r google-plus facebook twitter linkedin2 nujij Monitor Nieuwsbrief pdclogo Afstudeer hoed man met tas twitter

Begrotingsdiscipline en Europese controle

Lege geldkist

De Europese Unie heeft sinds het uitbreken van de eurocrisis verschillende maatregelen genomen om eurolanden met financiële problemen bij te staan. Ondertussen wordt er in de EU ook gewerkt aan betere coördinatie van het economisch beleid om de problemen het hoofd te kunnen bieden. 

Een belangrijk aspect is de institutionele inbedding van het Stabiliteits- en groeipact. Landen uit de eurozone mogen slechts een beperkt tekort op hun begroting hebben. Zowel de regeringsleiders en staatshoofden als de Europese instellingen hebben diverse plannen gepresenteerd en maatregelen genomen. De Commissie heeft in januari 2015 besloten meer flexibel om te gaan met de Europese begrotingsregels. 

Met het semester, ingesteld in 2011, houdt de EU de economische ontwikkelingen binnen lidstaten scherper in de gaten. Na uitvoerig onderzoek presenteert de Commissie ieder jaar aanbevelingen aan landen om economische problemen te bestrijden en te voorkomen.

Delen

enveloppe

Inhoud

1.

Euro Plus Pact

In maart 2011 hebben de landen van de eurozone een pakket maatregelen aangenomen voor een betere coördinatie van de nationale economieën van de eurolanden. Dit zou moeten leiden tot een sterkere gemeenschappelijke munt en een betere concurrentiepositie voor de Europese economie. Omdat ook verschillende niet-eurolanden zich bij het pact aansloten, werd het plan Euro Plus Pact gedoopt.

2.

Six Pack

Bankbiljetten

In december 2011 trad het 'six pack' in werking. Dat bestaat uit een zestal wetgevingsvoorstellen die het Stabiliteits- en groeipact moeten versterken. Een belangrijk element hierin is het streng toezicht op de begrotingen van EU-lidstaten en het bestraffen van landen die de begrotingsregels overtreden. Het 'six pack' bevat onder meer een fel bediscussieerde bepaling over automatische sancties tegen lidstaten die zich niet aan de afgesproken begrotingsregels houden.

3.

Two Pack 

Het 'two pack' vormt een aanvulling op het in december 2011 in werking getreden 'six pack' en voorziet in een versterking van het toezicht door de Europese Commissie op de nationale begrotingen van de eurolanden. Het 'two pack' is een van de pakketten maatregelen om de eurocrisis te beteugelen en bouwt voort op het Stabiliteits- en Groeipact.

4.

Euroregering?

De Duitse bondskanselier Angela Merkel en de toenmalige Franse president Nicolas Sarkozy kwamen in 2011 met nieuwe voorstellen op het gebied van economisch toezicht. Zij stelden onder andere een soort economische 'euroregering' voor, strenge straffen voor lidstaten die zich niet houden aan de begrotingsregels en een belasting op financiële transacties. Inhoudelijk vertonen de plannen de nodige overlap met het Six Pack en het Euro Plus Pact.

5.

Extra bevoegdheden eurocommissaris Economische en monetaire zaken

In december 2011 hebben regeringsleiders afgesproken om de regels voor begrotingsdiscipline in het Stabiliteits- en Groeipact aan te scherpen. De eurocommissaris voor Economische en monetaire zaken heeft extra bevoegdheden gekregen om toezicht te houden op de naleving van de regels uit het Stabiliteits- en Groeipact.

6.

Masterplan ter versterking van de eurozone

In december 2012 presenteerden EU-president Van Rompuy, voorzitter van de Europese Commissie Barroso, ECB-president Draghi en voorzitter van de eurogroep Juncker een pakket voorstellen ter versterking van de eurozone. De plannen omvatten de oprichting van een bankenunie, aanscherping van controle op begrotingsdiscipline, een betere afstemming van het economisch beleid en de versterking van de rol van nationale parlementen en het Europees parlement.

7.

