurolanden met financiële problemen bij te staan. Ondertussen wordt er in de EU ook gewerkt aan betere coördinatie van het economisch beleid om de problemen het hoofd te kunnen bieden.

Zowel de Europese regeringsleiders en staatshoofden als de Europese instellingen hebben diverse plannen gepresenteerd en maatregelen genomen.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Begrotingspact

In het begrotingspact zijn regels vastgelegd die begrotingsdiscipline bij lidstaten moeten afdwingen en de financiële markten zekerheid moeten bieden. Het verdrag is op 1 januari 2013 in werking getreden en wordt ook wel Verdrag voor stabiliteit, coördinatie en governance in de EMU genoemd.

2.

Masterplan ter versterking van de eurozone

In december 2012 presenteerden EU-president Van Rompuy, voorzitter van de Europese Commissie Barroso, ECB-president Draghi en voorzitter van de eurogroep Juncker een pakket voorstellen ter versterking van de eurozone. De plannen omvatten de oprichting van een bankenunie, aanscherping van controle op begrotingsdiscipline, een betere afstemming van het economisch beleid en de versterking van de rol van nationale parlementen en het Europees parlement.

3.

Extra bevoegdheden eurocommissaris Economische en monetaire zaken

In december 2011 hebben regeringsleiders afgesproken om de regels voor begrotingsdiscipline in het Groei- en stabiliteitspact aan te scherpen. De eurocommissaris voor Economische en monetaire zaken heeft extra bevoegdheden gekregen om toezicht te houden op de naleving van de regels uit het Groei- en stabiliteitspact.

4.

Two Pack 

Eind november 2011 kwam de Europese Commissie met een voorstel voor twee aanvullende verordeningen. De eerste verordening gaat over het vergroten van de begrotingsdiscipline en geeft de Europese Commissie de kans om conceptbegrotingen van eurolanden te beoordelen en aanvullende eisen te stellen. Een tweede verordening moet de mogelijkheden voor toezicht op eurolanden met financiële problemen versterken. Deze verordeningen moeten samen met het ESM-verdrag de basis vormen voor versterking van het economische en nationale begrotingsbeleid binnen de EU. Deze regels zijn sinds 30 mei 2013 van kracht.

5.

Nieuwe voorstellen Merkel en Sarkozy

De Duitse bondskanselier Angela Merkel en de toenmalige Franse president Nicolas Sarkozy kwamen in augustus 2011 met nieuwe voorstellen op het gebied van economisch toezicht. Zij stellen onder andere een soort economische 'euroregering' voor, strenge straffen voor lidstaten die zich niet houden aan de begrotingsregels en een belasting op financiële transacties. Inhoudelijk vertonen de plannen de nodige overlap met het Six Pack en het Euro Plus Pact.

6.

Six Pack

Dit pakket bestaat uit een zestal wetgevingsvoorstellen die het Groei- en stabiliteitspact moeten versterken. Een belangrijk element is het streng toezicht houden op en het bestraffen van lidstaten die de begrotingsregels overtreden. Het 'six pack' bevat onder meer een bepaling over automatische sancties tegen lidstaten die zich niet aan de afgesproken begrotingsregels houden.

7.

Europees semester

Het semester is in 2011 ingesteld, ingegeven door de eurocrisis en de instelling van een Europees monetair noodfonds, om overheden te helpen staatsleningen te krijgen. Het idee achter het semester is dat de EU de economische ontwikkelingen binnen lidstaten scherper in de gaten houdt om problemen te voorkomen door het geven van aanbevelingen.

8.

Euro Plus Pact

In maart 2011 hebben de landen van de eurozone een pakket maatregelen aangenomen voor een betere coördinatie van de nationale economieën van de eurolanden. Dit zou moeten leiden tot een sterkere gemeenschappelijke munt en een betere concurrentiepositie voor de Europese economie. Omdat ook een aantal niet-eurolanden zich bij het pact aansloten, werd het plan Euro Plus Pact gedoopt.

9.

Versoepeling van de norm?

