Op 2 februari 2012 hebben vertegenwoordigers van de 17 eurolanden hun handtekening gezet onder het verdrag voor het European Stability Mechanism (ESM). Dit permanent financieel noodfonds gaat leningen verstrekken aan EU-lidstaten die in financiële problemen verkeren.
Het uiteindelijke doel van deze steun is het bewaken van de economische en financiële stabiliteit van de EU om zo de waarde van de euro te waarborgen. In de loop van 2010 en 2011 werkten de Europese Raad en de Europese Commissie aan het permanente European Stability Mechanism terwijl voor de directe nood een tijdelijk noodfonds ingesteld was, het European Financial Stability Facility.
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
In 2010 brak door begrotingstekorten en financiële problemen van Griekenland, Spanje, Portugal en Ierland de zogenaamde eurocrisis uit, waardoor de waarde van de euro zakte en op de financiële markten het vertrouwen in de gemeenschappelijke munt afnam. Omdat Griekenland en Ierland geen leningen meer konden afsluiten op de kapitaalmarkt, moesten het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de andere Europese landen garant staan voor deze twee landen. Voor de korte termijn werd daarom in mei 2010 een tijdelijk noodfonds opgericht, het European Financial Stability Facility. Om ook op de lange termijn de financiële stabiliteit van de lidstaten te kunnen garanderen, besloten de Europese regeringsleiders op een top in december 2010 ook een permanent noodfonds op te richten.
De vorm die het permanente stabiliteitsmechanisme zou krijgen werd in juni 2011 vastgelegd door de ministers van Financiën van de landen van de eurozone, nadat de regeringsleiders van de EU-lidstaten in maart tot een akkoord op hoofdlijnen waren gekomen. Aanvankelijk zou het ESM medio 2013 het EFSF vervangen, maar op de Europese Top van 8 en 9 december 2011 werd besloten dat het ESM al vanaf juli 2012 van kracht zal zijn. Het ESM zal dan naast het EFSF actief zijn.
Daarnaast besloten de regeringsleiders de stemregels voor het ESM te wijzigen. In principe moeten besluiten in het EMS unaniem worden genomen, behalve in bijzondere noodgevallen. Dan geldt er een gekwalificeerde meerderheid van 85 procent om situaties te voorkomen waarbij één klein land de besluitvorming kan vertragen.
Na de inwerkingtreding per juli 2012 zullen de EU-lidstaten gedurende een periode van twee jaar - dit is maart 2012 aangepast van vijf naar twee jaar - in termijnen een bedrag van 80 miljard euro storten in de kas van het ESM. Daarnaast zullen de lidstaten kredietgaranties afgeven ter waarde van 420 miljard euro, waardoor een totale leencapaciteit ontstaat van 500 miljard euro in 2014.
Het IMF heeft aangegeven bereid te zijn om indien nodig tot maximaal 250 miljard euro ter beschikking van het ESM stellen. Hiermee is in totaal 750 miljard euro beschikbaar voor het bestrijden van financiële problemen.
Landen die in aanmerking willen komen voor een lening uit het ESM moeten aan strenge voorwaarden voldoen. Deze landen moeten:
-
-de overheidsfinanciën snel op orde brengen door hervormingen en in de meeste gevallen vergaande bezuinigingsmaatregelen
-
-het Verdrag voor stabiliteit, coördinatie en governance in de EU hebben ondertekend en geratificeerd
-
-de begrotingsafspraken hebben opgenomen in de nationale wetgeving (bij voorkeur in de grondwet)