Begrotingspact

In het begrotingspact zijn regels vastgelegd die begrotingsdiscipline bij lidstaten moeten afdwingen en de financiële markten zekerheid moeten bieden. Het verdrag is op 1 januari 2013 in werking getreden en wordt ook wel Verdrag voor stabiliteit, coördinatie en governance in de EMU genoemd.

8.

Versoepeling van de norm?

Eind april 2013 lieten zowel Commissievoorzitter Barroso als eurocommissaris Rehn, belast met het toezicht op nationale economieën, doorschemeren dat er mogelijk wat soepeler zou worden omgegaan met de regels over begrotingsdiscipline. Er zou meer gekeken worden naar de structurele overheidstekorten. Incidentele tekorten als gevolg van de aanhoudende recessie en extra uitgaven in het kader van tijdelijke stimuleringsmaatregelen worden dan mogelijk toegestaan, mits structurele hervormingen worden doorgezet. Bovendien moeten extra stimuleringsmaatregelen inhaken op bestaande Europese programma's gericht op het aanjagen van structurele groei én aantoonbaar positieve effecten hebben op de economie en de overheidsbegroting op langere termijn.

De discussie duurde geruime tijd voort. Op de Europese Top van juni 2014 werd besloten om de begrotingsregels niet te versoepelen. Wel mag er optimaal gebruik worden gemaakt van de ruimte die de regels bieden, zoals langer de tijd nemen om het begrotingstekort te verminderen.

In december 2014 presenteerde de Europese Commissie de evaluatie van het begrotingscontrolemechanisme aan het Europees Parlement. 

Met oog op de eurocrisis heeft de Commissie begin 2015 richtlijnen aangekondigd die de overheden meer flexibiliteit geven om investeringen te verhogen; daarbij moeten zij wel binnen de EU-begrotingsregels blijven. Landen die serieus werk maken van structurele hervormingen kunnen rekenen op meer coulance vanuit de EU. Ook zal Brussel rekening houden met hervormingen die nog in voorbereiding zijn en wordt er beter gekeken naar de economische situatie in de landen zelf. Er is dus meer beweegruimte voor de lidstaten gecreëerd binnen de begrotingsregels. Wel gaf de Commissie aan dat er aan de normen van het Stabiliteits- en Groeipact feitelijk niets zal veranderen. Daarnaast presenteerde de Europese Commissie in het kader van deze aanpak een nieuw investeringsplan voor de Europese Unie, waarin zij de aankomende drie jaar 315 miljard euro investeert in de economie.

De Franse president Francois Hollande en de Italiaanse premier Matteo Renzi drongen al langer aan op de versoepeling van de regels zodat de overheid de publieke investeringen kan verhogen en de economie structureel kan hervormen in tijden van recessie. 

9.

Rapport van 'de vijf voorzitters'

In juni 2015 maakten vijf voorzitters (Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, Donald Tusk, voorzitter van de Eurotop, Jeroen Dijsselbloem, voorzitter van de EurogroepMario Draghi, president van de Europese Centrale Bank, en Martin Schulz, voorzitter van het Europees Parlement) ambitieuze plannen bekend om de Economische en Monetaire Unie (EMU) vanaf 1 juli 2015 te verdiepen en uiterlijk tegen 2025 te voltooien. 

Kern van het stappenplan voor de EMU is dat de eurogroep nauwer betrokken wordt bij het Europees semester. Mede daarom zal de eurogroep een vaste voorzitter krijgen. Ook zullen lidstaten, en dan met name de eurolanden, hun fiscale beleid meer op elkaar moeten afstemmen. Voor de eurolanden geldt bovendien dat er meer Europese grip komt op de begrotingen en er moet een stabilisatiemechanisme komen. Tegelijkertijd stelt het rapport ook dat de nationale begroting zaak blijft van de lidstaten zelf, en dat nationale parlementen zeggenschap over hun begrotingen moeten houden. De nationale parlementen zullen eveneens nauwer betrokken worden bij het semester.

10.

Meer Informatie

Hot Issues

Documenten

Factsheet Europees Parlement

Andere websites

Delen

enveloppe

Terug naar boven