Eind april 2013 lieten zowel Commissievoorzitter Barroso als eurocommissaris Rehn, belast met het toezicht op nationale economieën, doorschermen dat er mogelijk een kleine kentering komt in hoe streng er met de regels omtrent begrotingsdiscipline wordt omgegaan. Er zou meer gekeken worden naar de structurele overheidstekorten. Incidentele tekorten als gevolg van de aanhoudende recessie en extra uitgaven in het kader van tijdelijke stimuleringsmaatregelen worden dan mogelijk toegestaan, mits structurele hervormingen worden doorgezet. Bovendien moeten extra stimuleringsmaatregelen inhaken op bestaande Europese programma's gericht op het aanjagen van structurele groei én aantoonbaar positieve effecten hebben op de economie en de overheidsbegroting op langere termijn.

10.

Overige maatregelen

Er zijn nog meer maatregelen genomen om de eurocrisis tegen te gaan. Er is een noodfonds opgericht om landen in financiële problemen bij te staan, er zijn plannen om een bankenunie op te richten en er zijn maatregelen genomen om meer toezicht te houden op de financiële markten.

Noodfondsen

Het IMF en de eurolanden hebben een noodfonds ingesteld om eurolanden met financiële problemen bij te staan. Steun uit het noodfonds is gebonden aan strikte voorwaarden (bezuinigingen en hervormingen) en strenge controle door de zogenaamde trojka van de ECB, Europese Commissie en het IMF. Aanvankelijk is er een tijdelijk noodfonds, het EFSF, ingesteld, maar dit is later vervangen door een permanent noodfonds, het Europees Stabiliteitsmechanisme.

Oprichting van een bankenunie

De oprichting van een Europese bankenunie is één van de mogelijke oplossingen voor de eurocrisis. Zo'n unie bestaat uit toezicht op de financiële markten op Europees niveau, een gezamenlijk depositogarantiestelsel en een fonds ter ondersteuning van banken in zwaar weer. De Europese Centrale Bank krijgt een centrale rol als financieel toezichthouder op de Europese bankensector.

De besluiten over het bankentoezicht worden genomen via het Single Supervisory Mechanism. Er kan bijvoorbeeld worden ingegrepen als een bank niet financieel gezond is. Een meerderheid van de landen binnen en buiten de eurozone moeten instemmen met een dergelijk besluit.

Toezicht op de financiële markten

Om toekomstige crises te voorkomen is het belangrijk dat er meer toezicht komt op de financiële markten. Daarom stelde de Europese Commissie een expertgroep samen om te onderzoeken hoe het toezicht op de markten kan worden verbeterd. Zij kwamen uiteindelijk met een pakket maatregelen, het zogenaamde 'Financial Supervisory Package'. Deze maatregelen moeten leiden tot een beter Europees systeem van toezicht op de financiële markten.

11.

Argumenten in de discussie

Hieronder staan een aantal veelgehoorde argumenten over maatregelen ter verbetering van het Europese toezicht op de nationale economieën, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt een oordeel niet eenvoudig. Europa is wikken en wegen.

Tip: na het lezen van de argumenten kunt U zelf Uw reactie geven.

De Europese Commissie moet sneller sancties kunnen opleggen

Wanneer de Europese Commissie sneller sancties kan opleggen en deze hoger zijn, zullen landen eerder geneigd zijn hun financiën op orde te brengen. Op die manier kan worden bijgedragen aan het voorkomen van een mogelijke nieuwe crisis en/of het beperken van de gevolgen van de huidige crisis.

Wanneer sancties eerder opgelegd zullen worden, zullen de financiële problemen in de lidstaten juist verergeren

Wanneer lidstaten reeds met financiële problemen kampen, hebben sancties eerder een negatief dan een positief effect op de financiële situatie van een land. In plaats daarvan zou meer nadruk gelegd moeten worden op andere maatregelen, zoals het bijhouden en openbaar maken van een scorebord met daarop gegevens van de financiële situatie per land (‘naming and shaming’), waarbij tevens rekening wordt gehouden met sociaal-economische factoren van de betreffende lidstaat.

Een transparantere besluitvorming met betrekking tot de verbetering van het Europese toezicht op nationale economieën is belangrijk

De stemmingen van de Raad over het opleggen van een waarborgsom en boetes aan lidstaten die weinig doen om hun financiële problemen te voorkomen zouden in het openbaar moeten worden gehouden. Op die manier kan worden gevolgd of de besluiten op een legitieme manier worden genomen.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.

12.

Meer Informatie

Hot Issues

Andere websites

Factsheet Europees Parlement

Delen

enveloppe

Terug naar boven